بررسي وضعيت بهداشت محيط مطب پزشكان در شهر كرمان در سه ماهة اول سال 1381

نويسنده: سيد مجتبي لقماني
استاد راهنما: علي اكبر روحاني، يدالله نيكيان
استاد مشاور:
تاريخ دفاع: 1381/04/01
مدرك: دكترا دكتراي پزشكي
دانشگاه: د‌انشگاه‌ ‌علوم پزشكي‌ کرمان، پزشكي مهندس افضلي پور،
چكيده: اين مطالعه به بررسي وضعيت بهداشت محيط مطب پزشكان در شهر كرمان در سه ماهة اول سال 1381 مي پردازد. در مجموع 206 مطب پزشكان (103 مطب پزشكان عمومي و 103 مطب پزشكان متخصص) دائر و فعال مورد پژوهش و بررسي قرار گرفت كه اين تعداد نيمي از كل مطب هاي موجود در شهر كرمان را شامل مي شود. مطب پزشكان از نظر؛ موقعيت فيزيكي (تك يا مجتمع)، وضعيت روشنائي، تركيب سازه اي مطب (اتاق منشي جداگانه)، وجود صندلي كافي جهت اتاق انتظار، وضعيت بهداشتي اتاق انتظار، وجود آبخوري بهداشتي در مطب، وجود توالت بهداشتي در مطب، وجود دستشويي بهداشتي در اتاق معاينه پزشك، وضعيت ساختماني مطب (از جمله؛ وضعيت كف، سقف و ديوارهاي مطب، وجود وسيله گرمازا يا خنك كننده، وجود كپسول اطفاء حريق، وجود پله هاي استاندارد، وجود سيستم سيم¬كشي برق استاندارد)، وجود سطل همراه با كيسه زباله در مطب، وجود پوسترهاي بهداشتي- آموزشي در مطب، پوشيدن روپوش سفيد توسط پزشك، نحوة استريليزاسيون وسايل (توسط الكل، فوريا اتوكلاو)، وضعيت بهداشت و نظافت بخش تزريقات و پانسمان، نحوة دفع بهداشتي و اصولي زباله هاي تزريقات، مورد بررسي قرار گرفت. در نهايت دو گروه مورد مطالعه (پزشكان عمومي و پزشكان متخصص) مورد مقايسه قرار گرفتند. نوع مطالعه مقطعي (cross-sectional) و ابزار جمع آوري داده ها و اطلاعات پرسشنامه و روش جمع آوري اطلاعات بصورت سرشماري بوده است. اطلاعات بدست آمده با كمك كامپيوتر و با روشهاي آمار توصيفي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت كه نتايج زير بدست آمده است:
- از كل مطب هاي مورد مطالعه؛ 130واحد (63%) به صورت تك واحدي و 76 واحد (37%) در مجتمع قرار دارند. اكثر مطب پزشكان عمومي (72%) به صورت مكانهاي تك واحدي مي باشند.
- وضعيت روشنائي مطب در 141 واحد (68.4%) مطلوب ولي در تعداد 65 واحد (31.6%) نامطلوب و خارج از استانداردهاي لازم بوده است.
- در 21 واحد (2/10%) از كل مطب هاي مورد مطالعه در اين طرح، تركيب سازه اي (اتاق منشي جداگانه)، وجود نداشته است و در اين زمينه بين دو گروه مورد مطالعه (پزشكان عمومي و متخصص)، اختلاف معني دار آماري نيز وجود دارد (P=0.000012).
- در 9 واحد (4/4%) وضعيت بهداشت اتاق انتظار نامطلوب و در 7 واحد (3.4%) نيز صندلي كافي جهت نشستن مراجعه كنندگان در اتاق انتظار وجود نداشته است.
- در 192 مطب (93.2%) مورد مطالعه، آبخوري بهداشتي جهت استفاده مراجعه كنندگان در مطب وجود ندارد.
- توالت بهداشتي در مطب فقط در 119 واحد (57.8%) موجود بوده و 87 واحد (42.2%) نيز فاقد اين مورد مي باشند و در اين زمينه نيز بين دو گروه مورد مطالعه (پزشكان عمومي و پزشكان متخصص) اختلاف معني دار آماري وجود دارد (P=0.0011).
- تعدادي از مطب هاي مورد مطالعه از نظر ساختماني وضعيت نامطلوبي دارند. وضعيت كف 31 واحد (15%)، وضعيت سقف 35 واحد (17%) و وضعيت ديوارهاي 12 واحد (6%) نامطلوب و نامناسب مي باشند كه اكثريت اين موارد مربوط به پزشكان عمومي مستقر در مكانهاي تك واحدي است. 95 واحد (46%) فاقد دستشويي بهداشتي در اتاق معاينه پزشك بوده و همچنين 48 واحد (23.3%) نيز فاقد وسيله گرمازا ياخنك كننده متناسب با فصول مختلف سال در مطب مي باشند كه بين دو گروه مورد مطالعه دراين زمينه نيز اختلاف معني دار آماري (P=0.0000008) وجود دارد. 176 واحد (85.4%) از مطب هاي مورد مطالعه فاقد كپسول اطفاء حريق بوده و 34 واحد (16.5%) نيز فاقد سيستم سيم كشي برق استاندارد در مطب هستند.
- فقط در 91 واحد (44.2%) از كل مطب هاي مورد مطالعه، سطل زباله محتوي كيسه زباله وجود دارد.
- با توجه به اهميت پوشيدن روپوش سفيد توسط پزشكان، متأسفانه فقط در 78 واحد (37.9%)، پزشكان از روپوش سفيد استفاده مي كنند و تعداد 128 نفر از پزشكان هنگام ويزيت بيماران از روپوش سفيد استفاده نمي كنند. در اين زمينه نيز بين دو گروه مورد مطالعه اختلاف معني دار آماري وجود دارد (P=0.044).
- فقط در 72 واحد (35%)، از روش صحيح استريليزاسيون وسايل (فوريااتوكلاو) در مطب استفاده مي شود كه بين دو گروه مورد مطالعه نيز در اين زمينه اختلاف معني دار آماري وجود دارد.( P=0.0013
- 163 واحد (79%) از مطب هاي مورد مطالعه، فاقد پوسترهاي بهداشتي- آموزشي در مطب مي باشند و در اين زمينه نيز
اختلاف معني دار آماري بين دو گروه مورد مطالعه وجود دارد (P<0.000001).
- بخش تزريقات و پانسمان نيز در اين مطالعه مورد بررسي قرار گرفت كه از كل مطب هاي مورد مطالعه فقط 80 واحد داراي اين بخش بوده كه 23 واحد (8/28%) داراي استانداردهاي مطلوب و تعداد 57 واحد (71.2%) وضعيت نامطلوب و نامناسبي دارند.
براساس اطلاعات جمع آوري شده در اين مطالعه مشخص گرديد كه تعدادي از مطب پزشكان از نظر وضعيت بهداشت محيط داراي نواقص و نارسائي هايي مي باشند و با مقايسه بين دو گروه پزشكان عمومي و پزشكان متخصص، اختلاف معني دار آماري در اكثر موارد مورد مطالعه وجود داشته است كه بايستي در جهت رفع اين مشكلات اقدام لازم انجام گيرد.
كلمات كليدي: