بررسي تاثير مكمل ياري ويتامين A بر سيستم ايمني در افراد مبتلا به بيماري مولتيپل اسكلروزيز (MS)

نويسنده: سيما جعفري راد
استاد راهنما: علي اكبر صبور يراقي، فريدون سياسي
استاد مشاور: فاضل شكري، محمدرضا اشراقيان، رضا اماني
تاريخ دفاع: 1391/01/31
مدرك: دكتراي تخصصي علوم تغذيه
دانشگاه: علوم پزشكي وخدمات بهداشتي درماني تهران، پزشكي، گروه تغذيه و بيوشيمي
چكيده: مقدمه: بيماري مولتيپل اسكلروزيز يك بيماري سيستم عصبي است كه در آن ماده سفيد سيستم عصبي مركزي تخريب مي‌گردد. نقش اختلالات خود ايمني از طريق لنفوسيت هاي Th1 و Th17 در اين بيماري گزارش شده است. ويتامين A هنگامي كه به شكل اسيدي خود در بدن تبديل گردد مي‌تواند منجر به كاهش تكامل سلول هاي Th1 گردد، همچنين مي تواند سلول هاي Th17 را مهار نمايد. بر اساس اين يافته ها، مكمل ياري ويتامين A با هدف تاثير بر سيستم ايمني مبتلايان به مولتيپل اسكلروزيز انجام گرفت.
مواد و روش ها:اين مطالعه يك كارآزمايي باليني دو سو ناآگاه كنترل شده با دارونما بود. 35 بيمار مبتلا به مولتيپل اسكلروزيز به طور تصادفي به دو گروه دريافت كننده ويتامين A (18 نفر) و دارونما (17 نفر) تقسيم گرديدند. از مكمل ويتامين A به شكل رتينيل پالميتات به ميزانIU 25000 در روز و دارونما استفاده گرديد. نمونه خون ناشتاي اين بيماران پيش و پس از 6 ماه مكمل ياري بدست آمد و پلاسماي آن جهت آزمايشات پيراسنج هاي بيوشيميايي و تعيين ميزان سيتوكين ها در خون جدا شد و در فريزر منفي 70 درجه سانتي گراد نگهداري گرديد. سپس سلول هاي تك هسته اي خون محيطي جدا شد و سلول ها با رقت مناسب براي آزمايشات تكثير سلولي و تعيين ميزان سيتوكين ها تحت تيمار MOG، PHA و بدون تحريك كشت داده شدند. سوپ رويي سلول ها پس از دوره 96 ساعت انكوباسيون بدست آمد و در فريزر منفي 70 درجه سانتي گراد نگهداري گرديد. پاسخ تكثيري سلول ها با روش BrdU رنگ سنجي تعيين شد و ميزان سيتوكين ها در سوپ رويي و پلاسما با روش الايزا بدست آمد. اختلاف ميانگين داده ها بين دو گروه با آزمون آماري Independent sample t-test و درون هر گروه پيش و پس از مكمل ياري با آزمون paired t-test مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. P value كمتر از 0.05 به عنوان سطح معني داري در نظر گرفته شد.
نتايج:hs-CRP در گروه دريافت كننده ويتامين A افزايش معني داري را در مقايسه با گروه دارونما پيدا نمود (P<0.001)، اين اختلاف پس از حذف متغير هاي وزن و BMI باز هم معني دار بود. ALT و AST بين دو گروه اختلاف معني داري را پس از مكمل ياري نشان نداد. سلول هاي تحت تحريك با MOG در بيماران دريافت كننده ويتامين A اختلاف معني داري را در تكثير سلولي (با استفاده از نمايه تحريك (SI)) در مقايسه با گروه دارونما از خود نشان ندادند. SI در سلول هاي تحريك شده با PHA اختلاف معني داري را با گروه دريافت كننده دارونما پس از مكمل ياري نداشت اما ميزان اين نمايه در هر دو گروه پس از مكمل ياري افزايش يافت (P= 0.009و P= 0.036به ترتيب در گروه ويتامين A و دارونما). IL-2 در پلاسماي گروه دريافت كننده ويتامين A كاهش معني داري يافت (P=0.01). IL-2 ترشح شده در سوپ رويي سلول هاي تحريك شده با MOG تغيير محسوسي نكرد اما در سلول هاي تيمار شده با PHA افزايش يافت هرچند كه معني دار نبود. IL-4 در سوپ رويي سلول هاي تحريك شده با PHA در گروه ويتامين A و دارونما بطور معني داري افزايش يافت (به ترتيب P=0.039و P=0.049). در سوپ رويي سلول هاي تحريك شده با MOG، PHA و بدون تحريك، اختلاف معني داري بين دو گروه و درون هر گروه در ميزان IL-10 ملاحظه نشد. ميزان IL-17 در پلاسماي بيماران بين دو گروه اختلاف معني داري را نشان نداد. سطح اين اينترلوكين در سوپ رويي سلول هاي تحريك شده با MOG و PHA در گروه ويتامين A افزايش معني داري را نشان داد (به ترتيب P=0.031 و P=0.002) اما بين دو گروه اختلاف معني داري ديده نشد. TGF-β در سوپ رويي سلول تحريك شده با MOG در گروه ويتامين A و سلول تحريك شده با PHA در گروه دارونما افزايش معني داري يافت (به ترتيب P=0.05 و P=0.017). اين افزايش در سوپ رويي سلول هاي بدون تحريك در گروه ويتامين A و دارونما نيز معني دار بود (به ترتيب P=0.022 و P=0.028). ميزان TNF-α در پلاسما و سوپ رويي سلول هاي تحريك شده با MOG، PHA و بدون تحريك، اختلاف معني داري را بين دو گروه نشان نداد، اما در سوپ رويي سلول هاي بدون تحريك در هر دو گروه بطور معني داري كاهش يافت (P=0.023 و P=0.039 به ترتيب در گروه ويتامين A و دارونما).
نتيجه گيري: مكمل ياري با ويتامين A در اين بيماران سبب كاهش IL-2 پلاسمايي (مترشحه از سلول هاي Th1) شد. افزايش ميزان IL-4 در سوپ رويي سلول هاي تحريك شده با PHA، نشانگر اثر مثبت ويتامين A بر اين سيتوكين مترشحه از سلول هاي Th2 مي باشد. افزايش سطح TGF-β با توجه به اثر مهاري كه بر Th17 دارد نيز از نكات قابل توجه مكمل ياري با ويتامين A بود. از آنجايي كه مطالعه حاضر تنها پژوهش مرتبط با مكمل ياري ويتامين A به شكل رتينيل پالميتات در مبتلايان به بيماري MS مي باشد، با مطالعات ديگري روي بيان پروتئين ها در سطح سلولي و ملكولي و تعيين دقيق سطح CRP پيش از شروع مكمل ياري، مي توان توصيه به مصرف مكمل ويتامين A نمود.
كلمات كليدي: ويتامين A، مولتيپل اسكلروزيز، سيستم ايمني، سلول هاي T كمكي