يد و فلوئور درآب شرب سنندج و نقش آن در بهداشت

نويسنده: مظفر فيروزبخش
استاد راهنما: فروغ واعظي
استاد مشاور: عليرضا مصداقي نيا، محمود شريعت، كرامت الله ايماندل، سيمين ناصري، اميرحسين محوي، پرويز كمالي
تاريخ دفاع: 1369/04/11
مدرك: كارشناسي ارشد
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، بهداشت و انستيتو تحقيقات بهداشتي، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: اهداء آب سالم و با كيفيت مطلوب بمنزله اهداء سلامتي به تك تك افراد جامعه قلمداد شده است. اين مطلب بخاطر تنوع وكثرت بيماريها و اختلالاتي است كه نامناسب بودن كيفيت آب مشروب بوجود مي آورد. تحقيق در مورد آبهائي كه مصرف شرب دارند و مقايسه آنها با استانداردهاي مملكتي وبين المللي همواره مورد توجه محققين بهداشت محيط بوده اما بررسي ميزان املاح غير مضر و يا مفيد در آب با ديدگاه دارا بودن اثرات بهداشتي كمتر مورد توجه قرار گرفته است.
در اين پايان نامه سنجش ميزان دو عنصر يد و فلورايد درآب مشروب شهرستان سنندج مورد بررسي قرار گرفت تا اهميت بهداشتي اين دو عنصر و چگونگي ارتباط شيوع اختلالات مربوط به يد و عيوب دندان بعلت ناكافي بودن ميزان يد و فلورايد در آب آشاميدني بحث شود، وضعيت منطقه از لحاظ شدت و شيوع گواتر ناشي از كمبود يد و پوسيدگي دندان بررسي وگزارش گردد و راه حل هاي ارائه شده جهت رفع كمبود يد و فلورايد و اتخاذ آنها براي سنندج مورد بحث قرار گيرد. سنجش يد و فلورايد بترتيب بروش احيا كاتاليتيكي و مقايسه رنگي آليزارين رين در سه فصل مختلف از سال صورت گرفته است. ميزان يد در آبهاي سنندج حداقل 5 و حداكثر 5/5 ميكروگرم در ليتر با ميانگين 45/5 ميكروگرم در ليتر بوده است درمورد فلورايد نمونه آبهاي سنندج رقم 2/0ميلي گرم در ليتر بدست آمده است.
مقايسه ارقام مزبور با ميزانهاي مطلوب يد و فلورايد براي آب شرب ناكافي بودن اين عناصر را در آب مشروب سنندج و آب مورد مصرف كشاورزي نشان داده است. بطور معمول يد و فلورايد موجود در آب نماينده مقادير اين دو عنصر در خاكهاي منطقه است، طبعا بايد باور كرد كه كمبود اين عناصر دركليه مواد غذائي بعمل آمده از آب و خاك منطقه وجود داشته باشد واختلاف ناشي از عدم تامين اين عناصر بيماري هاي رايج و عمده شهرستان را تشكيل مي دهند. آناليز شيميائي آب نشان مي دهد كه از لحاظ ديگر تركيبات و ناخالصي هاي موجود درآب مشروب سنندج مساله بهداشتي خاصي وجود ندارد. بعبارت ديگر كيفيت آب در ساير موارد در حد مطلوب مي باشد. نتايجي كه از بررسي شدت و شيوع گواتر پوسيدگي دندان حاصل شده بسيار حيرت انگيز است وضعيت نامطلوب از شيوع اين امراض را در شهر سنندج نشان مي دهد. بررسي گواتر در مدارس ابتدائي و دبيرستانهاي سنندج براي 1200 دانش آموز به تفكيك جنس و گروه سني انجام شد. انتخاب اين تعداد به روش نمونه گيري تصادفي از مجموع 30000 محصل و درگروه هاي سني معين صورت گرفته است. در هرمورد معاينات باليني تحت نظارت پزشك و دندانپزشك انجام گرديده است. نتايج حاصله از بررسي گواتر نشان داده كه در دانش آموزان پسر معاينه شده 65% كل پسران (7 تا 18 سال) داراي گواتر بوده اند كه شامل درجات زير است:
درجه الف 27% - درجه 1 ب 17% - درجه دو 14% و درجه سه 7% و در دختران (7 تا 18 سال) 58% گواتر ديده شده است كه شامل درجات زير است:
باين ترتيب نتايج اين بررسي نشان مي دهد كه سنندج را بايد در رديف مناطق هيپرآندميك كشور محسوب نمود.
شايعترين گواتر از درجه الف مي باشد وگواتر با درجه زياد ندرتا ملاحظه شده است.
نتايج بررسي پوسيدگي دندان در گروههاي سني مختلف از محصلين پسر و دختر نشان داد كه در دختران ميانگين پوسيدگي درگروه 7 ساله 2/4، در گروه سني 9 ساله 4/5 ،12 ساله 2/3، 15 ساله حدود 5/3 و در 17 سال 6/3 مي باشد.
در پسران ميانگين دندانهاي پوسيده در 7 ساله ها حدود 2/4، 9 ساله ها 2/3،12 ساله ها 5/2، 15 ساله ها 5/3، ودر 17 ساله ها 2/2 مي باشد.
وجود اين تعداد دانش آموزان مبتلا به گواتر و عيوب دنداني را نمي توان فقط بر حسب تصادف يا عدم مراقبت هاي فردي و سهل انگاري دانست و قطعا مسببات عمده موجد چنين شرايطي ضمن قبول عوامل مساعد كننده ديگر مربوط به كيفيت غذا و آب مورد مصرف اهالي مي باشد كه در مورد آب مصرفي با توجه به آزمايش هاي صورت گرفته ومقايسه نتايج حاصل با استانداردهاي بهداشتي رابطه مستقيم ميان كمبود ميزان فلورايد و يد آب شرب را با درصد فراوان بيماريهاي مربوطه در منطقه مي توان ملاحظه كرد. ضمن توجه باين مطلب كه از همين آب دركشاورزي استفاده مي شود فقر يد و فلورايد در فرآورده هاي غذائي حاصل نيز مي توان احتمال داد.
همانند با ساير بيماريها بيشترين روش براي مبارزه با گواتر ناشي از يد و پوسيدگي دندان استفاده از اصول پيشگيري است. در مورد از بين بردن و كنترل گواتر ناشي از كمبود يد كه به طور مشخص از مهمترين مسائل بهداشتي شهر سنندج مي باشد چون بطور معمول مواد غذائي بايد حدود 90% از دريافت كل يد را تامين نمائيد و سهم يد آب در اين مورد ناچيز است و با توجه باين مطلب كه كليه محصولات محلي را مي توان از لحاظ در بر داشتن يد فقير بحساب آورد، يديتاسيون نمك طعام كه متداولترين روش مبارزه به كمبود يد است توصيه مي گردد.
در مورد پوسيدگي دندان با توجه به مدارك مستند فراوان كه دلالت بر كاهش ميزانهاي DMFT از طريق تكميل نمودن فلورايد آب شرب تا حد لازم مي نمايد و بدليل ارجح بودن فلورايداسيون آب بر ساير روش هاي تامين فلورايد همچنين با توجه به اينكه سنندج داراي تصفيه خانه مجهز و شبكه آبرساني مي باشد افزايش فلورايد به آب بعنوان يك اقدام بهداشتي در تصفيه آب اين شهر بايد مورد توجه قرار گيرد.
باين اميد كه با بذل مساعي در بهبود كيفيت آب و نمك مورد مصرف سنندج اهالي اين شهر در شرايطي قرار گيرنده كه ديگر عوارض ناشي از كمبود يد و فلورايد نتواند بصورت بروز بيماري در سطح همه گيري نمايان شود.
كلمات كليدي: