حذف و اندازه گيري و بررسي مخاطرات بهداشتي نيترات از آبهاي آشاميدني تهران

نويسنده: ولي اله ايرانشاهي
استاد راهنما: كرامت اله ايماندل
استاد مشاور: محمود شريعت، محمود محمودي
تاريخ دفاع: 1372/10/06
مدرك: كارشناسي ارشد
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، بهداشت و انستيتو تحقيقات پزشكي، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: بر اساس آخرين بيلان تهيه شده در سال 1372، متوسط كل ريزش هاي جوي ساليانه كشور بالغ بر 429 ميليارد متر مكعب بوده كه با حذف تلفات ناشي از تبخير و خروج آبها از كشور، كل پتانسيل آب مملكت اعم از سطحي و زيرزميني حدود 120 ميليارد متر مكعب در سال خواهد بود كه از آن 85 ميليارد متر مكعب مربوط به آبهاي سطحي و حدود 35 ميليارد متر مكعب مربوط به منابع آبهاي زير زميني است.
آب مورد نياز شرب شهرها و صنايع در پايان 1371 معادل 83/3 ميليارد متر مكعب گزارش شده است كه از آن، حدود 87/2 ميليارد متر مكعب مربوط به شرب بيش از 500 شهر و 760 ميليون متر مكعب مربوط به صنايع بزرگ كشور است. بر اساس گزارش شركت آب و فاضلاب تهران، آب مورد نياز تهران وسايل 1374 بر اساس ده ميليون و 500 هزار نفر جمعيت و مصرف سرانه 220 ليتر در شبانه روز 847 ميليون متر مكعب محاسبه و برآورد گرديده است كه از اين مقدار حدود 611 ميليون متر مكعب آن از طريق سدهاي كرج، لتيان و لار قابل تامين بوده و 236 ميليون متر مكعب نيز بايستي از منابع آب زيرزميني تهران تامين گردد (1، 2). در سال 1355 ميزان آب زيرزميني مورد استفاده در شبكه آبرساني تهران 18080525 متر مكعب بوده و در سال 1365 به رقم 62762996 رسيده است كه ظرف مدت 10 سال 19/7 درصد افزايش يافته و حال آنكه در سال 1370 به رقم 138299325 رسيد و ظرف 5 سال 62/54 درصد افزايش نشان مي دهد و گويا اين حقيقت است كه بايد حفظ و حراست از كيفيت آبهاي زيرزميني تهران را در الويت برنامه هاي آبرساني قرار گيرد.
جهت پي بردن به كيفيت شيميائي آبهاي زيرزميني تهران در سال 1372 از 655 حلقه چاه عميق و نيمه عميق حفاري شده توسط شركت مهندسي آب و فاضلاب استان تهران جمعاً 260 حلقه بصورت تصادفي (آماري) انتخاب و آناليز كامل فيزيكي و شيميايي روي آن انجام و نتايج آزمون با استاندارد 1993 سازمان بهداشت جهاني و سازمان خواربار و كشاورزي 1992 مقايسه و مورد تجزيه و تحليل آماري قرار گرفته، دياگرام لگاريتميك رسم و پارامترهاي مختلف محاسبه و مورد تفسير قرار گرفت.
1- دياگرام لگاريتميك ميانگين حسابي نتايج آزمون انجام شده روي 53 حلقه چاه عميق كه به مدار شبكه لوله كشي تهران متصل مي شود نشان مي دهد كه كيفيت شيميائي آب آنها در دسته كلرور، سولفاته قرار دارد و با استاندارد بين المللي مطابقت دارد و غلظت پارامترهاي مختلف در محدوده قابل قبول قرار داشته و در هيچ مورد افزايشي مشاهده نمي شود.
كاتيونها به ترتيب سديم، كلسيم، منيزيم و پتاسيم مقاوم اول تا چهارم را بخود اختصاص مي دهند و حال آنكه آنيونها بيشترين مقدار مربوط به سولفات و پس از آن كلرور، نيترات، آمونياك و نيتريت بترتيب از نظر مقدار سير نزولي پيدا كرده اند.
2- دياگرام لگاريتميك ميانگين حسابي نتايج آزمون انجام شده روي 72 حلقه چاه عميق كه جهت مصارف شرب شهركهاي اقماري در نظر گرفته نشان مي دهد كه كيفيت شيميائي آب آنها در دسته كلرور كلسيك قرار گرفته و غلظت پارامترهاي مختلف در محدوده قابل قبول مي باشد و در هيچ مورد افزايشي مشاهده نمي گيرد.
3- دياگرام لگاريتميك ميانگين حسابي نتايج آزمون انجام شده روي 100 حلقه چاه عميق بمنظور كاهش سطح آبهاي زيرزميني تهران( در صورتيكه از آنها جهت آب آشاميدن استفاده گردد) كيفيت شيميائي آنها نشان مي دهد كه در دسته كلرور سولفاته قرار داشته و ميانگين غلظت پارامترهاي بدست آمده از صد حلقه چاه سولفات و كلرور سديم، پتاسيم و منيزيم آنها بترتيب 99%، 99%، 86% و 93% مناسب براي آشاميدن مي باشند.
4- دياگرام لگاريتميك ميانگين حسابي نتايج آزمون انجام شده روي 35 حلقه چاه آبي كه جهت آبياري فضاي سبز و ميادين تهران استفاده مي گردد در صورتيكه به نحوي از آنها جهت شرب استفاده گردد كه كيفيت شيميائي آنها در محدود قابل قبول بوده و در دسته سولفاته سديك قرار داشته و به استناد طبقه بندي WILCOX و عوامل هدايت الكتريكي (1970 ميكروزيمنس بر سانتيمتر) درصد سديم (65/46 ) و نسبت جذب سديم (21/3) آب مورد آزمون براي مصارف كشاورزي از نوع آب با املاح كم و درجه عالي مي باشد.
5- همبستگي كاتيونها و آنيونها محاسبه، مقايسه و مشاهده كه بين گروه يك و چاههاي گروه 2 و 3 و 4 اختلاف معني داري از نظر متوسط NO3 وجود دارد كه 95/0> P و همچنين چاههاي گروه شماره 2 با چاههاي گروه شماره 4 اين آزمون اختلاف معني داري را نشان مي دهد 005/0 > P و براي ساير گروهها منيزيم بين گروه 1 و 4 با 001/0> P و پتاسيم و كلسيم بين گروههاي يك و 4 با 005/0> P و كلرور بين گروههاي 2 و 3 و 4 با 005/0> Pمي باشد.
C.L= X±Z
ميانگين حسابي =X
حدود اعتماد = Z
انحراف معيار = δ
تعداد نمونه = n
پيشنهادات
همانطور كه اشاره شد در زمان انقلاب و جنگ تحميلي تعدادي از مردم سودجو از فرصت استفاده كرده و بدون داشتن مجوز قانوني و تعهدات اخلاقي اقدام به احداث كارگاههاي كوچك صنعتي و دامداريها و كشتارگاههاي در نقاط مختلف تهران و حتي در بين محلهاي مسكوني نموده، كه بالطبع فاضلابهاي موجود از اين كارگاهها صنايع را نيز با بداخل چاههاي جذبي و يا مسيلهاي تهران رها نموده كه با توجه به شيب زياد زمين در تهران تمام اين آلودگيها به جنوب و مركز شهر سرازير گرديده سبب آلودگي آبهاي زيرزميني گرديد. براي آنكه بتوان اين آلودگيها را تا حدي مهار يا كاهش داد بايستي به نكات ذيل توجه اساسي و از مجاري قانوني با متخلفين برخورد جدي نمود:
1- سازمانهاي ذيربط، شهرداري، محيط زيست، ژاندارمري و نيروي انتظامي و سازمانهاي استاندارد كشور با دقت لازم و كافي از شروع تا مرحله توليد مراكز مورد بحث را تحت نظر قرار داده و با كوچكترين مورد كه ناقص قانون باشد آنها را راهنمائي و در صورت عدم توجه از ادامه كار جلوگيري بعمل آيد.
2- آموزش لازم از طريق رسانه هاي عمومي و مساجد و يادآوري خطرات آلودگي در محيط زيست و بخصوص بخطر افتادن سلامت مردم و كارگران بخاطر عدم رعايت موازين بهداشتي.
3- پرداخت وام و زمين به صاحبان صنايع كوچك و انتقال آنها به مراكز صنعتي در خارج شهر تهران.
4- بازديد منظم از تصفيه خانه هاي كارخانجات حاشيه تهران كه به نحوي مي توانند در آلودگي موثر باشند.
5- اقدامات اساسي براي كارخانجات كوچك و بزرگي كه فاقد تصفيه خانه مي باشند.
6- جمع آوري و دفع زباله امروز يكي از مشكلات عمده شهروندان بخصوص در شهرهاي بزرگ با بافت قديم مي باشد كه بايستي با توصيه هاي مقامات بهداشتي كشور جمع آوري و در محلهاي خاصي كه باعث آلودگي سفره آبي زيرزميني نمي گردد انبار و با نظارت مسئولين بهداشت محيط پس از بازيافت بصورت بهداشتي دفع گردد.
7- در نهايت جهت پايان دادن به كليه اين معضلات احداث سيستم لوله كشي و تصفيه خانه فاضلاب براي تهران و پايان دادن به بخش اعظم مشكلات راه حل اصلي بشمار مي آيد.
كلمات كليدي: