هپاتيت و دندانپزشكي

نويسنده: الهه مهاجرزاده
استاد راهنما: مسعود رستگارپناه
استاد مشاور:
تاريخ دفاع: 1373/01/01
مدرك: دكترا دكتراي دندانپزشكي
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي کرمان، دندانپزشكي،
چكيده: زماني كه به اهميت بيماري هپاتيت و ميزان انتقال آن از بيماران به دندانپزشكان، و آمار بالاي مبتلايان به اين بيماري را دريافتم، تصميم گرفتم دانش پژوهان اين مجموعه آموزشي را از جزئيات اين بيماري آگاه سازم.
اصولاً بيماري هپاتيت يكي از مسري ترين و خطرناكترين بيماريهاي قرن حاضر است كه در جهان حدود 200000000 نفر را گرفتار كرده است و در بررسي افراد High Risk، دندانپزشكان درصد بالايي را به خود اختصاص داده اند، بعلت كار خون و بزاق بيماران، دندانپزشكان بيشتر از هر قشر ديگري در معرض ابتلاء هستند. اتيولوژي اين بيماري ويروس است ميدانيم بسياري از ويروسها مي توانند موجب ابتلاء كبد در انسان و حيوان گردد و هپاتيت شديد ايجاد كند. اصولاً هپاتيت حاد ويروسي، عفونت عمومي و بيماري سيستميكي است كه كبد را گرفتار مي كند و انواع مختلفي دارد:
ويروس A (هپاتيت عفوني يا اپيدميك با دوره نهفتگي كوتاه HAV)
ويروس B (هپاتيت سرمي يا هپاتيت با دوره نهفتگي طولاني HBV)
هپاتيت NA-NB و هپاتيت با عامل دلتا و هپاتيت C و D و E كه بتازگي شناخته شده اند.
صرفنظر از نوع ويروس، آسيبهاي هيستوپاتولوژيك هپاتيت هاي ويروسي، يكسان است. انواع هپاتيت تقريباً بيماري مشابهي از نظر علايم ظاهري ايجاد مي كنند علايم بيماري از غير سمپتوماتيك و مخفي تا عفونت حاد مرگبار شايع براي هرچند نوع و از طرف ديگر از عفونتهاي مزمن تا بيماري مزمن پيشرونده سريع كبدي همراه با سيروز حتي سرطان كبدي ديده مي شود.
تابلوي باليني عفونت شامل اشكال بدون نشانه، اشكال بدون يرقان، بيماري حاد با يرقان، يرقان طولاني و بالاخره هپاتيت حاد برق آسا مي باشد. تظاهرات باليني هپاتيت هاي ويروسي در انسان مشابه با يكديگر است و تنها براساس انجام آزمايشهاي ويرولوژيك و سرولوژيك تمايز آنها با يكديگر امكان پذير است عمدتاً علائم باليني يكسان كليه هپاتيتها عبارتند از:
-تب
- كسالت عمومي
- بي اشتهايي
- دردهاي استخواني
- كريز بيني و چشم
- ايكتر
- تغيير رنگ ادرار و مدفوع
- ظهور علائم پاراكلينيكي
در اين مختصر مقوله اي كه تنظيم شده است در رابطه با ويروس، ساختمان و خواص ويروس، خاستگاه و تكثير ويروس نيز توضيح داده شده است.
خطراتي كه پرسنل پزشكي و دندانپزشكي را تهديد مي كند و نيز نحوه كاركردن روي افراد High Risk، نحوه استريل كردن وسايل آلوده و واكسيناسيون و ايمني هپاتيت را مفصلاً شرح داده ايم.
دندانپزشكان و ملاحظات دندانپزشكي در بيماران كبد بخصوص هپاتيت ويروسي طي چندين مطلب مجزا، در صفحات 17 و 18 توضيح داده شده است.
از آنجايي كه اين بيماري فوق العاده مسري است، احتياطات ضروري براي جلوگيري از سرايت بيماري در دندانپزشكان كه از اهميت فوق العاده اي برخوردار است، مفصلاً شرح داده شده است كه مي توان به چند نكته آن اشاره كرد.
* زمان معالجات دندانپزشكي اين بيماران بهتر است طوري تنظيم شود كه پس از كليه مراجعين روزانه به مطب به درمانشان پرداخته شود. (آخرين بيمار)
* حداقل وسايل را در موقع معالجات اين بيماران در دسترس قرار دهيم.
* بهتر است براي تراش High speed استفاده نشود.
* استفاده از Rubber Dam الزاميست.
* درصورتيكه زخم دست با بزاق و به خصوص خون چنين بيماراني تماس يابد، بايد محل بريدگي را با فشار مدتي به خونريزي واداشت، سپس محل بريدگي را با آب و صابون شسته و با نوار چسب بست.
* بريدگيهاي پوست دست دندانپزشك بايستي بوسيله نوارچسبهاي غيرقابل نفوذ آب (water proof) پوشيده شده و يا از دستكشهاي جراحي استفاده شود.
- در اين مقوله مفصلاً انواع هپاتيت را شرح داده ايم. هپاتيت B يا هپاتيت سرمي كه خطرناكترين نوع هپاتيت است در فص 2 كامل توصيف شده است.
انتقال هپاتيت B از طرق Vertical transmission و Parental transmission و NoN Parental transmission و Nosocomial Transmission و انتقال از طريق حشرات است.
انواع مختلف آنتي ژن و آنتي كرهپاتيت B وجود دارد. يافته هاي آزمايشگاهي هپاتيت B نشانگر تغييرات ترانس آمنيازهاي خون و افزايش گاماگلبولين و لكوپني و لنفوسيتوز است. ضمناً بيماري هپاتيت يكسري تظاهرات خارج كبدي هم دارد مثل تظاهرات گوارشي، آماس معده، دوازدهه، گرفتاري راههاي خارج كبد و گرفتاري لوزالمعده و تظاهرات دمي، عروقي و عصبي، تظاهرات خوني و پوستي و آماس گرهي پيرامون سرخرگي با آنتي ژن HBS مثبت، گلومرولونفريت و تظاهرات خود ايمني، و اسكوليت و ...
عوارض اين بيماري چيست؟ البته بيماري هپاتيت A تقريباً در اطفال بدون هيچ سكل خاصي بهبود مي يابد ولي از عوارض هپاتيت B مي توان به نمونه هاي زير اشاره كرد:
- هپاتيت مزمن
- سيروز
- سرطان كبد
- پانكراتيت
- ميوكارديت
- ذات الريه غيرتيپيك
- كم خوني آپلاستيك
- ميليت عرضي
- نوروپاتي محيطي
- ادم مغزي
- آسيت و ادم
- كارسينوم هپاتوسلولار
- مرگ
در اين مقوله نشانه هاي هپاتيت بدون يرقان و هپاتيت همراه با يرقان و نيز پيگمانتاسيون بيلي روبين شرح داده شده است.
يرقان يكسري علايم دهاني دارد شامل:
1- امكان سرايت به دندانپزشك، درصورت ويروسي بودن.
2- وقتي يرقان در اثر بيماري كبد باشد مقدار پروترومبين در اثر اختلال كبد پائين مي آيد و جذب ويتامين K مختل مي گردد.
امروزه انواع و اقسام هپاتيت ها از جمله E و C و دلتا شناخته شده است كه مفصلاً شرح داده شده است.
اميد است اهميت اين بيماري با دلايل و برهان كافي ارائه شده باشد، باشم.
در پايان از تمامي اساتيد محترم كه در طول سالهاي تحصيلم، از هيچ كمكي دريغ نفرمودند، تشكر مي كنم.
كلمات كليدي: