آلودگي شير به استرونسوم 90 راديو اكتيو

نويسنده: شاهرخ پيكارجو
استاد راهنما: محمود شريعت
استاد مشاور: اشرف السادات مصباح، فرامرز معطر
تاريخ دفاع: 1371/10/02
مدرك: كارشناسي ارشد
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، بهداشت و انستيتو تحقيقات بهداشتي، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: مطالعه و بررسي و اندازه گيري ميزان راديواكتيويته طبيعي و مصنوعي محيط كه همه روزه بشر در معرض خطرات ناشي از آن مي باشد نه تنها از ديدگاه علمي و تحقيقاتي امري مهم محسوب مي گردد، بلكه جهت تامين محيطي سالم از نظر بهداشت عمومي و محيط بسيار حائز اهميت است و بدين منظور در بسياري ازكشورهاي مختلف دنيا از سالها پيش بطور مداوم و دوره اي ميزان انواع راديونوكلوئيدها در مواد غذايي بخصوص شير اندازه گيري و ثبت مي گردد.
از آنجا كه استرانسيوم – 90 محصول شكافت هسته هاي اورانيوم و ياپلونيوم در انفجارات هسته اي و همچنين سوخت رآكتورهاي اتمي مي باشد، كه به دليل اشكالات فني و حوادث هسته اي به محيط راه مي يابد و مي تواند بسرعت جايگزين كلسيم موجود در شيرگردد و با نيم عمر فيزيكي بالاي خود (بيش از 28 سال) خطري جدي محسوب شود و نيز بدليل نقش پراهميت شير، بعنوان غذايي كامل درگروه هاي سني مختلف بخصوص نوزادان شيرخوار و با توجه به آنكه اطلاعات جامع و كافي درمورد راديونوكلوئيد يادشده در ايران در دسترس نمي باشد، اندازه گيري آن در نمونه هاي شيرخشك و شيرتازه انجام پذيرفت.
در اين بررسي 50 نمونه مورد آزمايش قرارگرفت كه جمعا نتايج هشت نمونه شيرخشك كشورهاي هلند، دانمارك و ژاپن، هشت نمونه شيرتازه، استان مازندران، 6 نمونه شير تازه استان آذربايجان شرقي، 2 نمونه شير تازه استان آذربايجان غربي،3 نمونه شير پاستوريزه شهر تهران و يك نمونه علوفه مورد مصرف دام از تعداد ياد شده انتخاب و ميزان راديواكتيويته آنها اندازه گيري و نتايج برحسب بكرل بركيلوگرم و بكرل بر ليتر ارائه شده است.
ضمنا اسپكترومتري گاماي نمونه هاي ياد شده نيز از نظر كيفي ارائه گرديده است.
از بررسي نتايج آماري و مقايسه ميانگين مقادير بدست آمده مشخص گرديد كه اولا ميزان راديواكتيويته شير تازه دامهاي ايران درحدود 7/2 بكرل بركيلوگرم و ميزان راديواكتيويته شير خشك مصرفي كه اغلب وارداتي است نسبت به شير تازه از مقادير بالاتري برخوردار بوده و ميانگين آن درحدود 9/11 بكرل بركيلوگرم مي باشد و در بين نمونه هاي شير تازه، شير تازه استان مازندران با اكتيويته درحدود 9/2 بكرل دركيلوگرم بيش از شير تازه استان آذربايجان شرقي (با اكتيويته 176/1 بكرل دركيلوگرم) و آذربايجان غربي (17/1 بكرل بركيلوگرم) تعيين گرديده است و نيز شير پاستوريزه با ميانگين اكتيويته 43/5 بكرل بركيلوگرم تماما داراي مقادير كمتر از استانداردهاي بين المللي بوده است.
در اسپكترومتري نمونه ها راديو عنصر پتاسيم -40 و اثرات فناي ماده (Annihilation) درتمام نمونه ها مشاهده گرديد و نيز وجود كبالت
-60 درنمونه شيرسازي، استرانسيوم -90 درشير پاستوريزه تهران، يد
– 135 درشير آذربايجان شرقي و مقادير بيسموت – 214 درنمونه هائي از شير پاستوريزه و شيرخشك موردي است كه مي بايست با ادامه مطالعات و آزمايشات بطور جدي پيگيري گردد.
اصولي ترين پيشنهاد و ارزنده ترين نكته قابل ذكر آنست كه در ايران بطور جدي و مرتب و دوره اي مي بايست ميزان راديونوكلوئيدهاي گوناگون در آب، خاك، هوا، گياهان و بخصوص زنجيره غذائي شناسائي و مشخص گردد و جهت پرتوگيري فردي و جمعيتي استانداردهاي منطقه اي و كشوري توسط متخصصين فن ارائه شود تا بتوان در موقع لزوم و يا در هنگام بروز حوادث هسته اي نظيرحادثه هسته اي نيروگاه شماره 4 چرنوبيل بهترين وجه از اطلاعات علمي موجود جهت تامين سلامت و بهداشت عمومي و محيط زيست استفاده نمود.
كلمات كليدي: