بررسي زباله هاي صنعتي و خانگي شهر اراك

نويسنده: احمد توكلي
استاد راهنما: قاسمعلي عمراني
استاد مشاور: سيمين ناصري، امير حسين محوي
تاريخ دفاع: 1375/11/17
مدرك: كارشناسي ارشد مهندسي بهداشت محيط
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، دانشكده بهداشت، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: بشر همواره عامل تغيير و تكامل محيط زيست خود بوده و بمرور و با افزايش جمعيت و رشد اقتصادي موجب بهم خوردن تعادل اكو سيستم ها شده است. از جمله مشكلاتي كه بشر براي محيط زيست ايجاد كرده توليد زياد و دفع غير بهداشتي مواد زايد است. تا زماني كه او اجتماعي نبود و به صورت گروهي در يك مكان ساكن نشده بود و شهرها گسترش پيدا نكرده بودند مواد زايد و پسمانده ها نيز چندان مشكل آفرين نبودند ولي امروزه افزايش جمعيت، مهاجرت، تمركز جمعيت در شهرها، بالا رفتن مداوم سطح زندگي و از سوي ديگر تكنولوژي موجب توليد انواع زباله شده و مشكل به حدي رسيده كه براي دفع بعضي از آنها عده اي كرات ديگر را پيشنهاد نموده اند. بنابراين با توجه به محدوديتهاي محيط زيست لازم است ضمن به حداقل رساندن توليد نسبت به دفع صحيح و بهداشتي آن نيز اقدام شود. اين بررسي در يك شهر صنعتي با همه خصوصياتي كه اين قبيل شهرها از لحاظ صنعتي، اجتماعي، اقتصادي، بهداشتي و فرهنگي دارند انجام شده و در آن سعي شده است ضمن تشريح اوضاع جغرافيايي منطقه تاريخچه اي از علل احداث، رونق اقتصادي و سرانجام صنعتي شدن شهر اراك و پيامدهاي ناشي از آن مورد بررسي قرار گيرد. با توجه به عنوان پايان نامه كه بررسي زباله هاي صنعتي و خانگي شهر اراك مي باشد مسئله مواد زايد جامد از توليد تا دفن مورد بحث و بررسي قرار گرفت و نتايج زير حاصل و بر حسب مورد پيشنهادات لازم ارائه گرديد.
- با توجه به مهاجرپذيري شهر به لحاظ صنعتي بودن، تنوع مسائل فرهنگي خواه ناخواه روي توليد و نحوه دفع مواد زايد جامد اثراتي داشته و دارد.
- نحوه جمع آوري خانه به خانه عليرغم مكانيزه بودن داراي مشكلاتي است، راه حل پيشنهادي نصب مخازن مشترك در بعضي از شهرك ها و مناطق شهري است.
- مسئله حمل و نقل و جايگاه انتقال نيز به علت وجود تنها يك جايگاه و تردد وسائط نقليه از نقاط مختلف در آن مشكلاتي ايجاد مي نمايد.
- جايگاه دفن نيز به علت عدم رعايت لايه گذاري، عدم شماره گذاري سلولها، محصور نبودن، عدم وجود آب كافي، عدم وجود فضاي سبز و .. مشكلاتي دارد.
- مساله تفكيك و بازيافت به صورت رسمي انجام نمي شود در حالي كه با توجه به بررسيهاي انجام شده روي مواد قابل بازيافت موجود در زباله هاي شهري كه شامل 85/3% پلاستيك، 73/6% كاغذ و مقوا، 65/1% شيشه، 12/1% فلزات، 15/2% چوب مي باشد، ضمن صرفه جويي در محل دفن و كسب درآمد براي شهرداري با انجام تفكيك و بازيافت مي توان در نهايت به اقتصاد كشور نيز كمك نمود.
- مواد زايد بيمارستاني از ديماه 74 در مخازن ويژه درب دار جمع آوري و بصورت جداگانه حمل و دفن مي گردد ولي در مورد مطب ها، آزمايشگاههاي خصوصي و مراكز بهداشتي درماني تا كنون اقداماتي صورت نگرفته است.
- اگرچه اكثر مواد زايد صنعتي بازيافتي و يا بفروش مي رسند ولي آن مقدار جزئي كه غيرقابل استفاده است و معمولاً همراه با خاكروبه كف كارگاهها جمع آوري مي گردد، در زمينهاي اختصاصي و يا بصورت پراكنده دفع مي شوند كه در هر دو صورت پيامدهاي زيست محيطي دارند.
- با توجه به موقعيت شهر اراك كه جزء مناطق خشك محسوب مي شود مي توان جهت دفع بهداشتي مواد زايد سه گزنه زباله سوز، كمپوست و دفن بهداشتي را پيشنهاد نمود اما چون با توجه به صنعتي بودن شهر ميزان آلودگي هوا بالا است به جز در موارد خاص زباله سوز توصيه نمي شود.
در مورد دو گزينه ديگر مقايسه و ارزيابي تطبيقي بعمل آمد و دفن بهداشتي در اولويت اول قرار گرفت بديهي است با توجه به ميزان مواد آلي موجود در زباله شهري ( حدود 80%) با در نظر گرفتن ساير نكات فني و اقتصادي كمپوست نيز مي تواند بعنوان گزينه دوم منظور شود.
-بر اساس بررسيهاي انجام شده ميزان كل زباله روزانه 231 تن و سرانه بر حسب جمعيت سال 73 مقدار 556/0 كيلوگرم بدست آمده است.
-در اين بررسي نكات قوت و ضعف مديريت مواد زايد جامد مطرح و جهت تقويت و يا رفع آنها و ارائه الگوهايي به منظور بهينه سازي اقدام گرديد.
كلمات كليدي: