ارزيابي عملكرد فراندورمي كمپوست در تثبيت لجن فاضلاب شهري

نويسنده: ليلا حميديان
استاد راهنما: عبدالرحيم پرورش، حسين موحديان عطار
استاد مشاور:
تاريخ دفاع: 1382/07/01
مدرك: كارشناسي ارشد مهندسي بهداشت محيط
دانشگاه: دانشكده علوم پزشكي اصفهان، بهداشت، بهداشت محيط
چكيده: امروزه، استفاده از لجن فاضلاب بعنوان كود آلي و اصلاح كننده خاك در سراسر جهان، همچنين كشور ما در حال گسترش است. اما لجن فاضلاب قبل از كاربرد در روي زمين بمنظور كاهش خطرات بهداشتي و محيطي ناشي از آن بايد تثبيت شود. از آنجا كه هاضم هاي بيهوازي مورد استفاده براي تثبيت لجن فاضلاب در كشور، داراي مشكلات بهره برداري و راهبري فراواني هتسند. در اين تحقيق، فرآيند كمپوست لجن فاضلاب به كمك كرمهاي خاكي Eisenia fetida براي جايگزيني با هضم بيهوازي از نظر ميزان تثبيت مواد آلي و همچنين ارزش غذايي (C/N ، فسفر، پتاسيم، ازت) ورمي كمپوست حاصل از آن مورد بررسي قرار گرفت.
مواد و روشها: با توجه به ميزان دانسيته استوك Kg/m2 1.6 كرم خاكي دو سبد به سطح m2 0.1 آماده شد. سپس بر اساس ميزان تغذيه اپتيمم روز Kg كرم خاكي Kg 0.75، مخلوط غذايي متشكل از 85% لجن فاضلاب آبگيري شده و 15% برگ پوسيده و كاه براي تغذيه يكماه كرمهاي خاكي تهيه گرديد و در دو سبد فوق ريخته شد. به يكي از سبدها كرم خاكي Eisenia fetida اضافه گرديد و سبد ديگر بعنوان كنترل انتاب شد. در مدت 65 روز مطالعه پايلوتي دما به صورت روزانه، pH و رطوبت بصورت هفتگي، مواد آلي فرار، خاكستر، كربن كل، ازت در فواصل زماني 0، 1، 3، 5، 7، 9 بر حسب هفته و فسفر كل و پتاسيم كل قبل از شروع فرايند و در انتهاي عمليات اندازه گيري شدند. درجه حرارت، رطوبت و مواد آلي فرار طبق روشهاي كتاب استاندارد متد، خاكستر و كربن كل طبق دستورالعمل گوتاس، ازت به روش ماكروكجلدال، پتاسيم و فسفر كل به ترتيب به روش فليم فتومتري و كالريمتري اندازه گيري شدند. PH‌ نيز به روش اصلاح شده ارهارت و بورين تعيين مقدار گرديد.
نتايج: در مدت مطالعه، دما، رطوبت و pH مواد مورد تغذيه كرمهاي خاكي در حد مطلوب و مناسب بود. ميزان مواد آلي فرار سوبسترا در انتهاي فرايند در حضور و غياب كرمهاي خاكي به ترتيب 2/8% و 9/6% كاهش يافت. مقدار خاكستر در انتهاي هفته نهم در حضور و غياب كرمهاي خاكي به ترتيب 7/12% و 24/7% كاهش يافت. مقدار ازت كل در انتهاي فرايند در حضور و غياب كرمهاي خاكي با مقدار آن در سوبستراي اوليه تقريباً يكسان بود ولي مقدار ازت كل در شاهد نسبت به سوبستراي اوليه افزايش يافت. نسبت C/N در حضور كرمهاي خاكي 11/10% و در كنترل 32/12% كاهش يافت. مقدار پتاسيم كل پس از 9 هفته در هر دو محصول كاهش يافت ولي مقدار كاهش در كنترل بيشتر بود. مقدار فسفر كل در غياب كرمهاي خاكي افزايش ولي در حضور آنها كاهش يافت. ورمي كمپوست حاصل از لجن فاضلاب داراي 112/0 فسفر كل برحسب P، 0.614% پتاسيم كل حسب K بود.
بحث: بطور كلي مي توان گفت فرايند ورمي كمپوست باعث تسريع فرايند تجزيه و افزايش ميزان معدني شدن مواد آلي مي شود. اما با توجه به آنكه مقدار جامدات فرار فقط 10 درصد كاهش يافت محصول بدست آمده از نظر شاخص تثبيت مواد آلي، پايدار نيست. بنابراين فرايند تثبيت بايد ادامه يابد يا فرايند ديگري به عنوان مكمل فرايند ورمي كمپوست براي تثبيت مطلوب استفاده شود. مقادير ازت، پتاسيم كل و نسبت كربن به ازت، مواد آلي، pH و رطوبت كمپوست حاصل طبق رهنمون دپارتمان محيط نوااسكاتيا و استاندارد اروپايي جامع قابل كاربرد براي كمپوست ها در حد مطولب مي باشد و ورمي كمپوست حاصل از لجن فاضلاب شهري از نظر ارزش كودي (فسفر، پتاسيم و ازت) با اكثر كودهاي دامي و حيواني قابل رقابت مي باشد و بعنوان يك كمپوست جوان مي توان در كشاورزي از آن استفاده نمود.
كلمات كليدي: