بررسي شاخصهاي آلودگي بيولوژيكي و شيميايي در منابع آب آشاميدني شهرستان مباركه

نويسنده: حسين فرخ زاده
استاد راهنما: محمدرضا شاهمنصوري
استاد مشاور:
تاريخ دفاع: 1379/12/01
مدرك: كارشناسي ارشد مهندسي بهداشت محيط
دانشگاه: دانشكده علوم پزشكي اصفهان، بهداشت، گروه مهندسي بهداشت محيط
چكيده: افزايش جمعيت در اجتماعات شهري و گسترش صنايع موجب حضور آلاينده ها در محيط زيست گرديده كه توجه متخصصين علوم بهداشتي و محيط زيست را به خود جلب نموده است. در اين بررسي، منابع آب آشاميدني شهرستان مباركه از نظر پنج پارامتر بيولوژيكي شاخص شامل انگلهاي ژيارديا و آسكاريس، كل باكتريهاي كليفرم، كليفرمها و استرپتوكوكهاي مدفوعي و پنج پارامتر شيميايي شاخص شامل كل كربن آلي و چهار فلز سنگين مس، روي، سرب و كادميوم مورد بررسي قرار گرفته است. براي انجام اين تحقيق تعداد ده حلقه چاه آب آشاميدني شهري و روستايي و دو شبكه انتقال و توزيع آب شهري مورد بررسي قرار گرفت. جهت تعيين شاخصهاي انگلي با توجه به نبود امكانات، مبادرت به طراحي و ساخت فيلترهاي نخي آزمايشگاهي حذف كيست ژيارديا و تخم انگل آسكاريس گرديد. براي تعيين راندمان فيلترها، سيستم پايلوتي احداث گرديد و پارامترهاي مورد نظر، به صورت كنترل شده تحت بررسي قرار گرفت. پس از افزودن تعداد معيني كيست و تخم انگل به آب مورد آزمايش در مخزن پايلوت و عبور دادن كل آب درون مخزن از روي فيلترهاي مذكور، فيلترها از پايلوت جدا و پس از انجام عمليات جداسازي نخ، شستشو و تغليظ، كيستها و تخم انگلهاي بازيافتي به دو روش رؤيت مستقيم و استفاده از روش اصلاح شده شناورسازي با شيب غلظت سوكروز شمارش و با توجه به تعداد اوليه راندمان فيلترها تعيين گرديد. با توجه به خصوصيات مرفولوژيك كيستهاي در دسترس، روش مذكور از نظر غلظت لايه سوكروز و اثر دور و زمان سانتريفوژ بر ميزان جداسازي كيستها از رسوب نيز مورد بررسي قرار گرفت. آزمايشات ميكروبي فوق به روش MPN‌ و آزمايشات كل كربن آلي بوسيله دستگاه TOC متر و فلزات سنگين با استفاده از دستگاه جذب اتمي انجام پذيرفت. نتايج نشان داد كه راندمان حذف انگل ژيارديا توسط اين فيلترها در حدود 85/5 ± 69/80 بود كه به عنوان تجربه اول در ايران بسيار مناسب مي باشد. در خصوص اصلاح روش شناورسازي با شيب غلظت، سوكروز 5/2 مولار و عمل سانتريفوژ به مدت 10 دقيقه و با دور 2000 دور در دقيقه با حدود اطمينان 95 درصد و راندمان 85/5 ± 69/80 بهينه تشخيص داده شد. نتايج بدست آمده از بررسي تعداد 10 مورد از منابع آب آشاميدني شهرستان مباركه حاكي از آلودگي 10 درصدي آنها به كيست ژيارديا بود، ضمن اينكه 30 درصد منابع ديگر نيز از اين نظر مشكوك ارزيابي گرديد. آلودگي ميكروبي منابع در حدي بود كه با انجام كلرزني صحيح قابل رفع مي باشد. غلظت كل كربن (TC) و كل كربن آلي (TOC)‌در همه منابع و غلظت فلزات سنگين سرب و كادميوم در اكثر منابع بالاتر از حد مجاز بود ضمن اينكه غلظت فلزات روي و مس در منابع فوق پايين تر از حد مجاز ارزيابي گرديد. مقايسه راندمان فيلتر طراحي شده در اين تحقيق با راندمان تكنيكهاي مختلف مرتبط به اين روش در دنيا، مزيت اين فيلتر را با توجه به سهولت كاربرد آن در محلهاي باز نشان مي دهد. اصلاح روش جداسازي كيست از رسوبات تشكيل شده بر روي فيلتر با استفاده از روش شيب غلظت سوكروز، با توجه به خصوصيات مرفولوژيك و چگالي كيستها در هر منطقه مهم بوده و بهينه نمودن غلظت سوكروز و دور و زمان سانتريفوژ الزامي به نظر مي رسد. فرسودگي جدار چاهها و سيستم بهره برداري از آنها، عمق كم، عدم رعايت حريم مجاز چاهها، قرار گرفتن آنها در ميان زمين هاي كشاورزي كه با آب كانالهاي سد زاينده رود تغذيه مي شوند و نزديكي به رودخانه زاينده رود باعث مي گردد كه در ايام بهار و تابستان (زمان مطالعه) آب درون منابع با مواد شيميايي و بيولوژيكي مورد استفاده در سطح زمينهاي كشاورزي بخصوص كشتزارهاي برنج متأثر گشته به طوري كه غلظت بعضي از پارامترهاي مورد بررسي به چند برابر حد مجاز مي رسد. ضمناً در كليه موارد تحقيقات بيشتري مورد نياز مي باشد.
كلمات كليدي: