بررسي اثر بخشي و عوارض كاربرد پرتو داروي 188Re-HEDP در درمان palliative متاستاز هاي استخواني منتشر

نويسنده: مريم تاجيك رستمي
استاد راهنما: داود بيكي، پيمان حداد
استاد مشاور: عليرضا امامي اردكاني، محمد افتخاري، بابك فلاحي، ارمغان فرد اصفهاني، حميد رضا ميرزايي
تاريخ دفاع: 1391/12/01
مدرك: دكتري تخصصي پزشكي هسته اي
دانشگاه: علوم پزشكي وخدمات بهداشتي درماني تهران، پزشكي،
چكيده: مقدمه: متاستازهاي استخواني يكي از مشكلات شايع در سرطان‌هاي پيشرفته به خصوص كانسر پستان و پروستات است. شايعترين عارضه درگيري استخوان درد مي‌باشد. روشهاي درماني شامل داروهاي ضد درد، بيس فسفوناتها، هورمون درماني، شيمي درماني و راديوتراپي با چشمه بسته مي‌باشند كه در برخي موارد عوارض بسيار شديدي را به بيمار تحميل مي‌كنند. استفاده از پرتوداروهاي درماني در پزشكي هسته‌اي در اين بيماران از سالهاي قبل انجام مي‌شده است. از بين پرتو داروهاي موجود 188Re-HEDP به دليل خواص فيزيكي و شيميايي مطلوب مورد توجه ويژه‌اي مي‌باشد. اين مطالعه با هدف بررسي ميزان اثربخشي و بررسي عوارض ناشي از استفاده از اين پرتودارو انجام شده است.
روش بررسي: در اين مطالعه، 20 بيمار مبتلا به متاستازهاي متعدد استخواني، راديوداروي 188Re-HEDP را با دوز 1 mCi/kg دريافت نمودند. تمامي بيماران تا 1 ماه به صورت هفتگي و سپس هر 2 هفته يكبار تا 16 هفته پيگيري شدند. بررسي درد با استفاده از visual analog scale و بررسي عملكرد بيماران با استفاده از معيارهاي ECOG و كارنوفسكي انجام شد. در هر پيگيري دوز مخدرها و آنالژزيك‌هاي مصرفي بيمار نيز ثبت گرديد. جهت بررسي عوارض خوني پرتودارو CBC در هفته هاي 2، 4، 6 و 8 انجام شد.
يافته ها: جمعيت مورد مطالعه 10 مرد (50%) و 10 زن (50%) با ميانگين سني 13.84 ± 57.15 سال بودند به طوريكه از نظر نوع كانسر اوليه 10 مورد (50%) كانسر پستان، 7 مورد (35%) كانسرپروستات، 1 مورد (5%) مولتيپل ميلوما، 1 مورد (5%) كانسر ريه و1 مورد (5%) آدنو كارسينوم آمپول واتر بود. در 68.8% بيماراني كه افزايش دوز ناركوتيك نداشتند، حداقل 2 نمره كاهش در VAS مشاهده شد. همچنين ميانگين نمره VAS از هفته دوم به طور معني داري كاهش داشت به طوريكه بيشترين اختلاف بين نمره مربوط به زمان پايه و هفته چهارم بود (p=0.002و از 1.96 ±8.38 به 3.13± 6.04). از نظر معيارهاي عملكردي ECOG و كارنوفسكي در فواصل زماني پيگيري بعد از تزريق رنيوم تغييرات معني دار نبودند (0.190=p براي تغييرات ECOG و 0.60=p براي تغييرات كارنوفسكي). در متوسط مصرف داروهاي ناركوتيك تغيير واضحي صورت نگرفت ولي كاهش معني داري در مصرف داروهاي ضد التهاب غير استروئيدي در هفته هاي سوم (0.007=p) و چهارم (0.038=p) مشاهده شد. شمارش گلبولهاي سفيد و پلاكت‌ها در هفته چهارم و ششم نسبت به مقدار پايه افت قابل ملاحظه‌اي داشت (به ترتيب 0.016=P و 0.039=p) ولي از هفته ششم به بعد شمارش سلولهاي مذكور رو به افزايش گذاشت. همچنين تغييرات ميانگين هموگلوبين چشمگير نبود (0.733=p ).
نتيجه گيري: 188Re-HEDP پرتودارويي موثر در تسكين درد ناشي از متاستازهاي استخواني مي‌باشد. در صورت انتخاب صحيح بيماران عوارض ايجاد شده خفيف و شامل ترومبوسيتوپني و لكوپني گذرا مي‌باشد.
كلمات كليدي: