بيماري پريودنتال در عفونت HIV

نويسنده: ابراهيم پورمنعمي
استاد راهنما: سانعلي كريمي افشار، محمدرضا زارعي
استاد مشاور:
تاريخ دفاع: 1376/01/01
مدرك: دكترا
دانشگاه: د‌انشگاه‌ ‌علوم پزشكي‌ کرمان، دندانپزشكي،
چكيده: بيماريهايي كه در اثر ابتلا به عفونت HIV در تمامي جهان پراكنده گرديده، عواقب زيادي از نقطه نظر پزشكي و اجتماعي و اقتصادي به دنبال دارد. تا سال 1991 بيش از 350 هزار مورد ايدز توسط سازمان بهداشت جهاني گزارش شده است. ولي اكنون احتمال مي رود كه بيش از 10 ميليون فرد آلوده در سراسر جهان وجود دارد HIV مي تواند سريعاً جوامع جديد و غيرآلوده را آلوده نمايد. همه گيري ايدز در نقاط مختلف جهان خصوصيات و الگوي مشخصي دارد. به طور كلي جهان گيري ايدز داراي سه الگوي اصلي مي باشد الگوي اول به طور مشخص شامل كشورهاي صنعتي مي باشد و در اين مناطق بيشترين موارد ابتلا بين مردان هم جنس باز و دو جنس باز و معتادان تزريق وريدي ديده مي شود. الگوي دوم در مناطقي از افريقاي مركزي، شرقي، جنوبي مشاهده گرديده است و بيشترين موارد ابتلاء در بين غيرهم جنس بازان بروز مي كند و الگوي سوم در مناطقي از اروپاي شرقي، خاورميانه، آسيا يافت مي شود. در اين مناطق عموماً كساني مبتلا شده اند كه مسافرتي به مناطق آندميك بيماري داشته و يا تماس جنسي با افرادي از مناطق آنديك داشته اند. تا تاريخ 1/9/1376 تعداد 1297 مورد آلوده به ويروس ايدز در ايران گزارش شده است و در بين آنها 161 نفر فوت نموده اند.
بيماري ايدز با عوارض ريوي، عصبي، گوارشي، پوستي، مخاطي، لنفادنوپاتي بروز مي كند ويروس نقص ايمني انسان HIV داراي پوشش ليپيدي و قطري حدود 100 نانومتر است. اين ويروس داراي يك نوكلئوتيد استوانه اي حاوي پروتئين RNA و آنزيم ترانس كريتپاز معكوس مي باشد و به همين علت جزو رترو ويروسها طبقه بندي مي شود. مهمترين سلولي كه مورد هجوم ويروس HIV قرار مي گيرد لنفوستيهاي +CD هستند كه سلولهاي CD4 گردش خون كاهش چشمگيري داشته باشند. علائم باليني شامل تب، كاهش وزن و لنفادنوپاتي عمومي ديرپا مي باشد. پنوموني ناشي از Pneumocystis carini تقريباً در 50% موارد وجود دارد انواع گوناگون و معمولاً متعددي از عفونتهاي فرصت طلب ديگر از جمله CMV، كانديدياز توكسوپلاسموز عفونتهاي هرپس ويروس و عفونتهاي ناشي از ميكوباكتري هاي تپيك و آپتيك نيز در اين بيماران ديده مي شود راههاي انتقال عفونت HIV از طريق تماس جنسي، جفت و تزريق (معتادان تزريقي) مي باشد كه تماس جنسي متداولترين راه در اكثر كشورها محسوب مي شد. HIV در تمام مايعات بدن افراد آلوده از جمله خون، ترشحات واژن، مني، بزاق، اشك و شير وجود دارد. مسير عفونت HIV در بيماران مختلف متفاوت است بعضي از بيماران ظرف مدت كوتاهي پس از آلودگي به ويروس به يك بيماري حاد مبتلا مي شوند. عده اي ديگر به طور مستقيم وارد مرحله دوم بيماري كه فاز بدون علامت ناميده مي شود مي گردند. دوره كمون اين بيماري قابل پيش بيني نمي باشد و اكثر بيماران براي مدتي حدود 2 سال كاملاً بدون علامت هستند. مدت زمان متوسط براي ايجاد ايدز از چند ماه تا بيش از 8 تا 12 سال است. تشخيص ايدز با انجام تست ELISA و تأييد توسط آناليز Westernbiot كه براي عفونت HIV اختصاصي است انجام مي شود متأسفانه هيچ درمان مؤثري براي ايدز با عفونت HIV وجود ندارد. زايد و وايدين كه يك داروي ضد ويروسي است سبب افزايش طول عمر مبتلايان به عفونت HIV مي شود از ميزان بروز عفونتهاي فرصت طلب مي كاهد. مهمترين عارضه اين دارو آنمي مگالوبلاستيك بدون ارتباط با كمبود B12 يا فولات و نوتروپني مي باشد. ضايعات دهاني HIV بسيار متنوع مي باشد كه بعضي از آنها ممكن است به صورت اوليه ترين تظاهرات ايدز آشكار گردند از معمول ترين تظاهرات دهاني HIV مي توان كانديديا و هري لكوپلاكيا، بيماريهاي پريودنتال زخمهاي دردناك بدون بهبود و عفونت هاي ويروسي ساركوم Kaposi را نام برد. بعضي از مبتلايان به عفونت HIV به اشكالي از بيماري پريودنتال مبتلا مي شوند كه از بيماري پريودنتال معمولي شديدتر مي باشد و به درمان هاي متداول نيز پاسخ نمي دهند از آنجا كه اين عفونتها مي توانند منجر به تخريب سريع بافت هاي نگه دارنده دندان و افتادن دندانها و حتي سكستر شدن استخوان شوند درمان فوري و قاطع آنها ضروري مي باشد.
اين ضايعات شامل HIV جينجيواتيس (HIV-G) و HIV پريودنتايتس (HIV-P) و جينجيرايش زخمي حاد (AUG) هستند.
خصوصيات باليني و ميكروبيولوژي HIV-C-G و HIV-P نشان مي دهد كه اين بيماريها مراحل اوليه و ثانويه يك ضايعه هستند كه منجر به اريتم شديد لثه، نكروز گسترده بافت نرم و تخريب استخوان آلوئول مي شود هرچند در جينجيواتيس حاد نكروتيك در مراحل اوليه HIV-P تعدادي از نشانه هاي باليني يكسان است اما سير پاتولوژيك اينها از يكديگر جدا مي باشد.
تركيبي ميكروبي اين ضايعات شامل گروهي از ميكروارگانيزمهايي از قبيل اسپيروكيت ها، كوكسي ها وMotile Bacteria و Pgingivalis و باكتري ديگر مي باشد و اين تركيب از جهت كيفي در ضايعات HIV-G و HIV-P تقريباً يكسان مي باشد. در ارزيابي اندكسهاي پريودنتال مشخص شود كه ميانگين پلاك اندكس (PI) در بيماران HIV-P و پريودنتيت معمولي نزديك به هم مي باشد به علاوه ميانگين اندكس پلاك در HIV-P بيشتر از HIV-G مي باشد عمق پاكت در بيماران HIV-P معمولاً 6-4 ميلي متر و بيماران HIV-G در حدود 3-1 ميلي متر مي باشد.
درمان اين ضايعات شامل دبريدمان كامل، حذف پلاك و جرم همراه با شستشوي مكرر دهان بيمار به وسيلة دهان¬شويه بتادين 10% مي باشد بيمار بايد بهداشت دهان خود را در حد عالي رعايت كند و از دهان شويه كلرهگزيدين گلوكونات 12/0% روزي دو بار استفاده نمايد. تجويز آنتي بيوتيك بر عليه باكتريهاي گرم منفي در مبتلايان به بيماري پريودنتال شديد به خصوص اگر با ابتلاء استخوان همراه باشد ضروري است.
راههاي پيشگيري از انتقال بيماري در دندانپزشكي شامل ثبت تاريخچه پزشكي، تميز كردن وسائل، استريليزاسيون وسائل استفاده از وسائل يكبار مصرف، تميز كردن سطوح كاريونيت- آسپيراسيون و تهويه محيط و رعايت اصول حفاظت شخصي و نحوة دور انداختن وسائل آلوده مي باشد.
كلمات كليدي: