بررسي امكان كاربرد شبكه جمع آوري مشترك فاضلاب شهري و صنعتي در مشهد

نويسنده: داريوش رنجبر وكيل آبادي
استاد راهنما: محمود اسدي
استاد مشاور: محمود شريعت، كرامت اله ايماندل
تاريخ دفاع: 1371/11/11
مدرك: كارشناسي ارشد
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، بهداشت و انستيتو تحقيقات پزشكي، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: شهر مشهد دومين شهر بزرگ ايران با جمعيت پيش بيني شده 6 ميليون نفر در سال 1400 و مسافرت ميليونها زائر در سال، بدليل دفع سنتي فاضلاب با آلودگي آبهاي زيرزميني ( منبع اصلي آب آشاميدني اين شهر) و مشكلات زيست محيطي مختلفي مواجه مي باشد. لذا با توجه به ضرورت ايجاد تاسيسات جمع آوري و تصفيه فاضلاب شهري و مطالعات در دست اقدام جهت موضوع فوق، بررسي فاضلاب صنايع اين شهر ضروري مي باشد كه پايان نامه حاضر به اين منظور تهيه گرديده است. روش كار جمع آوري اطلاعات مورد نياز به كمك پرسشنامه، بازديد از واحدهاي صنعتي و استفاده از منابع معتبر مطالعاتي جهت كمك به برآورد مشخصات كمي و كيفي فاضلاب صنايع بوده است. طبق بررسي هاي انجام شده در محدوده طرح جامع شهر مشهد كه مهمترين قطب صنعتي استان خراسان مي باشد. 623 واحد صنعتي مختلف با مساحتي حدود 248 هكتار، 2/1 درصد كل زمينهاي شهري را اشغال كرده اند.
اطراف محور قوچان- مشهد با 299 كارگاه و كارخانه (68 درصد) و جاده شانديز با 12 واحد صنعتي (2 درصد) به ترتيب در بالاترين و پائين ترين مرتبه از نظر ميزان استقرار واحدهاي صنعتي قرار دارند. تنها 90 واحد صنعتي از 622 واحد فوق داراي فاضلاب توليدي هستند كه به علت تغييرات در كميت و كيفيت نسبت به فاضلاب شهري، در ارتباط با تاسيسات فاضلاب مهم مي باشند. با توجه به تصميمات اتخاذ شده مبني بر عدم صدور مجوز جهت احداث واحدهاي صنعتي در محدوده اين شهر و انتقال تدريجي صنايع مزاحم به خارج از محدوده شهر، فرض گرديده است كه وضع موجود در آينده نيز حفظ گردد.
90 واحد مذكور مجموعاً حدود 59000 متر مكعب در روز فاضلاب توليد مي كنند كه حدود 45000 متر مكعب (76 درصد) آن مربوط به كارخانجات توليد قند، 7500 متر مكعب (7/12 درصد) صنايع كنسروسازي، 2900 متر مكعب (5 درصد) صنايع نوشابه سازي، 200 متر مكعب (3/3 درصد) صنايع نساجي و 1600 متر مكعب (3 درصد) مربوط به ساير صنايع مانند توليد مواد پاك كننده، مواد لبني، آبكاريها و چرمسازيها مي باشد. در صورتيكه فاضلاب صنايع بدون محدوديت به شبكه تخليه شوند، جمعيت معادل بار آلودگي آنها در ارتباط با BOD5 حدود 800000 نفر و SS حدود 4200000 نفر خواهد بود. لذا با توجه به بار آلودگي فوق العاده زياد كه تنها در مورد مواد جامد معلق معادل جمعيت طرح فاضلاب مشهد در سال 1400 مي باشد و اثرات نامطلوب اين فاضلابها روي شبكه جمع آوري و واحدهاي مختلف تصفيه خانه، ضروري است، محدوديتهايي در مورد شرايط تخليه اين فاضلابها اعمال گردد.
در اين راستا مشخصات مجاز تخليه فاضلاب صنايع به شبكه فاضلاب شهري در حوضه فاضلابگير تصفيه خانه هاي اصلي فاضلاب اولنگ (در شرق) و پركندآباد ( در شمال غربي ) با توجه به مسائل ذيل تعيين گرديده است :
روشهاي پيش بيني شده استفاده مجدد از فاضلاب تصفيه شده جهت مصارف كشاورزي ( تصفيه خانه اولنگ) و تغذيه آبخوان موثر شهر مشهد ( تصفيه خانه پركند آباد)، امكانات تصفيه و دفع لجن، حفاظت كاركنان و تاسيسات، روشهاي تصفيه فاضلاب شهري، مقادير برآورد شده فاضلاب قابل انتقالي به هر تصفيه خانه و مهارتها و عوامل اجتماعي در شهر مشهد. سپس با توجه به نوع صنعت، امكانات اجراء و بهره برداري و عوامل مختلف ديگر، واحدهاي پيش تصفيه مورد نياز مربوط به صنايع مربوط به حوضه پيشنهاد شده است. ضمناً جهت سهولت در مراجع به صنايع، مشخص كردن صنايع مربوط به حوضه فاضلابگير هر تصفيه خانه و همچنين يك شماي كلي از نحوه استقرار صنايع مختلف در محدوده شهر، محل استقرار واحدهاي صنعتي مورد نظر روي يك نقشه 1:50000 شهر پياده گرديده است.
در پايان نتيجه گيري شده است كه امكان كاربرد شبكه جمع آوري مشترك فاضلاب شهري و صنعتي، در صورت رعايت مشخصات مجاز تخليه و ايجاد واحدهاي پيش تصفيه كه اجراي آنها نيز با همياري مسئولين شهر و صنايع براحتي امكان پذير است، وجود دارد.
كلمات كليدي: