بررسي رابطه فعاليت فيزيكي و مقاومت به انسولين بر اساس شاخص HOMA درافراد ٢٥-٦٤ ساله در ايران

نويسنده: سيده شاداب راستاد كوچصفهاني
استاد راهنما: عليرضا استقامتي، كامران يزداني
استاد مشاور: علي پاشا ميثمي
تاريخ دفاع: 1391/07/01
مدرك: دكتراي عمومي
دانشگاه: علوم پزشكي وخدمات بهداشتي درماني تهران، پزشكي،
چكيده: زمينه: مقاومت به انسولين يك مكانيزم زمينه‌اي براي سندرم متابوليك است. در اين پايان نامه تلاش شده است كه رابطه بين مقاومت به انسولين و فعاليت فيزيكي در جمعيت بزرگسال ايراني بررسي شود.
مواد و روش ها:
داده هاي سومين بررسي ملي ريسك فاكتورهاي بيماري هاي غيرواگيردار در ايران (SuRFNCD 2007) (اجرا شده توسط بخش بيماريهاي غيرواگير وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي) مورد استفاده قرار گرفت. از شيوه نمونه گيري خوشه‌اي براي انتخاب تصادفي نمونه آماري مورد نظر استفاده شد. از پرسشنامه فعاليت فيزيكي (GPAQ) در يك نمونه 3101 نفري بزرگسال كه نماينده‌اي از كل جامعه بود، استفاده شد. تكميل پرسشنامه توسط پرستاراني كه در اين زمينه آموزش ديده‌اند و به محتواي پرسشنامه ها كاملاً مسلطند انجام شد. ثبت اطلاعات در پرسشنامه هاي استاندارد صورت گرفته است. ميزان كلي فعاليت فيزيكي (TPA) با استفاده از معادل‌هاي متابوليك (MET) براي شدت فعاليت فيزيكي اندازه‌گيري شد. يك MET به ميزان انرژي كه در زمان استراحت و نشستن مصرف مي‌شود، اطلاق مي‌شود و معادل مصرف كالري به اندازه 1 Kcal/Kg/h است. ميزان مقاومت به انسولين كه نشان دهنده كاهش پاسخ فيزيولوژيك بافتهاي محيطي به كاركرد سطح نرمال انسولين است، توسط شاخصي به نام HOMA-IR اندازه گيري شد.
تحليل داده ها:
آناليز اطلاعات با SPSS نسخه 16 انجام شد. در بررسي ارتباط فعاليت فيزيكي و مقاومت به انسولين داده ها بر اساس متغيرهاي جنس و سن و منطقه سكونت (شهري يا روستايي) تعديل شدند و از Mutivariate Regression استفاده شد. براي مقايسه شيوع در گروههاي مختلف مطالعه از Chi2 استفاده مي‌شود. برآوردها به صورت نقطه اي با محدوده اطمينان 95% ارائه مي‌شود.
P. value كمتر يا مساوي 05/0 از نظر آماري معني دار تلقي مي‌شود.
نتايج:زماني كه ميزان فعاليت فيزيكي به سه دسته زياد، متوسط و كم تقسيم شد، با كاهش فعاليت فيزيكي ميزان شاخص HOMA-IR به صورت معني داري افزايش نشان داد (P<0.01). پس از تعديل داده ها براي سن، محل سكونت، مصرف دخانيات و ميزان شاخص توده بدني (BMI)، زمان فعاليت شديد بدني (r = -0.28 و P<0.01 در مردان و r = -0.18 و P=0.01 در زنان)، ميزان كلي فعاليت (TPA)
(r = -0.26 و P<0.01 در مردان و r = -0.21 و P<0.01 در زنان)، زمان فعاليت متوسط بدني (r = - 0.16 و P=0.01 در مردان و r = -0.17 و P<0.01 در زنان) و زماني كه زندگي كم فعاليت وجود داشت (r = 0.16 و P=0.01 در مردان و r = -0.22 و P<0.01 در زنان) رابطه معني داري با شاخص HOMA-IR داشتند.
نتيجه گيري: يافته هاي ما نشان مي‌دهد كه رابطه معني داري بين فعاليت فيزيكي در جمعيت بزرگسال و ميزان مقاومت به انسولين وجود دارد. اين احتمال وجود دارد كه در جوامعي كه در مرحله تغيير شيوه زندگي هستند، تشويق به انجام فعاليت فيزيكي بتواند باعث جلوگيري از مقاومت به انسولين و نتايج نا مطلوب آن شود.
كلمات كليدي: فعاليت فيزيكي، مقاومت به انسولين، شاخص HOMA-IR