بررسي بكارگيري پمپهاي غير برقي در روستاهاي كشور

نويسنده: مهدي فرزادكيا
استاد راهنما: محمود شريعت
استاد مشاور: سيمين ناصري، اميرحسين محوي، عليرضا مصداقي نيا
تاريخ دفاع: 1371/11/14
مدرك: كارشناسي ارشد
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، بهداشت و انستيتو تحقيقات بهداشتي، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: تصورحيات بدون وجود آب امري محال و غيرممكن است. امروزه نقش ارزنده آب بعنوان عامل ثبات و توسعه جوامع در امور بهداشتي، كشاورزي صنعتي و دهها نوع امور زيربنايي ديگر كاملا شناخته شده است. بنابراين تامين آب جهت مصارف گوناگون، بويژه تهيه آب سالم و بهداشتي جهت مصارف خانگي افراد در شمار اساسي ترين اقدامات عمراني هرجامعه قرار مي گيرد.
متاسفانه كشور ما ايران بدليل موقعيت جغرافيايي و شرايط اقليمي خاص خود در رديف كشورهاي گرم وخشك جهان قرارگرفته و از ديرباز با مشكل كم آبي مواجه بوده است. عدم وجود منابع غني آب در اغلب نقاط كشور از يكطرف و عدم بهره برداري مناسب از منابع آب موجود از طرف ديگر، موجب گرديده كه همه ساله مقادير زيادي از موجودي آب كشور هزر و هدر رفته و مشكل كم آبي به صورت حادتري دركشور بروز نمايد. از اينرو بايستي و مهار آبهاي خروجي، امكان بهره برداري از آنها را درمناطق كم آب كشور فراهم نمود.
يكي از راههاي تحقق كلي اين برنامه اجرا اصولي سيستمهاي انتقال آب در كشور مي باشد. سيستمهاي انتقال آب كه در اين برنامه همچون پلي مناطق كم آب را به مناطق پر آب متصل مي نمايند، سيستمهاي متكي به نيرويي هستند كه نيروي مورد نياز خود را غالبا از پمپها كسب مي نمايند. بدين ترتيب پمپها بعنوان جزء اصلي سيستمهاي انتقال آب، ماشينهاي حمالي محسوب مي گردند كه با كسب نيروي محركه از يك منبع انرژي، انتقال آب را از مكان هاي پست به مكانهاي مرتفع امكان پذير مي سازند. سيستم هاي پمپاژ كه در غالب نقاط كشور وجود دارند. عمدتا بوسيله نيروي برق و يا در پاره اي از موارد بوسيله نيروي ديزل ژنراتورها كار مي كننند، هر دو اين سيستمهاي پمپاژ متكي به سوختهاي فسيلي هستند كه با بحران قريب الوقوع اتمام منابع سوختهاي فسيلي در دنيا، محكوم به زوال مي باشند.
از طرف ديگر همانطور كه بارها اشاره شد، مصرف سوختهاي فسيلي صرفاً جهت توليد انرژي در كشور، بدترين نوع استفاده و در واقع هدر دادن اين منابع ارزشمند بحساب مي آيد. بنابراين بايستي با تغيير نظام توليد انرژي در كشور از منابع سوختهاي فسيلي به منابع انرژي طبيعي نظير انرژيهاي باد و خورشيد، ضمن جلوگيري از مصرف بي رويه سوختنهاي فسيلي تضميني براي بقا و ثبات نظام توليد انرژي در كشور بوجود آورد. كشورهاي پيشرفته جهان نظير هلند، كانادا، آمريكا و استراليا چندين سال است كه نظام توليد انرژي خود را با حذف تدريجي سوختهاي فسيلي و جايگزين كردن منابع انرژي طبيعي نظير انرژيهاي باد و خورشيد اصلاح كرده اند. بررسي ها و مطالعات كليماتولوژيكي مناطق مختلف ايران نشانگر اين واقعيت است كه كشور ما از لحاظ ورزش باد بطور منطقه اي و از لحاظ تابش خورشيدي بطور كلي از پتانسيل و قابليت خوبي جهت اجراي سيستمهاي بادي و خورشيدي مولد انرژي برخوردار است. بر اين اساس ما نيز مي توانيم با استفاده از دانش و تجربيات كشورهاي پيشرفته به توليد و كاربرد چنين سيستمهاي در كشور مبادرت نمائيم.
اهداف كاربرد مولدهاي بادي و خورشيدي انرژي در بلند مدت، اصلاح نظام توليد انرژي كشور مي باشد، ضمن اينكه در كوتاه مدت مي توان با بكارگيري و استقرار واحدهاي كوچك اين مولدها در مناطق روستايي، موجب صرفه جويي مصرف برق در مناطق داراي برق و نيز موجب توليد انرژي لازم براي پمپاژ آب در مناطق فاقد برق گرديد.
در اين تحقيق مدلي هاي متداول سيستمهاي پمپاژ بادي و خورشيدي مورد بررسي و ارزيابي قرار گرفته و از ميان آنها سيستم هاي فتوولتائيك خورشيدي و توربين هاي بادي كند بدليل ويژگي هاي خاص و عملكرد مناسب آنها به عنوان مدلهاي بهينه جهت كاربرد در مناطق روستايي كشور انتخاب شده اند همچنين در صورت عدم امكان استفاده از هر گونه سيستم پمپاژ در يك منطقه، يك نوع پمپ دستي مناسب و استاندارد دينام پمپ دستي (INDIA MARK II) جهت پمپاژ دستي آب در مناطق روستايي در نظر گرفته شده است. سرانجام همينطور امكان توليد و بكارگيري سيستم هاي پمپاژ غير برقي بهينه در كشور اجراء ساختمان نحوه طراحي، محاسبه و عملكرد هر يك از سيستمهاي فوق الذكر مورد بحث و بررسي قرار گرفته است.
بر اين اساس با توجه به اهميت موضوع آب و انرژي در كشور انتظار مي رود كه متخصصين و كارشناسان مراكز علمي و پژوهشي كشور نظير دانشگاهها و مراكز تحقيقاتي ديگر، ضمن توجه و الويت دادن به اين قبيل پژوهش ها، هر چه سريعتر طراحي و ساخت سيستمهاي بادي و خورشيدي مولد انرژي را در برنامه هاي تحقيقاتي خود قرار داده و استفاده آنها را در جهت پمپاژ آب در مناطق روستايي كشور، عملاً تجربه نمايند.
كلمات كليدي: