تعيين مقدار سرب در هوا، آب،گياه و خاك اطراف مجتمع ذوب فلزات (بازيابي سرب از باطريهاي مستعمل)

نويسنده: فاطمه بيات
استاد راهنما: اشرف السادات مصباح
استاد مشاور: منصور غياث الدين، محمود شريعت، فرامرز معطر، عليرضا مصداقي نيا
تاريخ دفاع: 1369/04/18
مدرك: كارشناسي ارشد
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، بهداشت و انستيتو تحقيقات بهداشتي، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: سرب از جمله فلزاتي است كه در صنعت كاربرد زيادي دارد و در ايران يكي از طرق دستيابي به آن بازاريابي و احياء سرب از باطريهاي مستعمل در كارخانه ذوب فلزات مي باشد.
از آنجا كه سرب يكي از فلزات سنگين آلوده كننده محيط است و حضور آن در زنجيره غذائي مي تواند منجر به مخاطرات بهداشتي بسيار جدي گردد لذا نمونه هايي از هوا، آب، گياه و خاك منطقه صنعتي بازيابي سرب را جمع آوري كرديم تا مقدار سرب موجود در آنها را اندازه گيري كنيم.
محوطه داخلي كارخانه را به 5 منطقه تقسيم كرده و مناطق مسكوني اطراف كارخانه نيز جزو مناطق نمونه برداري قرارگرفتند. بطور كلي نمونه هاي عبارتند از:13 نمونه هوا، 17نمونه آب، 49 نمونه گياه،33 نمونه خاك. از بين روشهاي شناخت شده براي تعيين مقدار سرب نمونه ها از طريق كتاب استاندارد متد روش اتميك آبسوربشن انتخاب گرديد. هر سري از نمونه ها پس از جمع آوري طبق دستور كار اتميك آبسوربشن پركين المر آماده و آزمايشات روي آنها انجام گرديده سپس نمونه هاي آماده شده توسط دستگاه مورد اندازه گيري واقع شد.
ميانگين نمونه هاي هواي سه منطقه داخل كارخانه 27/2 ميكروگرم بر متر مكعب است كه در مقايسه با استاندارد ارائه شده (5/1 ميكروگرم برمتر مكعب) 5/14 برابر حد مجاز مي باشد و ميانگين غلظت سرب در كليه مناطق مسكوني 13/3 ميكروگرم برمتر مكعب هواست كه حدود 1/2 برابر حد مجاز و در مقايسه با نمونه شاهد (08/0ميكروگرم بر متر مكعب)حدود 39 برابر آب مي باشد.
ميانگين غلظت سرب در آب مصرفي كارخانه (غيرآشاميدني) حدود 1/0 ميلي گرم بر ليتر مي باشد. ميزان سرب در خاك محوطه داخلي كارخانه بنحو چشمگيري بالا مي باشد. ميانگين غلظت سرب در خاك پنج منطقه 168/2 ميلي گرم برگرم مي باشد كه با مقادير ارائه شده توسط WHO كه در اطراف صنايع حدود (3-017/0 ميلي گرم بر گرم) قابل تطبيق است و همچنين ميانگين غلظت خاك در مناطق مسكوني كارخانه 255/0 ميلي گرم بر گرم مي باشد كه در مقايسه به نمونه شاهد (087/0 ميلي گرم بر گرم) حدود 3 برابر آن مي باشد.
در مورد گياهان نمونه برداري از 5 منطقه صورت گرفته و از آنجا كه ريزشهاي سطحي روي گياهان زياد بوده گياهان داخل محوطه را يكبار شستشو و يكبار بدون شستشو مورد آزمايش قرار داديم اختلاف گياه شسته شده و شسته نشده بسيار بالا بود. كه اين مسئله اهميت وجود سرب را در هوا بمقدار زياد نشان مي دهد. بيشترين جذب سرب در گياهان غير خوراكي مربوط به خرزهره و در گياهان خوراكي مربوط به مرگ مو مي باشد.
ميانگين غلظت سرب در گياهان شسته نشده 86/0 ميلي گرم بر گرم و در گياهان شسته شده 331/0 ميلي گرم برگرم مي باشد و همچنين ميانگين غلظت سرب در گياهان مناطق مسكوني حدود 063/0 ميلي گرم برگرم مي باشد كه در مقايسه با شاهد 016/0 حدود 4 برابر آن مي باشد.
اساسي ترين راه پيشنهادي اينست كه مناطق مسكوني اطراف (خانه هاي سازماني) و حتي المقدور مدرسه به محل مناسب ديگري انتقال داده شود. استفاده از فيلترهاي با راندمان بالا- آموزش اهالي محل به عدم استفاده از سبزيجات خوراكي- اندازه گيري روتين غلظت سرب در خون اهالي و استفاده همه روزه از شير پاستوريزه و آموزش كارگران به استفاده از ماسك در هنگام كار و عدم استعمال دخانيات در هنگام كار و از آزمايش روتين اندازه گيري سرب خون كارگران بطور ماهيانه و از پيشنهادات ارائه شده مي باشد.
كلمات كليدي: