ارزيابي اثرات توسعه در استان مركزي « بر آب و فاضلاب منطقه »

نويسنده: سيد ناصر الدين كسائي
استاد راهنما: عليرضا مصداقي نيا
استاد مشاور: محمود شريعت
تاريخ دفاع: 1375/11/23
مدرك: كارشناسي ارشد مهندسي بهداشت محيط
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، دانشكده بهداشت، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: توسعه پايدار توسعه اي است كه در عين مصرف منابع زيست محيطي، شرايط زيست محيطي براي استفاده هاي نسلهاي بعدي نيز برقرار مانده و اصالت محيط زيست بر جا بماند. براي اينكه بتوان توسعه اي پايدار در يك محيط برقرار كرد. ابتدا بايستي توان زيست محيطي منطقه را تعيين كرد و سپس فراخور اين توان، توسعه را در منطقه گسترش داد. يكي از راههاي كه مي تواند مسئولين امر را در جهت داشتن توسعه اي پايدار راهنمايي كند، ارزيابي اثرات زيست محيطي پروژه هاي مختلف مي باشد.
استان مركزي به واسطه مركزيت آن در كشور و نزديك بودن به پايتخت و از طرفي شرايط جغرافيايي منطقه و ... در چند ماهه اخير، با افزايش جمعيت و رشد بي رويه صنعت، كشاورزي و جوامع شهري مواجه شده است بالطبع براي اينكه بتوان توسعه اي پايدار در اين استان برقرار كرد بايستي پروژه هاي توسعه را بصورت جهت داري هدايت كرد. بدين منظور استفاده از پروژه هاي ارزيابي اثرات زيست محيطي مي تواند موفقيت آميز باشد. از طرفي منابع آبي موجود در استان در پي توسعه هاي بي رويه، بيشتر مورد هجوم قرار گرفته است و در صورتيكه اين روال ادامه داشته باشد آينده خطرناكي محيط زيست اين استان را تهديد مي كند. اين پايان نامه با عنوان ارزيابي اثرات توسعه در استان مركزي بر آب و فاضلاب منطقه ميتواند تا حدودي خط مشي توسعه هاي آتي را در جهت حفظ منابع آبي مشخص كند.
اين ارزيابي نيز همانند پروژه هاي مشابه شامل تعيين وضعيت موجود، پيش بيني اثرات احتمالي گزينه هاي مختلف و ارزيابي اثرات اين گزينه ها و انتخاب گزينه برتر مي باشد. بدين منظور از ابتدا اطلاعات موجود در سازمانها، ادارات و مراكز مختلف جمع آوري شد. سپس با انتخاب ايستگاههاي مختلف، نمونه برداريهاي لازم از آب و فاضلاب منطقه انجام شد و با داده هاي قبلي بهنگام و با استانداردها طبقه بنديهاي مختلف مقايسه شد. سپس گزينه هاي مختلف براي توسعه هاي آتي در استان مركزي پيشنهاد شد و در نهايت گزينه هاي مختلف مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت و گزينه برتر انتخاب شد. روشهاي مختلفي براي تجزيه و تحليل گزينه هاي يك پروژه ارزيابي اثرات زيست محيطي به كار گرفته مي شود كه مي توان به روشهاي چك ليست، ماتريس و شبكه اشاره كرد. در اين پژوهش از روش ماتريس جهت تجزيه و تحليل گزينه هاي مختلف استفاده شده است. در ستون عمودي ماتريس فاكتورهاي مختلف محيط هاي فيزيكي، اكولوژيكي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي ليست شده اند و در رديف افقي ماتريس گزينه هاي پيشنهادي قرار داده شده اند. گزينه هايي كه با هم مقايسه شده اند بشرح زير مي باشند:
گزينه اول : گزينه " نه" يعني در استان هيچ توسعه اي صورت نگيرد.
گزينه دوم : صنعتي نمودن هر چه بيشتر استان و افزايش مراكز صنعتي
گزينه سوم : توقف روند صنعتي شدن و افزايش كشاورزي و دامداري در استان
گزينه چهارم : همزماني توسعه صنعت و كشاورزي
اين گزينه ها از دو ديدگاه " توسعه پايدار" و " اقتصادي " مورد ارزيابي قرار گرفتند. اهميت هر فاكتور زيست محيطي نسبت به فاكتورهاي ديگر بصورت درصد و دامنه هر فاكتور بين 5- تا 5+ نمره گذاري شد و مجموع حاصلضرب هاي اين اعداد با هم مقايسه شد و گزينه برتر انتخاب گرديد. در اين ارزيابي گزينه چهارم بعنوان خط مشي مناسب براي توسعه معرفي شد، بدين معنا كه توسط كشاورزي همراه با توسعه صنايع وابسته و مرتبط انجام گيرد. اين گزينه نسبت به گزينه هاي ديگر اثرات مثبت بيشتر و اثرات منفي كمتري بر محيط زيست دارد. ولي به هر حال براي اينكه اثرات سوء اين گزينه كاهش داده شود توصيه هايي صورت گرفته است كه بطور خلاصه مي توان به دادن موافقت اصولي هاي مناسب، بازرسي از صنايع در حين فاز ساختماني و بهره برداري بمنظور جلوگيري از تخريب محيط زيست، استفاده از علم و تجزيه كارشناسان مجرب در كشاورزي و صنعت و .. اشاره كرد.
كلمات كليدي: