بررسي وضعيت بهداشت محيط شهرستان يزد

نويسنده: عبدالمجيد فدايي
استاد راهنما: اشرف السادات مصباح
استاد مشاور: عليرضا مصداقي نيا، سيمين ناصري
تاريخ دفاع: 1376/11/15
مدرك: كارشناسي ارشد مهندسي بهداشت محيط
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، دانشكده بهداشت، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: شهر يزد كه در اين مطالعه از نظر وضعيت بهداشت محيطي مورد بررسي قرار گرفته مركز استان يزد مي باشد. به منظور آگاهي از وضعيت فعلي و دستيابي به وضعيت مطلوب بهداشت محيطي در آن مطالعاتي صورت گرفته است. كه نتايج آن به صورت زير است.
جمعيت شهرستان يزد در طي سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1375 بالغ بر 416569 نفر مي باشد. كه بيش از 55 درصد جمعيت استان را بخود اختصاص داده است.
پيش بيني جمعيت شهرستان يزد براي سال 1380 بالغ بر 482918 نفر مي باشد.
متوسط نرخ رشد جمعيت در پنج سال گذشته (75-70) در شهرستان يزد 3 درصد بوده است.
در خصوص آب آشاميدني ساكنين شهر مقدار مصرف سرانه آب در حال حاضر حدود 203 ليتر در روز مي باشد.
منابع تامين آب آشاميدني شهر از آبهاي زيرزميني بوده كه توسط 45 حلقه چاه فعال موجود در داخل شهر با دبي 1257 ليتر در ثانيه استحصال مي شود كه جوابگوي نياز فعلي و چند سال آتي نيز مي باشد.
در سيستم آبرساني شهر يزد در شرايط فعلي مجموعاً 13 مخزن هوائي و زميني به حجم كلي 44350 متر مكعب وجود دارد. با توجه به نمونه برداريهاي انجام شده كيفيت آب چاههاي منطقه يزدگرد مطلوب تر از مناطق ديگر مي باشد. بعنوان مثال TDS حداكثر mg/l 1683 مربوط به چاه شماره 19 جنگل باني و حداقل mg/l 409 مربوط به چاه شماره 7 جاده دهنو مي باشد. كه در 5/95 درصد از موارد TDS كمتر از حد مجاز استاندارد (mg/l 1500) مي باشد.
حداكثر سختي mg/l 880 مربوط به چاه شماره 19 جنگل باني و حداقل mg/1 155 مربوط به چاه شماره 7 جاده دهنو مي باشد، كه آب چاه شماره 19 جنگل باني در دسته آبهاي فوق العاده سخت ( بالاتر از mg/l 300 ) قرار دارد. غلظت يون سولفات بين 45 تا 480 ميلي گرم در ليتر متغير بوده كه تنها چاه شماره 18 پل قطار بيش از حد مجاز استاندارد (mg/l 400 ) مي باشد.
ميزان يون كلرور بين 80 تا 490 ميلي گرم در ليتر متغير بوده و حدود 93% چاهها كمتر از حد مجاز استاندارد است. از نظر نيترات و نيتريت كمتر از حد مجاز استاندارد مي باشد.
از نظر يون فلورايد بين 118/0 تا 551/0 ميلي گرم در ليتر متغير بوده كه وضعيت چندان مطلوبي ندارد، از نظر كيفيت ميكروبي در تمام فصول سال در حد مطلوب است.
در مورد فلزات سنگين وضعيت مطلوب و در همه موارد كمتر از حد مجاز استاندارد است. در خصوص وضعيت فاضلاب، دفع فاضلاب شهر يزد با استفاده از چاههاي جاذب انجام مي گيرد. ظاهراً براي هر واحد مسكوني جهت دفع فاضلاب سه حلقه چاه حفر مي گردد، و در زمان پژوهش شهر يزد فاقد شبكه جمع آوري فاضلاب بوده مقدار غلظت BOD5، فاضلاب 268 ميلي گرم در ليتر و غلظت مواد معلق 267 ميلي گرم در ليتر مي باشد. BOD5 سرانه 48 گرم و مقدار S.S سرانه 56 گرم توسط مهندسين مشاور پيش بيني شده است. همچنين طرح تصفيه خانه فاضلاب از نوع بركه هاي تثبيت مي باشد. در حال حاضر دفع آبهاي سطحي در شهر يزد از طرق كانالها و مسيل هاي موجود انجام مي گيرد.
جمع آوري مواد زائد جامد بصورت روزانه توسط شهرداري انجام مي گيرد و در جايگاه دفع زباله دفن مي شود. متوسط زباله شهري روزانه 25/188 تن و زباله بيمارستاني بطور جداگانه جمع آوري مي شود. روزانه 3400 كيلوگرم مي باشد. سرانه توليد زباله 575 گرم است. اجزاي تشكيل دهنده زباله عبارتند از :
كاغذ 7/10%، فلز 89/4%، پارچه 69/4%، پلاستيك 72/4%، چوب 12/3%، شيشه 61/4% ، خاك 17/1%، و مواد آلي 50% و متوسط دانسيته 84/277 كيلوگرم براي هر متر مكعب مي باشد.
در بررسي آلاينده هاي هوا بيشترين مقدار ذرات معلق 472 ميكروگرم در متر مكعب مربوط به چهار راه شهدا و كمترين مقدار 180 ميكروگرم بر متر مكعب مربوط به ميدان باهنر مي باشد كه در سه ايستگاه شامل چهار راه شهدا، دروازه قرآن، صدرآباد، مقدار غلظت ذرات معلق از حداكثر غلظت 24 ساعته( 260 ميكروگرم در متر مكعب) بيشتر است.
بيشترين غلظت مونوكسيدكربن 46 ppm بوده و آن مربوط به فروردين ماه و كمترين آن 10 ppm مربوط به مهرماه مي باشد. در فروردين ماه در چهاراه شهدا و ميدان شهيد بهشتي غلظت آنها به ترتيب (46 و 45) ppm مي باشد. و در همين مكانها در مهر ماه غلظت به (40 و 37) ppm بوده كه از حداكثر غلظت يكساعته (35 ppm) زيادتر است. متوسط غلظت SO2 در هواي شهر يزد 92/12 ميكروگرم در متر مكعب است. كه از معدل ساليانه ( µgr/m3 80) كمتر است، و حداكثر غلظت SO2 20/21 ميكروگرم در متر مكعب كه از حداكثر غلظت 24 ساعته ( µgr/m3 365)كمتر مي باشد.
در خصوص Smoke حداكثر غلظت اين آلاينده 86/120 ميكروگرم در متر مكعب و حداقل آن 95/37 ميكروگرم در متر مكعب مي باشد از نظر وضعيت بهداشت پرتوها شهر يزد داراي 16 مركز راديولوژي و راديوگرافي مي باشد، كه از اين تعداد بر اساس الويت 6 مركز راديولوژي انتخاب و دزيمتري محيطي آنها انجام گرفت، كه با توجه به دزيمتري در قسمتهاي مختلف ( خارج اتاق اشعه، اتاق كنترل، رختكن و غيره ) همواره نتايج دزيمتري نشان مي دهد كه، در بيمارستان دكتر رهنمون بزرگترين بيمارستان يزد در محل اتاق كنترل، رختكن، سالن انتظار، راهرو مجاور، اتاق اشعه، پشت درب اتاق اشعه، ميزان نشت 10 ميكروسيورت در ساعت مي باشد، كه اين ميزان نشت عمدتاً به دليل خرابي درب و سرب كوبي اتاق ها مي باشد. بدين ترتيب تعداد 5 مركز راديولوژي از نظر نشت اشعه وضعيت مطلوب و يك مركز وضعيت نامطلوب داشتند.
در خصوص سر و صداي محيط با توجه به اندازه گيرهاي انجام شده، در نقاط مختلف شهر ميزان معادل شبانه روزي آن در چهار راه مهديه، ميدان باهنر، ميدان دكتر بهشتي، چهار راه فرهنگيان، ميدان آزادي ، ميدان امام حسين، ميدان ماركار به ترتيب 8/72، 81/71، 93/70،92/70، 8/70، 69/66 (A) dB مي باشد كه در 5/87 درصد موارد از حد استاندارد محيطي يعني 70 دسيبل زيادتر است. شلوغ ترين مكان چهار راه شهداء و خلوت ترين مكان ميدان ماركار مي باشد، كه سر و صداي ايجاد شده به دليل تردد وسايل نقليه موتوري مي باشد.
در خصوص وضعيت مسكن با توجه به بررسيهاي بعمل آمده و مطالعات طرح جامع يزد از نظر تراكم مسكن در حد متوسط بوده از نظر شاخص خانوار و نفر در واحد مسكوني در سال 75 به ترتيب 13/1 و 84/4 بوده و تعداد 86060 واحد مسكوني وجود دارد، كه از نظر شرايط مختلف مسكن، بهداشتي و براي زندگي مطلوب مي باشد.
در مورد وضعيت اماكن تهيه و توزيع و فروش مواد غذايي و اماكن عمومي از تعداد 2777 واحد 93/65 درصد وضعيت مطلوب و بهداشتي داشته و مابقي نامطلوب كه در مجموع به دليل پيگيري و نظارت بهداشت محيط اين اماكن وضعيت مناسبي برخوردار مي باشند.
و بالاخره وضعيت فضاي سبز شهر، داراي 110 هكتار فضاي سبز درون شهري و 501 هكتار فضاي سبز برون شهري مي باشد كه سرانه فضاي سبز درون شهري 3/3 متر مربع و با احتساب فضاي سبز برون شهري كه عمدتاً درختان و باغات ميوه مي باشد كه سرانه فضاي سبز 68/18 متر مربع مي رسد، و با توجه به استاندارد فضاي سبز كه 15 متر مربع مي باشد لازم است با جلوگيري تخريب باغات و جنگل ها و ساختمان سازي اطراف شهر اين سرانه را در حد مطلوب حفظ نمود.
كلمات كليدي: