بررسي قانون سرب و مس در شبكه هاي توزيع آب آشاميدني و مقايسه آن با شاخص هاي خوردگي

نويسنده: قدرت ا... شمس خرم آبادي
استاد راهنما: محمدرضا شاهمنصوري، حسين پورمقدس
استاد مشاور:
تاريخ دفاع: 1380/11/01
مدرك: دكترا مهندسي بهداشت محيط
دانشگاه: دانشكده علوم پزشكي اصفهان، بهداشت، گروه مهندسي بهداشت
چكيده: مقدمه: بر اساس استاندارد، آب آشاميدني نبايد خورنده باشد، آبهاي خورنده مواد اوليه لوله ها، اتصالات و شيرآلات شبكه هاي توزيع شهري و خانگي را در خود حل كرده و مشكلات عديده بهداشتي، زيبايي شناسي و اقتصادي را در سيستم هاي آبي به وجود مي آورند. بنابراين تعيين پتانسيل خورندگي آب آشاميدني با روشهاي قابل اعتماد و قابل اجرا ضروري است و در صورت لازم خورندگي بايد با هدف سالمسازي آب آشاميدني و حفظ و ارتقاء سطح سلامت و بهداشت شهروندان كنترل گردد. با توجه با اينكه مطالعات در مورد خورندگي آب آشاميدني شبكه هاي توزيع شهري ايران به صورت جامع انجام نگرفته لذا نتايج حاصل از اين پروژه تحقيقاتي مي تواند در كنترل خورندگي بسيار موثر باشد.
مواد و روشها: اين تحقيق با هدف تعيين پتانسيل خورندگي آب آشاميدني شهرهاي زرين شهر و مباركه از استان اصفهان با استفاده از روشهاي قانون سرب و مس، انديس هاي خوردگي و روش كاهش وزن انجام گرفت. در روش قانون سرب و مس غلظت محصولات جانبي خوردگي شامل ريزآلاينده هاي سرب، كادميوم، روي، مس، آهن و منگنز در آب آشاميدني شيرهاي برداشت خانگي توسط دستگاه جذب اتمي شعله اي و بدون شعله اندازه گيري شد. در هر شهر تعداد 30 نمونه آب بازمان سكون حداقل 6 ساعت به عنوان اولين برداشت طبق روشهاي استاندارد گرفته شد. مقدار انديسهاي خوردگي شامل انديس لانژليه، رايزنر، خورندگي و پوكوريوس با تعيين پارامترهاي درجه حرارت، سختي كلسيم، قليائيت، كل جامدات محلول و pH‌ در 20 نقطه از هر شبكه توزيع در دو نوبت به فاصله 6 ماه محاسبه گرديد. به طور همزمان كاهش وزن تعداد 30 كوپن خوردگي آهني و 18 كوپن خوردگي برنجي كه بطور متوسط 90-45 روز درون دستگاه آزمايش خوردگي كوپن در معرض آب آشاميدني شهرهاي مذكور بودند، اندازه گيري شد. نتايج با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمونهاي آماري تجزيه تحليل گرديد.
نتايج: نتايج مربوط به قانون سرب و مس وجود محصولات جانبي خوردگي سرب، كادميوم، روي، مس و آهن را در آب آشاميدني شيرهاي برداشت خانگي شهرهاي مورد مطالعه نشان مي دهد. انديسهاي خوردگي آب آشاميدني زرين شهر را در شرايط تعادل و متمايل به خورندگي و آب آشاميدني مباركه را در شرايط تعادل و متمايل به رسوب گذاري نشان مي دهند. كاهش وزن كوپن هاي آهني بيانگر خورندگي زياد (mpy <5) و كوپن هاي برنجي نشان دهنده خوردگي متوسط ( mpy 1-4.9) آب آشاميدني شهرهاي مورد مطالعه است.
بحث و نتيجه گيري: آزمون هاي آماري ضريب همبستگي پيرسون و اسپيرمن بجز در چند مورد محدوده، ارتباط معني داري بين ميزان نشت ريزآلاينده ها با انديس هاي خوردگي و كاهش وزن كوپن ها نشان نمي دهد از انديسهاي خوردگي و روش كاهش وزن به علت محدوديتهاي فراوان نمي توان به عنوان يك روش مستقل جهت تعيين پتانسيل خورندگي آب آشاميدني شبكه توزيع استفاده كرد، اما روش قانون سرب و مس كه در حال حاضر در آمريكا و اروپا اجرا مي گردد و مبناي تصميم گيري كنترل خورندگي آب آشاميدني با صرف هزينه هاي هنگفت است، به تنهايي قادر است با صحت و دقت كافي خورندگي آب و ميزان نشت محصولات جانبي خوردگي به درون آب را نشان دهد. لذا در ايران نيز مي تواند به عنوان يك روش استاندارد مورد استفاده قرار گيرد. البته با توجه به اينكه در ايران كاربرد لوله هاي مسي در شبكه داخلي منازل معمول نيست و از لوله هاي گالوانيزه استفاده مي شود، لذا بايد روي را كه از طريق روكش گالوانيزه به درون آب خورنده نشت مي كند، جايگزين مس نمود و از اين قانون تحت عنوان قانون "سرب و روي" جهت پايش و تعيين پتانسيل خورندگي آب آشاميدني شهرها بهره گرفت.
كلمات كليدي: