تبيين اصول و قواعد رياضت در حفظ و ارتقاء سلامتي بر اساس مباني طب سنتي ايران

نويسنده: مرضيه بيگم سياهپوش
استاد راهنما: محمد عبادياني، غلامرضا شاه‌حسيني
استاد مشاور: محمد مهدي اصفهاني، عليرضا نيكبخت نصرابادي، هاله دادگستر
تاريخ دفاع: 1391/07/01
مدرك: دكتراي تخصصي طب سنتي
دانشگاه: علوم پزشكي وخدمات بهداشتي درماني تهران، طب سنتي،
چكيده: اهميت ورزش در دنياي كنوني بر كسي پوشيده نيست. حكماي طب ايراني نيز ارزش فراواني براي انواع فعاليت‌هاي بدني قائل بودند و تحت عنوان «رياضت» در كتب طبي خود از آن ياد كرده‌اند. ابن سينا در كتاب قانون در طب، تحرك بدني را در حفظ سلامتي، مقدم بر همه‌ي امور حتي تغذيه عنوان مي‌كند. عليرغم اين موضوع، زبان نامأنوس كتب قديمي، خوانا نبودن بسياري از منابع، عربي بودن زبان نوشتاري بسياري از كتب مانند قانون ابن سينا و گاه، پراكندگي و منسجم نبودن مطالب، ضرورت «تبيين اصول و قواعد رياضت در حفظ و ارتقاء سلامتي بر اساس مباني طب سنتي ايران» را مي‌رساند. اين مطالعه يك پژوهش كيفي از نوع پديده‌شناسي است كه به منظور درك آسانتر مطالب، تدوين منبعي جامع در رابطه با اصول و پايه‌هاي طبي رياضت و فراهم آوردن زمينه‌ي تحقيقات آينده به ويژه در جهت كاربردي كردن مطالب موجود در منابع طب ايراني در مورد رياضت، انجام شده‌ است. پس از استخراج مطالب، پنج تم اصلي استحصال شد كه عبارتند از: تعريف و فيزيولوژي رياضت، شرايط انجام رياضت، نحوه‌ي انجام رياضت، طبقه‌بندي رياضات و دلك، در ذيل هر يك از اين تم‌هاي اصلي، زيرشاخه‌هاي فراواني قرار مي‌گيرد. در نهايت، براي تجزيه و تحليل مطالب از آناليز محتوا استفاده شده است. به عنوان نتيجه، در طب ايراني، ورزش يك راه مطمئن پيشگيري از بيماري‌ها و وسيله‌ي حفظ و ارتقاء سلامتي است كه با اثرات متعدد فيزيولوژيك بر اساس مباني طب ايراني، در بدن اعمال اثر مي‌كند. براي اينكه بدن از فوايد ورزش بهره‌مند گردد، ورزش بايد در حد اعتدال و در زمان مناسب انجام شود و همچنين به ويژگي‌هاي فردي افراد توجه خاص شود و نيز، واجب است كه پزشك، انواع فعاليت‌هاي بدني را بشناسد و با توجه نحوه‌ي زندگي، شرايط محيطي و خصوصيات فردي هر فرد، به او فعاليت مناسب را پيشنهاد نمايد. بسياري از يافته‌هاي به دست آمده از اين مطالعه، در بحث‌هاي علمي جديد، اثبات شده‌اند و برخي مانند ارتباط فعاليت با مزاج، بررسي امتلا در ورزشكاران، و...، به عنوان طرح‌هاي تحقيقي به علاقمندان پيشنهاد مي‌شوند.
كلمات كليدي: رياضت، طب ايراني، سلامتي، ورزش، فعاليت بدني