بررسي و اندازه گيري راديواكتيويته كلي خاك وگياه در شهر اصفهان

نويسنده: فريبا ملك احمدي
استاد راهنما: اشرف السادات مصباح
استاد مشاور: كرامت اله ايماندل، خواجه ئيان
تاريخ دفاع: 1371/04/13
مدرك: كارشناسي ارشد
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، بهداشت و انستيتو تحقيقات بهداشتي، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: مطالعه و اندازه گيري راديواكتيويته محيط كه عموم مردم در معرض خطرات ناشي از آن هستند نه تنها از نظر علمي حائز اهميت است بلكه كاري اساسي است كه به منظور رعايت بهداشت عمومي لازم است انجام شود. بنابراين با در نظرگرفتن زيانهاي ناشي از اشعه راديواكتيو از نظر اثرات بيولوژيكي و خطراتي كه براي كليه موجودات زنده ايجاد مي كند بايد ميزان راديواكتيويته طبيعي و مصنوعي محيط زيست بطور مداوم و دوره اي اندازه گيري و تعيين مقدار گردد.
از آنجائيكه اين گونه بررسيهاي در همه جاي دنيا متداول است و در مورد محيط اصفهان اطالاعات كافي و مناسب در دسترس نمي باشد در اين تحقيق شهر اصفهان مورد مطالعه و بررسي قرار گرفته است. در اين بررسي جمعا 86 نمونه از مناطق شرق، جنوب، شمال و غرب اصفهان از محيطهاي خاك، سبزيجات،گندم و برنج در مزارع اطراف شهر جمع آوري گرديده است. نمونه برداريها در تابستان و پائيز 1369 صورت گرفته و راديو اكتيويته كلي گاما و آلفا اندازه گيري شده و همچنين جهت شناخت عناصر موجود درنمونه ها از نظر كيفي از اسپكترومتري نيز استفاده شده است جهت اسپكترومتري گاما از آشكارساز يدورسديم و ژرمانيوم –ليتيم و براي شمارش آلفا ، آشكارساز
Silicon surface Barrier مورد استفاده قرارگرفته است. از بررسي نتايج آماري و مقايسه ميانگين مقادير اين نتايج بدست آمد كه راديواكتيويته گاما و در محيط خاك بيش از ساير محيطها مي باشد كه درحدود 6 برابر راديواكتيويته گندم ،2/14 برابر راديواكتيويته سبزيجات و 08/14 برابر راديواكتيويته برنج مي باشد.
بيشترين راديواكتيويته خاك مربوط به نمونه هاي شمال اصفهان است كه ميانگين آنها 963 بكرل بركيلوگرم است وكمترين اكتيويته مربوط به نمونه هاي منطقه جنوب است كه ميانگين آن 719/629 بكرل بركيلوگرم مي باشد و با در نظر گرفتن اين نكته كه منطقه شمال اصفهان از تمركز جمعيت بيشتري برخوردار است اين مسئله از نظر بهداشت عمومي بسيار مهم مي باشد. بعد از خاك بيشترين اكتيويته به ترتيب مربوط به نمونه هاي گندم ( 642/124 بكرل بركيلوگرم)، برنج (056/55بكرل بركيلوگرم)، سبزيجات (63/54 بكرل بركيلوگرم) است. و در بين اين محيطها، بيشترين اكتيويته را گندم غرب ( 969/161 بكرل بركيلوگرم)، برنج غرب (5164/61 بكرل بركيلوگرم) و سبزيجات شرق (658/67 بكرل بركيلوگرم) دارا هستند.
در اسپكترومتري نمونه ها نيز بجز عناصر پتاسيم 40، توريم طبيعي، راديوم طبيعي و ذره بتاي مثبت كه در زمينه محيط يافت مي شوند اثرات جزئي از سزيم 137 كه از محصولات فيسيون مي باشد در زمينه و در نمونه ها مشاهده مي گردد كه احتمالا ميتوان آنرا ناشي از انفجارات هسته اي ساليان گذشته و يا سانحه چرنوبيل دانست كه با انجام روشهاي خاص ميتوان اين راديونوكلئيد را در نمونه هاي فوق اندازه گيري نمود.
نتايج مربوط به شمارش آلفا نشان داد كه شمارش در تمام نمونه ها تقريبا ناچيز بوده است.
اصولي ترين پيشنهاد بررسي و اندازه گيري مرتب و دوره اي راديواكتيويته آب، خاك گياه و زنجيره غذايي است. زيرا با در دست داشتن نتايج بدست آمده از اين بررسي ها ميتوان درمورد پرتوگيري داخلي و خارجي افراد جامعه بخصوص پس از وقوع حوادث غيرمترقبه نظير حادثه چرنوبيل بعنوان اطلاعات زمينه اي بنحو احسن استفاده نمود.
كلمات كليدي: