تدوين رهنمودهاي فني جهت آماده سازي و تخليه فاضلاب مجتمعهاي صنعتي به تاسيسات فاضلاب شهري

نويسنده: علي بلادر
استاد راهنما: امير حسين محوي، فروغ واعظي
استاد مشاور: عليرضا مصداقي نيا، سيمين ناصري، كاظم ندافي
تاريخ دفاع: 1381/04/05
مدرك: Ph.D مهندسي بهداشت محيط
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، دانشكده بهداشت، گروه مهندسي بهداشت محيط
چكيده: امروزه با توجه به افزايش سطح رفاه و توسعه چشمگير صنايع، شاهد رشد قارچ گونه كارخانجات در گوشه و كنار شهرها و بعضاً داخل محدوده شهري مي باشيم. طي چند دهه اخير، صنايع در كشور ما توسعه قابل ملاحظه اي داشته است كه عدم رعايت جنبه هاي زيست محيطي و يا گسترش بي رويه محدوده شهري و مخاطرات بهداشتي، باعث معطوف شدن توجهي خاص نسبت به آن شده است. از سوي ديگر مجاورت تاسيسات جمع آوري و تصفيه فاضلاب شهري با صنايع باعث شده است كه استفاده از اين تاسيسات براي دفع فاضلاب توليدي به عنوان بهترين گزينه مطرح گردد. اساساً در عصر حاضر عوامل متعددي موجب رونق سياستهاي تصفيه مشترك فاضلاب صنايع با فاضلاب شهري شده است كه عبارتند از :
-مقبوليت اين روش نزد صاحبان صنايع.
-هزينه هاي نسبتاً پايين سرمايه گذاري و بهره برداري.
-متمركز و محدود شدن امكانات و عوامل پشتيباني.
-رعايت محيط زيست به خاطر عملي شدن دفع فاضلاب صنايع.
به دليل عدم وجود اطلاعات و نتايج پژوهشي در زمينه تاثير اينگونه فاضلابها بر تاسيسات فاضلاب شهري، سازمانهاي متولي جمع آوري فاضلاب و صاحبان صنايع داراي خط مشي روشني در قبال اين مساله نمي باشند. اين تحقيق به بررسي راهكار عملي براي اتصال فاضلاب مجتمعهاي صنعتي به تاسيسات فاضلاب شهري پرداخته است.
بيش از 200 مجتمع و شهرك صنعتي در كشور وجود دارد و يكي از بزرگترين و فعالترين اين مجموعه ها، شهرك صنعتي طوس مشهد با 488 واحد صنعتي ( تقريباً شامل كليه گروههاي صنعتي) مي باشد كه بخش قابل ملاحظه اي از آن (154 واحد ) فعال و در حال بهره برداري مي باشند. اين شهرك در مجاورت با تاسيسات فاضلاب شهري قرار دارد و فاضلاب آن به سيستم فاضلاب شهري تخليه مي گردد. در طي مراحل اجرايي اين پژوهش، در ابتدا 154 واحد صنعتي مورد بررسي جامع قرار گرفت و ميزان آب مصرفي واحدها در گروههاي مختلف صنعتي تعيين شد. سپس بر اساس موازنه مواد، ميزان فاضلاب توليد هر واحد محاسبه و بر اساس واقعيات موجود ضريب تبديل آب به فاضلاب واحدها تعيين گرديد.
طبق نتايج حاصله، متوسط مصرف آب شهرك 4/3675 و فاضلاب توليدي 8/2691 متر مكعب و ضريب كلي تبديل آب به فاضلاب 73 درصد، و متوسط تغييرات كمي نسبت حداكثر به حداقل دبي فاضلاب معادل 7/3 تعيين شد.
سپس كيفيت فاضلاب صنايع شاخص شهرك صنعتي بر اساس نمونه برداريهاي مكرر و متعدد تعيين و نهايتاً فاضلاب خروجي شهرك صنعتي نيز طي چند مرحله آزمايش و كيفيت آن مشخص گرديد. بر اين اساس ميانگين مقادير BOD كل معادل 2/1737، COD كل معادل 8/2791، TSS برابر 4/1229 و نيز شاخصهاي ديگر تعيين شد. سپس ميانگين مشخصات كمي و كيفي سه صنعت عمده( غذائي، فلزي و نساجي) نيز مشخص شد. در ادامه تحقيق، پايلوت سيستم پيش تصفيه متمركز فاضلاب صنعتي طرح و اجرا گرديد و در چند مرحله فاضلابهاي خروجي شهرك صنعتي در سه حالت استفاده از آهك، استفاده از آهك و كلرورفريك و استفاده از آهك و كلرورفريك با دوز بالاتر مورد بررسي قرار گرفت و عملكرد سيستم در حذف آلاينده هاي شاخص آلودگي تعيين گرديد. سپس فاضلاب هر يك از واحدهاي تعيين شده و سه دسته صنايع فوق الاشاره به طور مجزا و در حالت مخلوط با يكديگر نيز در سيستم پايلوت مورد بررسي قرار گرفت.
نهايتاً در حالتهاي مختلف بررسي عملكرد حذف سيستم پايلوت مشخص شد. شاخصهاي COD از 27 تا 53 درصد، COD از 36 تا 59 درصد و TSS از 57 تا 94 درصد در سيستم حذف گرديدند. به اين ترتيب مي توان پيش بيني نمود با اعمال پيش تصفيه متمركز شيميايي مشكل ايجاد شده تصفيه خانه فاضلاب شهر به دليل ورود بي رويه فاضلاب واحدهاي مستقر در شهرك صنعتي مرتفع خواهد شد، و از آنجايي كه اغلب مجتمعهاي صنعتي داراي شرايط مشابهي مي باشند، از اين اطلاعات در تعيين خط مشي مديريت دفع فاضلاب صنعتي بهره خواهند برد.
كلمات كليدي: