بررسي مقايسه اي روشهاي رايج تدوين راهنماي باليني مبتني بر شواهد و پيشنهاد الگوي جامع

نويسنده: شبنم انصاري
استاد راهنما: آرش رشيديان، اكبر سلطاني
استاد مشاور: رضا مجدزاده
تاريخ دفاع: 1391/01/01
مدرك: دكتري عمومي (MD-MPH)
دانشگاه: علوم پزشكي وخدمات بهداشتي درماني تهران، پزشكي ـ بهداشت،
چكيده: اهداف: در اين پژوهش كتابچه‌هاي معتبر تدوين راهنماي باليني جستجو و مورد مقايسه قرار گرفته است. هدف از اين مطالعه تعيين مراحل اصلي تدوين راهنماي باليني و مشخص نمودن جامع ترين مدل تدوين راهنما است.
روش اجرا: در مرحله‌ي نخست، جستجو گسترده با استفاده از راهبردهاي مناسب جستجو در منابع اينترنتي انجام شد. معيارهاي ورود به مطالعه شامل مدل‌هاي انتشار يافته به زبان انگليسي وتهيه شده توسط سازمان‌هاي بومي يا جهاني متولي تدوين راهنماي باليني يا افراد حرفه‌اي تعيين شد. سپس مراحل اصلي مدلهاي تدوين راهنماي باليني استخراج گرديد و براي هر مدل، بر اساس وجود و ميزان تفصيلي بودن هر مرحله امتياز بين 0 (نشان دهنده‌ي مدل هايي كه مرحله مورد بررسي را ذكر نكرده‌اند) تا 2 (مدل هايي كه مرحله مورد نظر را به طور كامل توضيح داده است) داده شد. مراحلي كه در بيش از 75% مدل‌ها ذكر شده بودند به عنوان "مرحله ضروري" در نظر گرفته شد.
نتايج: 20 مدل تدوين راهنما و 25 مرحله اصلي تعيين شد. امتياز مدل هاي تدوين راهنما بين 16 تا 45 بدست آمد. مدل هاي موسسه ملي سرآمدي باليني كشور انگلستان (NICE)، فدراسيون جهاني ديابت (IDF) و انجمن انكولوژي باليني آمريكا بيشترين امتياز را كسب كردند. تنها 7 مدل امتياز بيش از 35 را بدست آوردند. مراحل ضروري شامل: انتخاب موضوع راهنما، تعيين چشم انداز و هدف، روش‌هاي تطبيق و سازگارسازي راهنماي موجود، مشاركت مشتريان و ذينفعان، تشكيل گروه تدوين راهنماي باليني، تعارض احتمالي منافع و تعهدات اعضا، تدوين پرسش‌هاي راهنما، جستجوي نظام‌مند شواهد، بررسي اوليه شواهد، ارزيابي نقادانه شواهد، سنتز و تجزيه، تحليل مطالعات انتخاب شده، تصميم گيري جمعي، نگارش توصيه‌ها، مشاوره درباره مورد متن نهايي راهنما، برنامه به‌كارگيري راهنما، ارزيابي، بازبيني و اصلاح راهنما، نگارش توصيه ها، مشاوره درباره مورد متن نهايي راهنما، نحوه ارايه و چاپ راهنما و خلاصه هاي آن است.
بحث: جزييات مراحل تدوين راهنماي باليني مبتني بر شواهد در بسياري از كتابچه ها به كفايت بيان نشده است. مراحل مرتبط با مسايل اخلاقي، جستجوي راهنماهاي موجود و پيش آزمون در بسياري از كتابچه ها ذكر نشده است. يافته هاي مطالعه حاضر به سياست گزاران نظام سلامت كمك مي‌كند كه مراحل ضروري تدوين راهنماي باليني را تعيين كنند و نيز مي‌توانند با استفاده از فهرست جامع مراحل تدوين، فرآيندهاي تدوين راهنما ر ا ارزيابي كنند.
كلمات كليدي: راهنماي باليني، تدوين راهنما، مراقبت‌هاي سلامت مبتني بر شواهد