طراحي و آزمون پيش بيني كنندگي الگوي پيشگيري از انتقال به مرحله تزريق در معتادان شهر اهواز

نويسنده:
استاد راهنما: مهناز صلحي، طاهره دهداري
استاد مشاور:
تاريخ دفاع: 1391/01/01
مدرك: دكتراي تخصصي آموزش بهداشت
دانشگاه: علوم پزشكي وخدمات بهداشتي درماني تهران، بهداشت،
چكيده: زمينه و هدف: اعتياد به مواد مخدر يكي از مشكلات بهداشتي و اجتماعي جهان است. يكي از روشهاي رو به گسترش مصرف مواد مخدر، مصرف تزريقي است. اعتياد تزريقي علاوره بر اينكه باعث بروز خطرات جسمي و رواني براي معتادان مي‌شود، باعث بروز بيماري‌هاي عفوني از جمله ايدز و انواع هپاتيت مي‌شود. حدود 250 هزار معتاد تزريقي در ايران وجود دارد كه حدود20 درصد آن‌ها آلوده به ويروس ايدز هستند. اين تحقيق با هدف طراحي و آزمون پيش بيني كنندگي الگوي پيشگيري از انتقال به مرحله تزريق در معتادان شهر اهواز انجام شد.
مواد و روشها:اين مطالعه به روش تلفيقي كمي و كيفي و در سه مرحله¬ي، انجام تحقيق كيفي، تدوين الگو و ‌انجام پژوهش روان سنجي پرسشنامه و اجراي مطالعه مقطعي انجام شد. بخش كيفي به روش گراندد تئوري با رويكرد استروس و كوربين با انجام 54 مصاحبه عميق نيمه ساختار يافته، دو بحث گروهي متمركز و مشاهده انجام شد. آناليز داده هاي بخش كيفي به روش آناليز مقايسه‌اي مداوم و در سه سطح كدگذاري باز، محوري و انتخابي انجام شد. بر اساس نتايج بخش كيفي الگوي پيشگري از انتقال به اعتياد تزريقي تدوين شده و بر اساس آن پرسشنامه‌اي تدوين شد. بعد از تاييد روايي و اعتبار پرسشنامه، مطالعه مقطعي با تكميل 130 پرسشنامه توسط معتادان تزريقي انجام شد. داده هاي بخش كمي با نرم افزارهاي LISREL و SPSS و تست‌هاي همبستگي، رگرسيون چند گانه و تحليل مسير آناليز شد.
نتايج: بر اساس نتايج اين تحقيق هفت متغير منافع درك شده مصرف تزريقي مواد، موانع درك شده مصرف غيرتزريق، بي‌تفاوتي به خطرات و تهديدات مصرف تزريقي، عوامل محيطي مستعد كننده، ويژگي‌هاي فردي مستعد كننده، كاهش تدريجي لذت و تحمل به مواد و احساس ناتواني در برابر مواد به عنوان عوامل اصلي انتقال از اعتياد غيرتزريقي به تزريقي مشخص شدند. ميانگين سن شروع مصرف مواد شركت كنندگان 81/ 17 سال و ميانگين سن شروع تزريق 8/ 22 سال بود. 1/ 43% (54 نفر) تحصيلات ابتدايي و پايين‌تر داشتند. 9/ 34% اولين مصرف مواد مخدر و 6/ 10% اولين تزريق خود را در سن شانزده سالگي و پايين تر تجربه كرده بودند. 4/ 45% در خانواده خود فرد معتاد داشتند، 7/ 47% (61 نفر) آزمايش خون نداده بودند، 6/ 74% سابقه زندان و 2/ 69% سابقه تزريق مشترك داشتند. نتايج نشان داد كه الگوي طراحي شده در شش سازه از هفت سازه مورد مطالعه بطور معني داري پيش بيني كننده قصد افراد براي شروع متادون درماني و ترك است.
بحث و نتيجه گيري: نتايج اين مطالعه نشان داد كه مدل طراحي شده در اين تحقيق، توان پيش بيني و قصد شروع متادون درماني را دارد. بنابراين پيشنهاد مي شود مطالعات در زمينه پيشگيري و كنترل اعتياد تزريقي بر پايه اين مدل توسط سازمانهاي متولي اعتياد در كشور انجام شود.
كلمات كليدي: اعتياد تزريقي، تحقيق كيفي، گراندد تئوري، مراكز گذاري، روش تلفيقي، الگوي پيشگيري