تصفيه فاضلاب شهر جويبار و استفاده مجدد از پساب آن

نويسنده: مازيار پيدا
استاد راهنما: عليرضا مصداقي نيا
استاد مشاور: محمود شريعت، كرامت اله ايماندل
تاريخ دفاع: 1374/04/14
مدرك: كارشناسي ارشد مهندسي بهداشت محيط
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، دانشكده بهداشت، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: در طي سالهاي اخير در كشور ما آلودگي منابع آب به علت عدم برخورداري از سيستم هاي اصولي جمع آوري و دفع فاضلاب هاي شهري و صنعتي رو به توسعه و گسترش بوده است.
از جمله در استان مازندران كه به علت تنوع اقليمي و موقعيت خاص آب و هوايي از توانائي هاي ويژه اي در تامين نيازهاي اساسي كشور برخوردار است اين امر منجر به ايجاد معضلات بهداشتي، تقليل مشخصات كيفي منابع آب و ايجاد محدوديت هايي در توسعه آن شده است.
در اين راستا اين تحقيق در مورد يكي از شهرهاي ناحيه مركزي استان مازندران به نام جويبار كه جمعيت آن در سال 1400 حدود 87000 نفر پيش بيني شده است با هدف ارائه بهترين راه حل ممكن براي تصفيه فاضلاب شهر و استفاده مجدد از پساب آن انجام شده است. در مورد مشخصات اين ناحيه كه در تشديد معضلات بهداشتي و آلودگي هاي محيطي آن موثر است مي توان از تراكم جمعيت، استقرار صنايع، توسعه شهر نشيني و نبود شيب كافي براي زهكشي طبيعي نام برد.
در طرح شبكه فاضلاب اين شهر به علت بالا بودن سطح آبهاي زيرزميني پيش بيني شده است كه در حدود 20% از مجموع فاضلاب جمع آوري شده به نشتاب اختصاص يافت. از آنجائيكه قسمت هايي از دشت هاي منطقه حاوي آب شور است در اين تحقيق كيفيت نشتابي كه وارد شبكه جمع آوري خواهد شد از طريق نمونه هايي كه در ماههاي خرداد، تير و مرداد ( فصل كشاورزي ) سال 1372 از شبكه زهكش زير زميني موجود در شهر برداشت شده مورد بررسي قرار گرفته است. مقايسه نتايج حاصل ازآناليز شيميائي با رهنمودهاي تفسير كيفيت آب آبياري نشان مي دهد كه اين آب را مي توان در كلاس C3-S1 طبقه بندي نمود.
آمار موجود از كيفيت آب رودخانه سياهرود نيز نشان مي دهد كه در فصل كشاورزي آب اين رودخانه ها در كلاس C3-S1قابل طبقه بندي است و اين آب بدون ايجاد محدوديت كيفي براي گياهان، در آبياري بخشي از اراضي كشاورزي مورد استفاده قرار مي گيرد. بنابراين با توجه به الگوي كشت اراضي پايين دست شهر جويبار كه اختصاص به محصولاتي دارد كه بصورت خام به مصرف خوراك انسان نمي رسند و نياز اين اراضي به آب كه در اثر عدم مهار و ذخيره سازي آبهاي سطحي و عدم تطابق فصل بارندگي با فصل كشت ايجاد شده است، استفاده از پساب فاضلاب تصفيه شده براي آبياري اين اراضي و تخليه آن به رودخانه سياهرود در فصل غير كشاورزي مورد توصيه مي باشد.
در حال حاضر براي تصفيه فاضلاب ها تاكيد بر استفاده از روش هاي طبيعي است كه ضمن سادگي بهره برداري، مصرف انرژي و هزينه هاي كمتر، توانايي توليد پساب با كيفيت بهتري نسبت به ساير روش هاي مكانيكي را دارند. اما عمدتاً اينگونه روش ها نيازمند به سطوح وسيعي مي باشند.
اراضي اطراف اين شهر از موقعيت مساعد و ممتازي براي كشاورزي برخوردار است و عمدتاً به كشت محصولات زراعي اختصاص يافته و عملاً زمين بايد در منطقه ديده نمي شود. بنابراين استفاده از روشهايي كه نيازمند به سطوح وسيعي هستند از محدوديت هايي برخوردار است.
تخمين مقدماتي مساحت مورد نياز روشهاي مختلف تصفيه فاضلاب براي اين شهر و بررسي نقشه هاي توپوگرافي و بازديدهاي محلي كه از اراضي واقع در شمال شهر و حاشيه غربي رودخانه سياهرود به عنوان محل مناسب و ممكن براي احداث تصفيه خانه به عمل آمده نشان مي دهد كه با در نظر گرفتن حدود يك كيلومتر فاصله با مناطق مسكوني اطراف عملاَ امكان استفاده از روش هايي كه نياز به بيش از هشتاد هكتار زمين دارند وجود ندارد.
بنابراين در اين تحقيق بر اساس استانداردها، ضوابط و توصيه هاي موجود روشهاي :
-استخرهاي تثبيت
-استخرهاي هوادهي شده
-لجن فعال متعارف
-هوادهي ممتد
به عنوان گزينه هاي مختلف تصفيه فاضلاب جويبار طراحي شده و پس از برآورد احجام و مقادير و تعيين قيمت هاي واحد عمليات اجرائي، بر اساس مقايسه اقتصادي و در نظر گرفتن ملاحظات فني و زيست محيطي مناسب ترين روش انتخاب شده است. نتايج اين مقايسه ها نشان مي دهد كه استخرهاي هوادهي شده (Aerted Lagoons) در نرخ هاي بهره بين صفر تا 20 درصد و قيمت هر كيلو وات ساعت برق تا 100 ريال در مقايسه با ساير روش هاي اقتصادي تر و از نظر فني و زيست محيطي مناسب ترين روش براي تصفيه فاضلاب اين شهر مي باشد.
كلمات كليدي: