جوامع كتاب النبض الصغير جالينوس

نويسنده: محمد الخبي
استاد راهنما: محمد باقر مينايي، محمد رضا شمس اردكاني
استاد مشاور: مهدي اصفهاني، مهناز خانوي
تاريخ دفاع: 1391/06/04
مدرك: دكتراي عمومي پزشكي
دانشگاه: علوم پزشكي وخدمات بهداشتي درماني تهران، پزشكي،
چكيده: بيان مسأله:منابع علمى معتبرى در زمينه طب باليني از گذشته هاي دور وجود دارد كه داراي اطلاعات بسياري درباره بيماري-هاي مختلف و روش درمان آنها مى‌باشد. بررسي و تطبيق اين كتب نياز به متخصصانى دارد كه به هر دو زبان عربى و فارسى تسلط داشته و لغات تخصصى مربوط به حوزه طب باليني را از هر دو زبان با اصطلاحات جديد و قديم بشناسند. جوامع كتاب النبض الصغير اولين كتاب راجع به نبض در تاريخ پزشكي نوشته شد و از منابع با ارزش طب سنتى محسوب مى‌شود. اين كتاب در قرن دوم ميلادي توسط جالينوس به زبان سرياني نوشته شده و توسط حنين بن اسحاق در قرن دهم ميلادي به زبان عربي ترجمه شد. «جوامع كتاب النبض الصغير» به انواع متعدد نبض وتغييرات حاصل بر نبض در بيماري¬هاي مختلف مي‌پردازد، و بي شك بررسي آن اطلاعات ارزشمندي را در اختيار علاقه مندان و محققين حوزه طب سنتى و پزشكان خواهد گذاشت.
هدف: پزشكان قديم بعلت عدم دسترسي به تكنولوژي و دستگاه هاي پيشرفته در آن زمان متوسل به سيميولوژي براي تشخيص بيماري‌ها بودند و در اين زمينه بسيار مسلط بودند. چون نبض يكي از اجزاي مهم معاينه به شمار مي‌رود. اگر مهمترين جزء نباشد چون اكنون در پزشكي مي‌توان از اطلاعات زياد و مهم طب سنتي درباره نبض استفاده نمود.
روش:جوامع كتاب النبض الصغير لجالينوس اصل كتاب از جالينوس است كه در قرن دوم ميلادي به زبان سرياني نوشته و حنين بن اسحاق آن را به زبان عربي در قرن ده ميلادي ترجمه كرده است. اين كتاب چند نسخه خطي دارد كه با هم تفاوت زيادي دارد و بعداز بحث و بررسي كاملترين نسخه انتخاب شد براي اينكه بهترين بهره برداري از اين مبحث صورت بگيرد. با توجه به قديمي بودن زبان عربي اين ترجمه، علاوه بر داشتن اصطلاحات پزشكي رايج در آن دوران، بررسي چنين كتابي كار مشكل و تخصصي است. به خصوص وقتيكه انتظار مي رود اين پايان نامه مورد مطالعه و استفاده از جانب دانشجويان و علاقمندان طب سنتي و پزشكان قرار بگيرد كه اين مساله حساسيت كار ترجمه و دقت لازم را بالا مي برد. جهت غلبه براي اين مسايل و ارتقاي كيفيت بحث:1- در كارگاه مباني طب سنتي كه در دانشكده طب سنتي برگزار شد حضور داشتم. 2- از لغت نامه تخصصي عربي- فارسي مانند لغت نامه دهخدا استفاده كرده‌ام .3- همكاري بين طرح دهنده و ديگر همكاران جهت انتقال تجربيات به همديگر.4- با كتاب نير اعظم كه به زبان فارسي نوشته شد براي مراعات به كار بردن درست اصطلاحات مربوطه به اين مبحث تطبيق شد. 5- واژه ياب و رفرانس ها در پايان اين پايان نامه ضميمه شد.
يافته ها:اين كتاب به تقسيم بندي‌هاي گوناگون نبض، اجناس آن، انواع نبض به اعتبار اين اجناس، اسباب تغيير دهنده نبض، انواع نبض‌هاي مركب و نبض در بيماري‌هاي گوناگون مي‌پردازد.
نتيجه گيري:پزشكان قديم بعلت عدم دسترسي به تكنولوژي و دستگاه هاي پيشرفته در آن زمان متوسل به سيميولوژي براي تشخيص بيماري¬ها بودند و در اين زمينه بسيار مسلط بودند. چون نبض يكي از اجزاي مهم معاينه به شمار مي رود -اگر مهمترين جزء نباشد چون نبض ¼ سيميولوژي طب سنتي را تشكيل مي‌دهد. اكنون در پزشكي مي‌توان از اطلاعات زياد و مهم طب سنتي درباره نبض استفاده نمود.
كلمات كليدي: نبض، اجناس، اسباب، بيماري، سريع، متواتر، متفاوت