بررسي روشهاي رايج پيشگيري از انتقال عفونت در مطب هاي دندانپزشكي شهر تهران

نويسنده: علي حاجي جعفري
استاد راهنما: زهره قلمكار پور
استاد مشاور: عليرضا موسوي
تاريخ دفاع: 1381/01/01
مدرك: دكترا دندانپزشكي
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي، دندانپزشكي،
چكيده: بدليل تماسهاي مكرر پرسنل دندانپزشكي با عواملي چون خون و بزاق بيماران و از آنجائيكه اكثر ميكروبهاي بيماريزا مي توانند از طريق خون و بزاق افراد انتقال يابند، بنابراين احتمال وقوع بيماريهاي عفوني در ميان پرسنل دندانپزشكي نسبت به ساير افراد جامعه بيشتر است. همچنين احتمال انتقال عفونت از بيماري به بيمار ديگر از طريق انجام درمانهاي دندانپزشكي، در شرايطي كه اصول كنترل عفونت رعايت نگردد بسيار بالا مي باشد. بيماريهايي از قبيل هپاتيت B، هپاتيت C، ايدز، سل، .... قادرند از طريق درمانهاي دندانپزشكي، دندانپزشك و همكاران او يا بيماران را مبتلا سازند. ضرورت رعايت اصول كنترل عفونت هنگامي مشخص مي شود كه بدانيم تشخيص و شناسايي بيماران از نظر مبتلا بودن به بيماريهاي عفوني در اكثر موارد امكان پذير نيست. بنابراين بكارگيري روشهاي استاندارد كنترل عفونت كه بوسيله آن پرسنل دندانپزشكي و بيماران در برابر خطر عفونت متقاطع حفاظت شوند، بسيار ضروري مي باشد.
متاسفانه به نظر مي رسد كه در كشور ما رعايت اين اصول چندان مورد توجه دندانپزشكان قرار نگرفته است و حتي آمار قابل اعتمادي كه ميزان استفاده از اين روشها را نشان دهد وجود ندارد. در اين مطالعه قصد داشتيم با مراجعه به مطبهاي خصوصي دندانپزشكي در شهر تهران، روشهاي بكار گرفته شده از جانب دندانپزشكان جهت پيشگيري از انتقال عفونت را مورد ارزيابي و بررسي قرار دهيم.
اين تحقيق از نوع توصيفي است كه به روش مقطعي (Cross-Sectional) انجام گرفت. تكنيك جمع آوري اطلاعات بدو طريق مشاهده و استفاده از پرسشنامه كتبي بود. بدين ترتيب كه با مشاهده دندانپزشكان در حين درمان بيماران، مواردي مانند استفاده از پوششهاي محافظ فردي نظير دستكش، ماسك، عينك و نوع روپوش مورد استفاده، مورد ارزيابي قرار گرفت همچنين اطلاعات مربوط به طراحي و دكوراسيون مطب نيز از اين طريق جمع آوري شد. در عين حال براي مواردي كه از طريق مشاهده، ارزيابي آنها امكان پذير نبود پرسشنامه كتبي كه شامل 50 عنوان پرسش مي شد، طراحي شده بود كه شامل پرسشهايي در مورد واكسيناسيون عليه هپاتيت B، كيفيت استفاده از پوششهاي محافظ فردي، نحوه ضدعفوني و استريليزاسيون وسايل، ضدعفوني سطوح مطب و دستگاه ها، نحوه استفاده مجدد از وسايل يكبار مصرف، نحوه دفع زباله هاي آلوده درماني و نحوه كنترل عفونت در راديولوژي و لابراتوار دندانپزشكي بوده است.
در ابتدا جامعه مورد بررسي شامل دندانپزشكان عمومي و متخصص مي شد، ولي متاسفانه تنها دندانپزشكان عمومي حاضر به همكاري شدند، بنابراين آمار و نتايج ارائه شده فقط مربوط به دندانپزشكان عمومي مي باشد. روش نمونه گيري در اين مطالعهStratified.Random Sampling مي باشدكه نمونه ها در هر طبقه به روش systematic Random Sampling انتخاب گرديدند. تعداد نمونه ها 118 مورد مي باشد كه همگي دندانپزشك عمومي بودند. اين مطالعه در زمستان 1380 انجام گرفت.
از مهمترين نتايج بدست آمده در اين بررسي مي توان به موارد ذيل اشاره كرد.
-97.5درصد دندانپزشكان مورد مطالعه و 56.4 درصد پرسنل شاغل در مطب آنها در برابر هپاتيت B واكسينه شده بودند.
-75.4 درصد دندانپزشكان از دستكش، 61 درصد از ماسك و 53 درصد از عينكهاي محافظ در حين درمان بيمار استفاده مي كردند.
-62.7 درصد دندانپزشكان زباله هاي نرم و تيز و برنده آلوده را همراه با هم و بدون در نظر گرفتن ملاحظات خاص دفع مي كردند.
-7.7 درصد افراد مورد مطالعه، از سرساكشن پلاستيكي بعد از ضدعفوني آن استفاده مجدد مي كردند. آمار مربوط به استفاده مجدد از سر سوزن تزريق، كارپول بي حسي، تيغ جراحي و نوار ماتريكس به ترتيب 2.6 درصد، 5 درصد، 4.2درصد و 6 درصد مي باشد.
-تنها 18.7 درصد افراد مورد مطالعه بوسيله حرارت هندپيسهاي خود را براي درمان هر بيمار استريل مي كنند و42.3درصد افراد نيز فرزهاي خود را با حرارت استريل مي كنند.
-مشاهده شد كه در 72 درصد مطبهاي بررسي شده، قسمتهايي مانند محل شستشو و استريليزاسيون وسايل و راديولوژي و يا لابراتوار از محل كار مجزا نبودند.
-6.7درصد دندانپزشكان سطوح مختلف يونيت خود را براي درمان هر بيمار بوسيله پوششهاي پلاستيكي يكبار مصرف مي پوشانند همينطور 11 درصد دندانپزشكان نيز از اين روش براي دستگاه لايت كيور استفاده مي كردند.
-87.4درصد دندانپزشكان مورد مطالعه هيچگونه اقدامي جهت ضدعفوني و تميز نگه داشتن دستگاه راديولوژي خود انجام نمي دادند.
-تنها 7.5 درصد دندانپزشكان مورد مطالعه از ضدعفوني شدن كارهاي سفارشي خود توسط لابراتور مطمئن بودند با اينحال متاسفانه 49.5درصد دندانپزشكان كارهاي فرستاده شده از لابراتوار را قبل از تحويل آن به بيماران ضدعفوني مي كردند.
-نتايج بدست آمده نشان ميدهد كه روشهاي بكار گرفته شده در مطبهاي خصوصي دندانپزشكي شهر تهران با تكنيكهاي استاندارد توصيه شده توسط مراجعي مانند ADA و CDC، هم از نظر كميت و هم از نظر كيفيت فاصله زيادي دارد، بنابراين جامعه ما شديداً در خطر گسترش عفونت متقاطع در سطح مطبهاي دندانپزشكي مي باشد.
كلمات كليدي: