مقايسه كيفيت فيزيكوشيميائي آب زاينده رود با اندكسهاي بيولوژيكي موجود

نويسنده: فلاح حيدرماه
استاد راهنما: بيژن بينا، حسين پورمقدس
استاد مشاور: محمدرضا حمدي
تاريخ دفاع: 1376/01/01
مدرك: كارشناسي ارشد (M.Sc.) مهندسي بهداشت محيط
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي اصفهان، دانشكده بهداشت و علوم تغذيه، بهداشت محيط
چكيده: چكيده: حفظ منابع آب، بويژه آبهاي شيرين يكي از مهمترين عوامل در حفظ سلامت، پيشرفت اقتصادي و صنعتي جوامع مطرح بوده، لذا حفاظت از زاينده رود كه بزرگترين و با اهميت ترين رودخانه فلات مركزي ايران مي باشد. علاوه بر جنبه زيست محيطي، از نقطه نظر كشاورزي- صنعتي و اجتماعي نيز حائز اهميت بسزايي مي باشد. از اين رو اولين گام در مديريت حفاظت از منابع آب، پايش مستمر و آگاهي همه جانبه از تغييرات كيفي آنها مي باشد. در اين راستا شيوه هاي مختلف نمونه برداري و آزمايشات فيزيكوشيميايي هيچگاه نشان دهنده وضعيت كلي و سير تغييرات نبوده، بدين لحاظ ارزيابي بيولوژيكي و بررسي حضور يا عدم حضور موجودات آبزي شاخص در هر محل كه نشان دهنده اثرات آلاينده هاي مختلف بر جامعه آبزيان بومي (اكوسيستم طبيعي) است مي بايست به عنوان مكمل آناليزهاي فيزيكوشيميايي در نظر گرفته شود.
هدف از اين بررسي، مقايسه پارامترهاي فيزيكوشيميايي و اندكسهاي بيولوژيكي در ارزيابي كيفي زاينده رود بوده، بدين منظور در زمستان سال 1374 و بهار سال 1375 با انتخاب 9 ايستگاه، ماهيانه سه بار پارامترهاي اصلي كيفيت آب يعني PH، DO، BOD5، EC، TDS، NO3، PO4، كدروت، درجه حرارت و درصد اشباع اكسيژن مورد سنجش قرار گرفتند. همزمان با آن، نمونه برداريهاي بيولوژيكي از بي مهرگاه هر ايستگاه بوسيله دستگاه نمونه بردار ضربه اي يا surber sampler به روش Kick (در مدت زمان 5 دقيقه) انجام گرفته توسط اندكسهاي كيفي ترنت و چاندلر طبقه بندي گرديدند. نتايج اين بررسي نشان داد كه ايستگاههاي بالا دست رودخانه داراي تنوع موجودات بوده و هماهنگي كاملي ميان شاخصهاي بيولوژيكي و فيزيكوشيميايي مي باشد. در مناطق مياني، همراه با كاهش گروههاي جانوري، اندازه گيريهاي شيميايي نيز حاكي از افزايش تدريجي آلاينده هاي آلي مي باشد. در قسمتهاي پايين دست كه از قسمت خروجي شهر اصفهان آغاز مي شود، متعاقب كاهش چشمگير گروههاي آبزي و فراواني آنها، سنجش هاي فيزيكوشيميايي نيز بيانگر تغييرات شديد در كيفيت آب رودخانه و نهايتاً ارتباط كامل اين شاخصها را در بيان وضعيت و شرايط موجود زاينده رود به اثبات مي رساند. در اين تحقيق با به كارگيري اندكسهاي اروپايي- آمريكايي و عدم تطابق كامل آنها (بويژه اندكسهاي كمي) با وضعيت موجود زاينده رود، نياز به ايجاد شاخصهاي مخصوص رودخانه ها و ساير جريانهاي سطحي در داخل كشور احساس مي شود، كه اين امر مستلزم شناسايي كامل گونه هاي جانوران آبزي، توسط گروههاي تخصصي زيست شناسي مي باشد.
كلمات كليدي: