بررسي آلودگي خليج گرگان ناشي از فاضلاب بندر تركمن

نويسنده: محمد رضا سمرقندي
استاد راهنما: محمود شريعت
استاد مشاور: سيمين ناصري، امير حسين محوي، مهندس فروغ واعظي
تاريخ دفاع: 1372/05/05
مدرك: كارشناسي ارشد مهندسي بهداشت محيط
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، دانشكده بهداشت، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: يكي از بزرگترين نعمات خدادادي در كشور جمهوري اسلامي ايران، وجود درياي خزر در شمال و خليج فارس و درياي عمان در جنوب كشور مي باشد. حفظ اين ثروت بي انتها آينده اي روشن را در حيات اقتصادي ما بازي مي كند. دريا بعنوان امانتي براي آيندگان محسوب مي شود كه وظيفه سنگين نگهداري آن بر دوش ماست لذا از هر عاملي كه باعث صدمه به اين گوهر گرانمايه شود مي بايد جلوگيري نمود.
با وجود اهميت دريا در رشد اقتصادي كشور، گاه مشاهده مي شود كه بدون هيچگونه احساس مسئوليتي دست به آلوده ساختن آن زده مي شود. دفع فاضلاب در شهرهاي ساحلي شمال كشور بعلت بالا بودن سطح آبهاي زير زميني هميشه با مشكلاتي همراه بوده است. از طرف ديگر نزديكي اين شهرها با ساحل دريا، آسانترين روش دفع فاضلاب را براي آنان فراهم مي كند كه همانا تخليه فاضلاب به دريا مي باشد
بي آنكه در اين خصوص مسئله آلودگي آب دريا مورد توجه قرار گيرد. شهر بندر تركمن نيز از اين قاعده مستثني نبوده و در حال حاضر فاضلاب خود را مستقيماً بداخل خليج گرگان تخليه مي كند تخليه فاضلاب خطرات جدي را براي اين خليج ايجاد خواهد كرد لذا نياز به تمهيداتي است كه از بروز اين فاجعه جلوگيري كند. بنابراين ضرورت در مرحله اول وضعيت آلودگي اين خليج مي بايست مورد بررسي قرار مي گرفت. در اين تحقيق فاكتورهاي ميكربي ( كل كليفرمها،كليفرمهاي مدفوعي، كليه باكتريها ) و شيميائي (PO4, O2, BOD5) در آب خليج مورد بررسي قرار گرفته است. با انتخاب 13 ايستگاه نمونه برداري در داخل خليج گرگان طي شش ماه متوالي ( مرداد، شهريور، مهر، آبان، آذر، دي) هر ماهه يك نمونه از آب خليج برداشت و مورد آناليز قرار گرفت.
در مورد تعيين كل كليفرمها و كليفرمهاي مدفوعي از روش چند لوله اي و براي تعيين كل باكتريها از روش شمارش صفحه اي استفاده شده است. سنجش اكسيژن محلول بر روش يدمتري و اندازه گيري فسفات بطريقه استانعوس كلرايد بوده است. بار مواد آلي نيز بكمك آزمايش BOD5 اندازه گيري شده است. پس از جمع آوري نتايج حاصل از آزمايشات شش ماهه، داده ها بروشهاي كروسكال- واليس يكطرفه و من، وايتني براي عوامل ميكربي و آناليز واريانس يكطرفه و آزمان توكي4 HSDبراي عوامل شيميائي با ضريب اطمينان 95 درصد مورد آناليز آماري قرار گرفتند. نتايج حاصل از اين آناليزها مويد اين موضوع است كه در مورد عوامل ميكربي، آب خليج حداقل تا محدوده 250 متري از مداخل ورودي فاضلاب بداخل خليج از آلودگي شديدي برخوردار بود و از فاصله 500 متري به بعد ميزان آلودگي تقريباً به زير استانداردهاي تعيين شده مي رسد. در مورد عوامل شيميائي ترفيق فاضلاب بحد كافي بوده و هيچگونه مشكلي از اين بابت در حال حاضر خليج را تهديد نمي كند. راجع به نحوه دفع فاضلاب شهر بندر تركمن پيشنهاد شده است كه اين فاضلاب مورد تصفيه بيولوژيكي قرار گرفته و پساب حاصل با داشتن استانداردهاي خاص تخليه اي بداخل خليج وارد گردد.
گزينه ديگر انجام تصفيه اي مقدماتي بر روي فاضلاب شهر و دفع پساب حاصل بداخل منطقه اي مناسب در داخل خليج بوده است. همچنين پيشنهاد شد كه لجن حاصل براي كشاورزي مورد استفاده قرار گيرد. از توصيه هاي ديگر لايروبي خليج بطور تدريجي و مصرف لجن در امر كشاورزي بوده است.
كلمات كليدي: