بررسي ابعاد نظري خلط دم بر اساس مباني طب سنتي ايران

نويسنده: حسن نامدار
استاد راهنما: اشرف الدين گوشه گير، اسماعيل ناظم
استاد مشاور: عليرضا نيكبخت نصرآبادي، محمد باقر مينايي
تاريخ دفاع: 1392/03/01
مدرك: دكتراي تخصصي طب سنتي
دانشگاه: علوم پزشكي وخدمات بهداشتي درماني تهران، طب سنتي،
چكيده: بر اساس مباني طب سنتي ايران بدن انسان از اخلاط چهارگانه يعني خون و بلغم و صفرا و سودا به وجود آمده است كه هر يك از آن¬ها از نظر مزاج و عملكرد شباهت به يكي از اركان اربعه (منشأ جهان خلقت) دارند. حفظ سلامتي به طبيعي بودن اخلاط وابسته است و غيرطبيعي شدن آن موجب بيماري مي‏گردد. در اين مطالعه «خلط دم» مورد بررسي و تجزيه و تحليل قرار گرفته است. از خلط دم در كتاب‌هاي طب سنتي در مبحث اخلاط بحث شده است ولي ابهامات و اختلاف نظرها و تضادهايي در آثار حكما وجود دارد كه سبب شده تا علي‌رغم وجود اطلاعات فراوان، درك مناسبي از آن وجود نداشته باشد.
اين مطالعه يك تحقيق كيفي از نوع تحليل محتوايي است كه در آن محتواي 70 كتاب طب سنتي پيرامون خلط دم بررسي و تحليل شده است. در اين مطالعه مشخص شد كه اخلاط محصول دومين مرحله از مراحل چهارگانه هضم غذا‌ (معدي، كبدي، عروقي و عضوي) مي باشند. دم يكي از اخلاط توليد شده است كه به دو دسته طبيعي و غيرطبيعي تقسيم مي شود. دم طبيعي داراي عملكردهاي حياتي خاصي مانند: تغذيه اعضاي بدن، گرم نمودن بدن در مقابل سرماي محيط و رطوبت و نرمي ‏بخشيدن به بدن مي‏باشد. در صورت اختلال (كمي يا كيفي) آن به طور مستقيم و يا غيرمستقيم ضمن اختلال در ساير مكانيسم¬هاي حياتي باعث بروز اختلالات مختلفي در بدن مانند كم‎‏خوني، اختلالات عملكردي، بي‏حوصلگي، كاهش رشد و ... مي شود. همچنين مشخص شد چنان¬چه ميزان دم در عروق بالا رفته يا كيفيت آن تغيير كند علايم غلبه دم مشاهده مي‏گردد.


كلمات كليدي: دم، اخلاط، طب سنتي ايران، تحقيق كيفي