بررسي منابع آبي و مصرف سرانه در روستاهاي استان چهارمحال و بختياري

نويسنده: محمدرضا زاهدي
استاد راهنما: محمود اسدي
استاد مشاور: ايماندل، ناصري
تاريخ دفاع: 1369/04/15
مدرك: كارشناسي ارشد
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، بهداشت و انستيتو تحقيقات بهداشتي، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: آب مايع حيات بوده و نقش آن در رفع نيازمنديهاي بشر به لحاظ شرب و تهيه مواد غذائي. كشاورزي وضعيت بركسي پوشيده نبوده كه با توجه به رشد روز افزون جمعيت وگسترش و تنوع صنايع، مصرف رو به تزايدي دارد. بنابراين براي حفظ اين ماده حياتي لازمست كه با استفاده از شيوه هاي مدرن نسبت به شناخت منابع از نظر كمي و كيفي و برنامه ريزي جهت استفاده متعادل و منطقي كوشش شود تا علاوه بر تامين نيازهاي جامعه امروزي كميت وكيفيت آن براي نسلهاي آينده تضمين گردد.
هدف از تحقيق پيرامون منابع آبي و مصرف سرانه در روستاهاي چهارمحال و بختياري از يكسو شناخت و معرفي منابع آبي استان با تاكيد بر منابع آب آشاميدني و از سوي ديگر تعيين مصرف سرانه مي باشد تا با بهره گيري از اين دو فاكتور در كنار هم بتوان بمنظور ارتقاء امر برنامه ريزي و رعايت الويت ها و همچنين محاسبات شبكه هاي آبرساني درجهت تامين آب سالم و كافي مناطق روستائي استفاده نمود. در ارتباط با منابع آب مي توان گفت كه اين استان بدليل وضعيت خاص جغرافيائي از ريزش هاي جوي بالائي برخوردار مي باشد. ميزان اين نزولات 5/11 ميليارد متر مكعب در سال تخمين زده مي شود كه سالانه 07/3 ميليارد متر مكعب تبخير و تعرق رقم باقيمانده 9/9 ميليارد متر مكعب را شامل مي شود كه اين عدد نشان دهنده و فور آب در منطقه مي باشد ولي وضعيت توپوگرافي و زمين شناسي منطقه بگونه اي است كه قسمت اعظم اين آبها بصورت رودخانه هائي جريان پيدا كرده و سرانجام از بهم پيوستن آنها رودخانه عظيم كارون و رودخانه زاينده رود شكل مي گيرند.
بخش عمده در حوزه آبريز كارون عليا است و قسمت كمي از آن در حوزه آبريز زاينده رود قرار دارد كه وسعت آنها به ترتيب 13800 و2100 كيلومتر مربع است. براساس مطالعات انجام شده متوسط جريانهاي خروجي از منطقه 3/9 ميليارد متر مكعب است كه 5/8 ميليارد آن از طريق كارون و 8/0 ميليارد مترمكعب از طريق زاينده رود به استانهاي خوزستان و اصفهان منتقل مي گردد و تنها 6/0 ميليارد متر مكعب، كل مصارف داخل استان را تشكيل مي دهد كه عمدتا به مصرف كشاورزي مي رسد. تعداد روستاهائي كه آب آشاميدني آنها از طريق منابع آبهاي سطحي (رودخانه) بصورت برداشت مستقيم و يا غير مستقيم تامين مي گردد.20 روستا هستند كه درصد جمعيتي آنها نسبت به كل جمعيت روستا 75/4 درصد مي باشد.
نتايج آزمايشات انجام شده نشان مي دهد كه اين آبها از كيفيت شيميائي مناسبي برخوردارند، منابع آب زيرزميني در استان شامل 9 آبخانه است كه براساس مطالعات انجام شده تخليه ساليانه آبهاي زيرزميني تا سال 68 بالغ بر9/861 ميليون متر مكعب بوده كه به ترتيب از چاهها 8/369 قناتها 1/126 چشمه ها 366 ميليون متر مكعب تخليه مي گرديده است.
منابع آب زيرزميني تامين كننده قسمت اعظم آب شرب مناطق روستائي مي باشد و از مجموع 568 روستاي بالاي يكصد نفر 455 روستا با 92% جمعيتي از منابع آبهاي زيرزميني استفاده مي نمايند كه از اين تعداد 340 روستا از چشمه و قنات و 115 روستا از چاه تغذيه مي شوند.
نتايج حاصله از بررسي هاي انجام شده و آزمايشات شيميايي و باكتريولوژي آب آشاميدني اين روستا ها نشانگر اين نكته است كه اكثر نقاط استان آبهاي زيرزميني از كيفيت وكميت خوبي برخوردارند.
بررسي مصرف سرانه در روستاهاي استان نشان مي دهد كه ميزان مصرف سرانه بدليلي نظير عدم مديريت صحيح آب در روستا، عدم وجود كنتور، عدم سياست نرخ گذاري و اخذ آب بها، وجود فضاي سبز در منازل و نگهداري احشام در خانه ها از حد معمول و استانداردهاي توصيه شده بالاتر مي باشد. محاسبات تعيين مصرف سرانه بر اساس روش آماري مورد استفاده، نشان مي دهد كه اين ميزان با 95 درصد اطمينان در فاصله 2/143 تا 2/151 ليتر قرار دارد.
كلمات كليدي: