بررسي مقايسه اي سيستمهاي نمك زدائي از آب در ايران

نويسنده: تيمور مير
استاد راهنما: سيمين ناصري
استاد مشاور: منصور غياث الدين، اسدي
تاريخ دفاع: 1369/04/18
مدرك: كارشناسي ارشد
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، بهداشت و انستيتو تحقيقات بهداشتي، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: آب يكي از ارزشمندترين منابع است كه محيط را جهت هر گونه تحول و رشد زندگي آماده مي سازد. قسمت اعظم آبهاي كره زمين در اقيانوسها قرار دارد كه بعلت غلظت بالاي نمك غير قابل مصرف هستند. اگرچه مجموع آبهاي شيرين كره زمين كه در دسترس بشر قرار دارد.
1 0/0 درصد كل آب جهان مي باشد و اين مقدار آب مي تواند نياز 20 ميليارد نفر را برطرف سازد، اما بعلت توزيع نابرابر آب در بسياري از نقاط دنيا، آب شيرين بقدر كافي براي نيازهاي اوليه انسان وجود ندارد.
با توجه باينكه كشور ما ايران جزو مناطق خشك و كم باران مي باشد و هم اكنون در داخل مملكت تعدادي از دستگاههاي آب شيرين كن بطور پراكنده مشغول بكار هستند و برخي از آنها بعلل مختلف از كار افتاده اند موضوع اين پژوهش به بررسي سيستمهاي مختلف نمكزدائي با اهداف نيل اختصاص يافت:
1- گردآوري مجموعه اي كامل مشتمل بر اصول كلي سيستم هاي نمكزدائي و موارد استفاده هريك از آنها 2- گردآوري اطلاعات درمورد كليه سيستمهاي نمكزدائي از آب كه در زمان اين پژوهش در سطح كشور مورد بهره برداري قرار داشته اند.3- بررسي سيستمهاي آب شيرين كن موجود در استان سيستان و بلوچستان و چگونگي بهره برداري از آنها 4- بررسي مشكلات موجود در سيستمهاي آب شيرين كن كشور .
در جهت نيل باين اهداف اقدامات لازم و ممكن صورت پذيرفت. در فصل اول اين پايان نامه، اصول اساسي و كلي سيستمهاي مختلف نمكزدايي مورد مطالعه قرار گرفته وتشريح شده است. فصل هاي دوم و سوم نتايج عمليات انجام شده در زمينه مطالعه كل سيستم هاي نمكزدائي از آب در ايران و بالاخص در استان سيستان و بلوچستان را ارئه مي كند.
نتايج حاصله از اين بررسيها را بشرح ذيل ميتوان خلاصه نمود كه:
-تعدادكل دستگاههاي نمكزدائي 88 دستگاه مي باشد كه ظرفيت توليدي آنها بالغ بر 88760 متر مكعب در روز مي باشد. 69% دستگاههاي فوق داير و 31 درصد آنها از كار افتاده اند. 94% دستگاه در سه استان هرمزگان، سيستان و بلوچستان و بوشهر قرار دارند و بقيه در نقاط ديگر مملكت پراكنده اند. از نظر اولويت بكارگيري سيستم ها به ترتيب سيستم تقطيري با تعداد 65 دستگاه (74%) و غشائي با تعداد 23 دستگاه (26%) قرار مي گيرد.
- از نظر اولويت استاني به ترتيب استان هرمزگان با تعداد 56 واحد در درجه اول و استان سيستان و بلوچستان با تعداد 19 واحد در درجه دوم قرار مي گيرد.
- از نظر تنوع دستگاهي، استان سيستان و بلوچستان با بكارگيري 75% دستگاه RO و 37% دستگاهاي ED و 10% دستگاههاي تقطيري در رديف اول و سپس هرمزگان با بكارگيري 86% دستگاههاي تقطيري و 8% دستگاههاي RO در رديف دوم قرار مي گيرد.
- از نظر كاربرد در مناطق ساحلي و در جائيكه آب خام كافي در دسترس باشد و ضمنا از نظر تهيه سوخت فسيلي مشكلي نداشته باشيم دستگاه هاي MSF از نوع تقطيري كاراترين دستگاههاي نمكزدائي براي كاهش غلظت بالاي نمك بشمار مي روند.
- در صورتيكه از نظر تهيه انرژي فسيلي در مضيقه باشيم و بخواهيم از آب دريا (آب با غلظت املاح بالا) نمكزدائي كنيم روش مناسب VC از نوع تقطيري مي باشد.
- در مناطقي كه آب خام كافي دردسترس نيست و غلظت املاح پائين باشد، اقتصادي ترين روش نمكزدائي استفاده از دستگاههاي غشائيED, RO مي باشد. بررسي وضعيت عملكرد دستگاهها در منطقه استان سيستان و بلوچستان در اين مرحله از پژوهش عملكرد كليه دستگاههاي داير موجود در اين استان بمدت 6 ماه كنترل گرديد و نحوه بهره برداري و مشكلات موجود بشرح زير است :
-دستگاههاي غشائيED, RO از نظر راه اندازي (در شروع كار) بسيار سريع و ساده مي باشند، دستگاه روي درجه حرارت تنظيم شده كار مي كند و زياد تابع دماي محيط نيست. اما PH آب خام بايد مرتبا كنترل شود. آب تصفيه شده ازكيفيت خوبي برخوردار است و نيازي به افزودن املاح اضافي ندارد.
- دستگاه هاي تقطيري VC در موقع راه اندازي (شروع كار) نياز بوقت بيشتري دارند زيرا مدتي طول مي كشد تا دستگاه گرم شود و بتواند كار خودش را انجام دهد. نوسانات درجه حرارت محيط روي راندمان توليدي دستگاه و خود دستگاه (از نظر فشار) كاملا موثر است و مرتبا بايد كنترل شود. آب تصفيه شده فاقد املاح كافي براي مصرف شرب مي باشد و بسيار خورنده است. بهمين لحاظ براي تعديل كيفيت آب تصفيه شده املاح به آب وارد مي شود.
مشكلات عمده اي كه سبب از كار افتادگي يا وقفه كار دستگاههاي نمكزدائي از آب در ايران شده در دو مورد زير خلاصه مي گردد.:
1- عدم نگهداري صحيح و مديريت 2- نبودن وسائل يدكي
براي رفع اين مشكلات و رسيدن بهدف (تهيه آب شيرين از آب دريا) انجام كارهاي زير پيشنهاد مي گردد:
1- پرورش نيروي متخصص2- تخصيص اعتبارات كافي براي طراحي و پژوهش 3- تشويق بخش خصوصي در زمينه سرمايه گذاري و ابتكار عمل
4- تشكيل كميته نظارت بر امور مديريت و برنامه ريزي دستگاهها.
كلمات كليدي: