بررسي وضعيت بهداشت محيط شهر خرم آباد

نويسنده: قدرت اله شمس خرم آبادي
استاد راهنما: محمود شريعت
استاد مشاور: سيمين ناصري، اشرف السادات مصباح
تاريخ دفاع: 1372/12/15
مدرك: كارشناسي ارشد
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، بهداشت و انستيتو تحقيقات پزشكي، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: يكي از مهمترين عوامل مساعد كننده انتقال بيماري در جامعه عوامل محيطي است. كنترل اين عوامل كه بنحوي روي رفاه جسمي، رواني، و اجتماعي انسان موثرند از وظايف بهداشت محيط است. بمنظور برنامه ريزي بهتر جهت كنترل عوامل محيطي قدم اول كسب اطلاعات لازم در خصوص وضعيت موجود فاكتورهاي بهداشت محيطي است، در اين تحقيق موضوعات مختلف بهداشت محيط شهري اعم از آب، فاضلاب، زباله، فضاي سبز، اماكن عمومي، و مراكز تهيه، توزيع، و فروش مواد غذايي، مسكن، سر و صدا و هوا مورد بررسي قرار گرفته است.
روش تحقيق و شيوه كار در كليه زمينه ها بر اساس جمع آوري اطلاعات از منابع مختلف و تكميل آنها از طريق انجام آزمايشات لازم در خصوص بعضي موضوعات از جمله سنجش آلاينده هاي هوا، ترازبندي سر و صدا، بهداشت محيط، مسكن، كه هيچگونه اطلاعاتي در دسترس نبود انجام بررسي بطور كامل بوده است.
نتايج اين بررسي در زمينه هاي مختلف بشرح زير خلاصه مي شود :
- آب : لوله كشي آب آشاميدني در شهر خرم آباد از سال 1340 آغاز و بمرور بموازات رشد و توسعه شهر تكميلي شده است، مقدار مصرف سرانه آب در حال حاضر حدود 200 ليتر در روز بوده كه با احتساب ضريب رشد 4% دبي منابع آب موجود كه شامل 4 باب چشمه است حدود 3/3 متر مكعب در ثانيه بوده و تا 25 سال آينده كافي است، در شبكه تعداد 10 مخرن تعادل به گنجايش كلي 20250 متر مكعب وجود دارد، كيفيت شيميائي و ميكروبي آب در حدود مطلوب و مجاز استاندارد صنعت آب كشور بوده اما در فصل بهار مقدار كدورت نسبتاً بالاست كه بايد از طريق تصفيه در جهت زلال سازي آن اقدام شود.
- فاضلاب : سيستم كنوني فاضلاب شهر به روش درهم و سنتي بوده و طي ساليان عمليات لوله گذاري و هدايت فاضلابها در 735 هكتار اراضي شهري با استفاده از شيب طبيعي بطرف رودخانه هاي رباط و كرگانه انجام گرفته و از لوله هاي سيماني و مجاري سنگي و آجري بدين منظور استفاده شده كه خوشبختانه قطر آنها مناسب اما فاقد دريچه هاي بازديد است. قسمتي از شهر ( حدود 85 هكتار) شامل قاضي آباد و سنگ نبشته فاضلاب از طريق چاههاي جاذب دفع مي شود در حال حاضر توسط شركت آب و فاضلاب استان خطوط اصلي جمع آوري فاضلاب در حاشيه رودخانه ها در حال احداث و در آينده طي دو مرحله اول (سال 1376) و مرحله دوم (سال 1386) عمليات احداث تصفيه خانه فاضلاب بر روش لجن فعال انجام خواهد شد تا بدينوسيله از آلودگي آب رودخانه جلوگيري بعمل آيد.
- زباله: عمليات توزين زباله شهر در فصول زمستان و بهار انجام توليد روزانه 130 تن بوده كه با توجه به جمعيت 256115 نفر (سال 1370) توليد سرانه 507 گرم و چگالي آن 478 كيلوگرم در متر مكعب مي باشد. نتايج حاصله از آناليز فيزيكي حاكي است كه 57/80% از زباله را مواد آلي و بقيه را ساير اجزاء زباله تشكيل مي دهند. جمع آوري زباله از مراكز توليد به روش مراجعه مستقيم رفتگران با استفاده از وانتهاي، نيسان، و چرخهاي دستي انجام و پس از انتقال به ترمينال توسط كاميونهاي مخصوص حمل زباله به حل دفع نهايي واقع در 20 كيلومتري جنوب شرقي خرم آباد برده مي شوند و در آنجا بخشي از آن تسطيح و فشرده مي شود و بخشي در دره هاي منطقه تلنبار مي گردد.
- فضاي سبز: مجموع فضاي شهري خرم آباد بالغ بر 855/555/1 متر مربع و سرانه آن 5/4 متر مربع مي باشد كه 4/1 استاندارد سازمان جهاني بهداشت است.
- اماكن عمومي و مراكز تهيه، توزيع و فروش مواد غذايي: از كل اماكن موجود در شهر كه 2964 باب است فقط 1149 باب يعني 8/38 درصد داراي شرايط مطلوب است به عبارت ديگر واحد 80% و بيشتر از موارد مندرج در فرم آئين نامه مقررات بهداشتي مربوط است و بقيه نامطلوبند.
- سر و صدا : نتايج حاصل از اندازه گيري سر و صدا در 8 ايستگاه در نقاط مختلف شهر حاكي است كه متوسط شدت صوت 24 ساعته از مناطق مسكوني شهر كمتر از حد استاندارد (65 دسيبل) بوده اما در ميادين و خيابانهاي اصلي شهر به علت تراكم جمعيت و سر و صداي ناشي از ترافيك متوسط شدت صوت بيش از 65% دسيبل و حداكثر آن 81 دسيبل مربوط به خيابان مطهري است.
- هوا: در سنجش آلاينده هاي هوا، متوسط غلظت ايندريد سولفورو 66 ميكروگرم در متر مكعب و 6/1 حداكثر غلظت 24 ساعته 365 ميكروگرمدر متر مكعب است. غلظت ذرات سياه كننده 76 ميكروگرم در متر مكعب بوده كه كمتر از حد استاندارد 24 ساعته مي باشد، غلظت منواكسيد كربن 7/11 قسمت در ميليون كه 2/1 برابر حداكثر غلظت 8 ساعته 9 قسمت در ميليون است و غلظت ذرات معلق نيز 5/422 ميكروگرم در متر مكعب يعني 6/1 برابر حداكثر مجاز 24 ساعته 260 ميكروگرم در متر مكعب است و علت آن نيز وجود بادهاي موسمي در زمان اندازه گيري (26/7/1372) و عدم پوشش خوب آسفالت خيابانهاست.
در خاتمه ارزشيابي كلي از بهداشت محيط نيز بيانگر اين واقعيت است كه بين وضعيت موجود و مطلوب زياد بوده و نيازمند تلاشي همه جانبه بر اساس برنامه ريزي اصولي در جهت شرايط محيطي است.
كلمات كليدي: