بررسي وضعيت بهداشت محيط بيمارستان دكتر شريعتي

نويسنده: حميرا شايقي
استاد راهنما: محمود شريعت
استاد مشاور: عليرضا مصداقي نيا، قاسمعلي عمراني
تاريخ دفاع: 1373/11/09
مدرك: كارشناسي ارشد مهندسي بهداشت محيط
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، دانشكده بهداشت، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: رشد فزاينده جمعيت نياز روز افزون به ارائه خدمات درماني را بيش از پيش مشهود ساخته است، به منظور ارائه خدمات، نيازها و شايد تقاضاها واحد اجتماعي فعالي بنام بيمارستان بنيان نهاده شده است كميته كارشناسان سازمان جهاني بهداشت بيمارستان را جزء لاينفك سيستم بهداشتي درماني و تشكيلاتي اجتماعي مي داند كه وظيفه اصلي آن ارائه خدمات تشخيصي، درماني، مراقبتهاي بهداشتي، پيشگيري آموزش و تربيت نيروي انساني متخصص و بالاخره پژوهشهاي پايه و كاربردي در مسير ارتقاء بهداشت جامعه مي باشد. عليرغم نقش بيمارستانها در ارتقاء سطح سلامت فرد و بهداشت جامعه اين مكانها به دليل خاصي از جمله شرايط حاكم بر آنها همواره در معرض آلودگي قرار دارند و مي توانند كانون فعال ايجاد و نشر عفونت و آلاينده ها باشند. ابعاد عوامل موثر در ايجاد عفونت بحدي گسترده است كه نياز به اقدامات مجدانه و پيگير فردي با دانش مفيد و نه ضرورتاً تجربه مفيد در زمينه ارائه خدمات براي ارتقاء بهداشت محيط بيمارستان دارند. فلسفه بهداشت در يك بيمارستان يعني برقراري سلامت جسمي، اجتماعي هر فرد كه مهمترين سرمايه عمومي بيمارستان شمرده مي شوند و اين امر مستلزم انجام نظارتي است كه بوسيله برنامه ها و استانداردها و دستورالعمل ها هدايت شود. با علم به اينكه بهداشت و درمان تنها به موازات هم مي توانند بيشترين اثر بخشي را داشته باشند ضروري است كه همواره در هر واحد درماني مسئله بهداشت ( محيط ) در اولويت قرار گيرد. عدم وجود يك چهار چوب و الگوي مشخص براي تطبيق وضع موجود با آنچه بايد باشد، ديدن معلولها و پوشيده ماندن علت ها، ناشناخته ماندن عوامل مداخله گر در بيمارستان ايجاب مي نمايد كه بيش به اين موضوع پرداخته شود. مراجعه مكرر بيماران در اثر عفونتهاي بيمارستان ضمن افزايش مدت اقامت بر پذيرش بيمار جديد و بودجه بيمارستان تاثير سوء دارد. روش تحقيق اين پايان نامه بر پايه مطالعه كتابخانه اي بمنظور دستيابي به استانداردها مراجعه مكرر به محل و مشاهده وضع موجود انجام نمونه برداري و مصاحبه با كليه عوامل مداخله گر در بيمارستان، تحليل نتايج و دستاوردها، متكي است. مطالعه از نوع توصيفي مي باشد و چنانچه ضروري مي نمود مطالعه تحليلي نيز صورت گرفت.
در مورد بررسي آب بيمارستان كه از دو منبع آب تصفيه شده شهري و چاه تامين مي شود هر دو منبع از كيفيت بالاي خوبي برخوردارند. تنها در مورد چاه مي توان گفت كه اقدامات اساسي در مورد بهينه سازي وضعيت چاه بايد هر چه سريعتر انجام پذيرد. كليه اين موارد تا زماني است كه ساختمان جديد بيمارستان قلب و سپتيك تانك آن بكار نيفتاده باشد در صورت گشايش اين واحد درماني چنانچه قرار باشد بهره برداري آب بيمارستان از همين دو منبع صورت گيرد مسلماً نه تنها پاسخگو نخواهد بود بلكه احتمال آلودگي آب چاه نيز مسلم است.
در مورد فاضلاب بيمارستان اين سيستم تصفيه كه براي 70 تختخواب بنا شده نمي تواند پاسخگوي بيش از 1200 تخت فعال و ثابت بيمارستاني باشد. بكار افتادن سپتيك تانك ( براي بيمارستان جديد) هم مشكلي را حل نخواهد نمود و مشكل ديگري خواهد بود. مفاضاً اينكه احداث تصفيه خانه علاوه بر صرف هزينه نياز به اپراتور با تجربه نيروي انساني فعال دارد. اما فضاي كافي براي گسترش تصفيه خانه فعلي وجود دارد و مي توان با گسترش تصفيه خانه فعلي، تعمير به موقع دستگاهها، آموزش نيروي انساني فعال مستقر، كليه فاكتورهايي كه در شرايط فعلي تحت كنترل نيستند (F/M در فاز مناسب از طريق تنظيم دبي و Qr و QHRT و Qc MCRT) افزايش ML VSS از طريق كاهش لجن دفعي و افزايش ميزان لجن برگشتي، تنظيم PH، ايجاد تهويه و نور مناسب و شرايط بهداشتي، انجام آزمايشات مرتب و اندازه گيري پارامترها به منظور كنترل فرآيندها را تحت كنترل درآورد.
در مورد آلاينده هاي هواي خارجي بيمارستان فقط در مرداد ماه رقم گزارش شده براي ذرات معلق از حد استاندارد فراتر است. در هيچكدام از ماهها CO، SO2 از حد استاندارد اوليه فراتر نرفته است و مي توان با اعمال سياست گذاريها و برنامه ريزيهاي مناسب و قابل اجرا و اعمال مديريت صحيح براي ترافيك اين مقادير را بسيار كاهش داد. نمونه برداريهاي ميكروبي نشان داده است كه هواسازي بيمارستاني نه تنها نقشي در بهينه سازي كيفيت هواي داخلي ندارند بلكه باعث تشديد آلودگي محيط مي شوند از اين رو سرويس ماهانه يونيت هاي هواساز و فن كوئل ها، استفاده از فيلترهاي هپاواولپا براي اتاق عمل، دو جداره كردن پنجره ها، سمپاشي، كنترل و نظارت بر عملكرد دستگاهها و جلوگيري از سوزاندن بي رويه اجسام در محيط بيمارستان مي توانند راه حلهاي مناسبي براي اين باشد، مقدار زباله سرانه بازاء هر تخت در اين تحقيق 5/2 كيلوگرم مي باشد. بايد توجه داشت كه از هم اكنون تدابير لازم به هنگام بهره برداري از ساختمانهاي جديد انديشيد. پسمانده هايي مي تواند مورد بازيافت قرار گيرد كه به هيچ وجه در تماس با بيمار و شرايط درماني نباشد. سبزيجات آشپزخانه كه ارزش كودي مناسبي دارند حتماً جداگانه دفع شوند. نان خشك ظروف غذاي بيمار مورد بازيافت قرار نگيرد. مقرات خاص زباله عفوني، مواد تيزو برنده بكار گرفته شود. جايگاه موقت در بخش وجود نداشته باشد. زباله كد داشته و با شاغلين زباله آموزشهاي كافي داده شود. تدابيري انديشيده شود تا شيرابه زباله بر روي اپراتورها نريزد.
در مورد صدا، اتاق زايمان و اورژانس از مواردي هستند كه همواره در آنجا بدليل ماهيت كاروتر از فشار صوت بالا خواهد بود. Leq هايي كه زير dB (A) 80 هستند براي ما ارزش تحليلي ندارند. در ساعت 7 به علت مراجعه بيماران براي آنژيوگرافي تراز فشار صوت بالاي (A) dB 80 در بخش قلب است حضور مستمر دانشجويان، سنگ كاري كف و پوليش از منابع ايجاد سر و صدا هستند. منابع سر و صدا بسيارند كه بعضي غير قابل اجتناب اند و بعضي ديگر غير ضروري. با تدابير فني و مهندسي مي توان دسته اول را به حداقل تقليل داد و با تدابير آموزشي دسته دوم را حذف كرد. سرويس ماشينها و جايگزيني آنها با وسايل كم سر و صدا، استفاده از صفحات جاذب صوت، پرده و شيشه هاي دو جداره كاهش ساعات كار افرادي كه با ترازهاي صوتي با بكار مشغولند و انجام معاينات مرتب تشويق همراهان به حفظ سكوت، آموزش به كليه افراد شاغل تا حتي المقدور كمتر سر و صدا ايجاد نمايند از مواردي است كه بايد به آن توجه شود.
نتايج نمونه برداري ميكروبي همه بر اين امر تاكيد دارند كه در روزهايي كه دانشجويان و ملاقات كنندگان حضور ندارند، ميزان آلودگي هر بخش نسبت به كليه عوامل بيماريزا بطور قابل توجهي پايين تر از ساير روزها مي باشد. در روزهاي حضور دانشجويان، ملاقات كنندگان و پرسنل بخش آلودگي درصد بالايي را بخود اختصاص داده است. درصد حضور ميكروارگانيسمها در فصل پائيز از سه فصل ديگر كمتر است. تخته ها بيش از لاكرها و لاكرها بيش از ميزها عفونت را نشان مي دهند. زيرا تخت پس از ترخيص بيمار براي بيماران بعدي شسته و ضدعفوني نمي گردد و تعويض ملحفه صورت نمي گيرد گوشي و فشار سنج بخش و كاپ دار و بعلت اينكه از بيماري به بيمار بعد بدون ضدعفوني استفاده مي شود، توالت هاي كثيف، سوسك، بين هاي آلوده همه بر مشكلات مي افزايد. ايجاد كميته كنترل عفونت كه فعالانه كار كند، آموزش رعايت نكات بهداشتي به بيمار، پزشك، دانشجو و پرسنل بخش و تدوين آئين نامه و فعال ساختن آزمايشگاه براي نمونه برداري مي تواند راهگشا باشد.
آموزش چگونگي استفاده از ماده ضد عفوني كننده ( نوع مناسب و غلظت موثر) و چگونگي ضد عفوني صحيح مي تواند از بار آلودگي و عفونتهاي بيمارستاني بكاهد.
كلمات كليدي: