روش بهينه بهره برداري از منابع آب شرب مشهد

نويسنده: محمد باباخاني يوسف آبادي
استاد راهنما: امير حسين محوي
استاد مشاور: سيمين ناصري، محمود شريعت
تاريخ دفاع: 1374/12/26
مدرك: كارشناسي ارشد مهندسي بهداشت محيط
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، دانشكده بهداشت، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: هدف از انجام اين تحقيق، تعيين روش بهينه بهره برداري از منابع آب شرب مشهد مي باشد. شهر مشهد پس از تهران بزرگترين و پرجمعيت ترين شهر كشور مي باشد. آب شرب شهر در حال حاضر از چاههاي داخل و خارج شهر و هم چنين سدهاي طريق و كارده تامين مي شود.
بر اساس نتايج به دست آمده كيفيت كلي آبهاي زيرزميني مشهد بيكربناته كلسيك و سولفاته سديك مي باشد و كيفيت شيميائي اين آبها طبق دياگرام شولر در منطقه خوب قرار دارد.
مقايسه كيفيت چاههاي آب شرب مشهد با استانداردهاي وزارت نيرو (1371) و مقادير توصيه شده سازمان جهاني بهداشت (1993) نشان مي دهد كه از نظر نيترات 10 درصد، سولفات 7 درصد و سختي كل 4 درصد چاههاي نمونه برداري شده در سال 1374 بيشتر از مقدار استاندارد حداكثر مجاز وزارت نيرو مي باشد و همچنين از نظر كل جامدات محلول 8/8 درصد و از نظر سديم 9 درصد چاهها بيشتر از مقدار توصيه شده سازمان جهاني بهداشت مي باشند.
از نظر ميزان فلزات سنگين در چاههايي كه در دو نوبت نمونه برداري گرديده اند در مورد سرب 95 درصد، كادميوم 26 درصد و كروم 5 درصد چاهها بيشتر از مقدار توصيه شده سازمان جهاني بهداشت (1993) مي باشد ولي از مقدار استاندارد حداكثر مجاز وزارت نيرو (1371) كمتر مي باشند.
نتايج دو نوبت نمونه برداري از چاههاي آب شرب در زمستان 1373 و تابستان 1374 نشان مي دهد كه ميزان پارامترهاي نيترات، سولفات و كلرور در نوبت دوم نسبت به نوبت اول افزايش يافته است كه در مورد نيترات با 99 درصد اطمينان مي توان اظهار داشت كه مقدار اين آنيون در نوبت دوم نمونه برداري نسبت به نوبت اول افزايش يافته است.
كيفيت كلي آب سد طرق، بيكربناته كلسيك و آب سد كارده بيكربناته منيزيك مي باشد و كيفيت شيميايي آب سدهاي مزبور و همچنين آب تصفيه شده در منطقه خوب دياگرام شولر قرار دارد. كيفيت آب تصفيه شده در تصفيه خانه كوي آب و برق مشهد در مقايسه با استانداردهاي وزارت نيرو و مقادير توصيه شده با سازمان جهاني بهداشت جهت شرب مناسب مي باشد و تنها ميزان سرب در آب تصفيه شده از مقدار توصيه شده سازمان جهاني بهداشت بالاتر مي باشد، كه جهت خارج نمودن اين فلز از آب لازم است در انتها مراحل تصفيه يك واحد سبك سازي با آهك قرار گيرد.
ميزان كل توليد آب شرب از منابع آب سطحي و زيرزميني، در شرايطي كه از كليه چاههاي داخل و خارج شهر بطور كامل بهره برداري شود 165 ميليون متر مكعب در سال مي باشد كه 6/40 درصد از چاههاي داخل شهر، 41 درصد از چاههاي خارج شهر و 4/18 درصد از سدهاي كارده و طرق تامين مي گردد.
با توجه به پيش بيني صورت گرفته در سال 1400 ميزان مصرف آب در مشهد 425 ميليون متر مكعب مي باشد كه با توجه به ميزان توليد آب در حال حاضر، 260 ميليون متر مكعب آب داشته كه بايستي از منابع مناسب تأمين گردد. با توجه به اينكه بهره برداري بيشتر از منابع زيرزميني به دليل بيلان منفي دشت مشهد امكان پذير نمي باشد و منابع سطحي مناسب كه بتواند اين ميزان آب را تامين نمايد در دشت مشهد وجود ندارد، لذا لازم است برنامه ها و طرحهاي مختلفي در جهت رفع كمبود آب در سالهاي آينده اجراء گردد.
اجراء طرح جامع دفع فاضلاب مشهد جهت جلوگيري از افزايش آلودگي چاههاي داخل شهر، حذف و يا تقليل آلاينده هاي معدني از چاههاي آب شرب از جمله اين اقدامات مي باشد.
براي تأمين آب شرب مشهد در سالهاي آينده با توجه به مشكلات تأمين آب از منابع سطحي و زيرزميني موجود در منطقه و در مقايسه طرحهاي مختلف، مناسبترين روش براي تامين آب با كيفيت مناسب جهت شرب، طرح دو شبكه اي نمودن سيستم آب شرب مشهد مي باشد.
كلمات كليدي: