الگوهاي غذايي و ارتباط آن با خطر سرطان اسكوآموس سل مري در استان كردستان

نويسنده: بهاره حاجي زاده ارمكي
استاد راهنما: بهرام رشيدخاني
استاد مشاور: آناهيتا هوشيار راد
تاريخ دفاع: 1387/04/01
مدرك:
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي، علوم تغذيه و صنايع غذايي، تغذيه جامعه
چكيده: سابقه و هدف: موضوع تحليل الگوهاي غذايي مقوله اي است كه به تازگي مورد توجه بسياري از متخصصين اپيدميولوژي تغذيه قرار گرفته است. در اين روش، ريزمغذي ها و مواد غذايي جداگانه مورد بررسي قرار نمي گيرند، بلكه به صورت گروه ها و مواد غذايي كه مصرف آنها با يكديگر در ارتباط است مورد مطالعه قرار مي گيرند. مطالعه حاضر، به منظور بررسي الگوهاي غذايي جامعه هدف و ارزيابي رابطه الگوهائي غذايي با سرطان اسكوآموس سل مري (squamous-cell carcinoma) در اين جامعه انجام شده است.
مواد و روشها: در اين مطالعه مورد- شاهدي، 47 بيمار مبتلا به سرطان اسكوآموس مري (گروه مورد) و 96 بيمار فاقد سرطان مري (گروه شاهد) شركت كردند. پرسشنامه هاي اطلاعات زمينه اي، فعاليت فيزيكي و نيز پرسشنامه بسامد خوراك مشتمل بر ليستي از 125 قلم غذايي از طريق مصاحبه حضوري تكميل شد. پس از گروه بندي اقلام غذايي، الگوهاي غذايي به روش تحليل عاملي تعيين شد و به هر فرد بر حسب بار مصرف گروه هاي غذايي مختلف براي هر الگوي غذايي يك نمره داده شد. اين نمرات بر حسب ميانه، به دو دسته تقسيم شدند. دسته اول شامل مقادير كوچكتر و يا مساوي ميانه و دسته دوم مقادير بزرگتر از ميانه بود. سپس نسبت شانس ابتلا به سرطان مري محاسبه شد.
يافته ها: در اين مطالعه دو الگوي غذايي غالب به دست آمد؛ الگوي غذايي سالم (حاوي دريافت بالاي مغزها، ميوه ها، سبزي هاي برگ سبز و ساير سبزي ها، گوجه فرنگي، زيتون، لبنيات معمولي و كم چرب، ماهي، سبزي هاي زرد، دوغ، سبزي هاي كلمي شكل)، و الگوي غذايي غربي (حاوي دريافت بالاي روغن جامد، قند و شكر، شيريني ها و دسرها، نمك، انواع ترشي، تخم مرغ، نوشابه گازدار، چاي و مصرف كمتر روغن مايع). پس از تعديل عوامل مخدوشگر سن و جنس، رفلاكس، تحصيلات، نمايه توده بدن (BMI)، سيگار كشيدن و فعاليت فيزيكي، شانس ابتلا به سرطان مري در افرادي كه امتياز بالايي را در الگوي غذايي سالم كسب كرده بودند (دسته دوم) 73% كمتر از افرادي بود كه در دسته اول قرار داشتند‌ (نسبت شانس 0.27 با فاصله اطمينان 95%، 0.09 تا 0.7) و شانس ابتلا به سرطان مري در افرادي كه امتياز بالايي را در الگوي غذايي غربي كسب كرده بودند (دسته دوم) 8.8 برابر بيشتر از افرادي بود كه در دسته اول قرار داشتند (نسبت شانس 9.8 با فاصله اطمينان 95% : 3 تا 30).
نتيجه گيري: الگوي غذايي سالم ارتباط معكوسي با احتمال ابتلا به سرطان مري دارد. در مقابل، الگوي غذايي غربي با افزايش احتمال ابتلا به سرطان مري همراه است.
كلمات كليدي: الگوهاي غذايي، سرطان اسكوآموس مري، پرسشنامه بسامد خوراك، تحليل عامل