بررسي بعضي از عوامل موثر در پيدايش سنگهاي كليوي و مجاري ادراري استان آذربايجان غربي

نويسنده: منصوره جواد زاده
استاد راهنما: كرامت اله ايماندل
استاد مشاور: جهانبخش، نيك پور، سياسي، علي كشاورز دهنو
تاريخ دفاع: 1365/02/29
مدرك: كارشناسي ارشد مهندسي بهداشت محيط
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، دانشكده بهداشت، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: 1- بررسي علمي از سال 1939- 1985 نشان مي دهد كه از ابتداي اين قرن در قسمت هاي مختلف دنيا بويژه در كشورهاي صنعتي پيشرفت فوق العاده و غيرقابل توصيفي در بروز سنگهاي كليوي و مجاري ادرار پيش آمده است.
مطالعات اپيدبيولوژيكي در اروپا، آمريكا، استراليا و انگلستان، بيان مي كند كه اين اختلال با تعدادي از فاكتورهاي محيطي از جمله شغل، رژيم و درجه حرارت اتمسفر و تغييرات محيطي همراه مي باشد.
تجربيات انجام شده وقوع يك ارتباط آماري بين گروههاي خوني A، AB و O و اين بيماري ها را تاييد مي كند. اين بيماريها درگروه خوني B بروز نمي كنند و ميزان دفع سنگهاي مجاري ادرار و كليوي در مردان و زنان يكسان بود. بالاترين ميزان شيوع درزنان چهارمين دهه زندگي و در مردان در پنجمين دهه زندگي اتفاق افتاده است.
ميزان شيوع در فصل گرم بيشتر از فصول سرد است در آب و هواي گرم بخاطر كاهش بازده ادرار بعلت تعريق يا در اثر افزايش درجه حرارت هوا بر روي تركيبات ادرار ميزان وقوع بيشتري از سنگهاي مجاري ادرار مشاهده شده است.
عوامل محيطي، عوامل ژنتيكي معمولاً توام با سختي آب در بوجود آوردن سنگهاي رسوبي كلسيم دارد در كليه ها كمك مي كنند. پائين بودن مقدار كلسيم آب يك عامل مهم در پيشگيري از سنگهاي اگزالات كلسيمي است.
بالابودن اگزالات به هر علت نامشخص با تشكيل سنگ مجاري ادراري همراه است از اين رو بايد دفع كلسيم بوسيله ادرار كاهش داده شود مصرف زياد پروتئين حيواني مقدار كلسيم اگزالات و اسيد اوريك ( سه عامل از 6 عامل مهم احتمال تشكيل سنگ در افراد) ادرار را بطور چشمگيري افزايش مي دهد.
گياهخواري و مصرف كم پروتئين حيواني با كم كردن اگزالات و اسيد اوريك ادرار نسبتاً احتمال ابتلا به بيماري فوق را كاهش مي دهد. تشكيل سنگهاي كليوي مخصوص جوامع صنعتي و ثروتمند است و با مصرف غذاهاي غني و پر پروتئين حيواني ارتباط مستقيم دارد. نوع چربي غذائي در تشكيل و سختي در مرحله شروع سنگ تاثير دارد. ليپيدهاي خون هم در تشكيل سنگ رويهم رفته تاثير مهمي دارند.
هيپواگزالوري اوليه اختلال نادري است كه در آن بيوسنتز بيش از اندازه اگزالات وجود دارد بيشتر كودكاني كه مبتلا به اين بيماري هستند از تشكيل مجدد سنگ رنج مي برند.
خوردن ويتامين C با دوزهاي بيش از پنج گرم در روز ممكن است سبب هيپراگزالوري و تشكيل سنگ گردد.
هواي خشك و گرم مي تواند از عوامل توليد سنگ در دستگاه ادراري گردد. بالابودن دما، پايين بودن رطوبت همراه با تغييرات زياد فشار هوا در تشكيل سنگ موثر است.
تركيبات روي، استرونيوم، منيزيم، كادميوم تا حدي از بوجود آمدن سنگ هاي رسوبي كلسيم در كليه جلوگيري مي كنند در حاليكه سيلسيم باعث تشديد آن مي شود.
براي كنترل سنگهاي كليوي عفوني( منيزيم، آمونيوم فسفات) توصيه شده است كه از خوردن غذاهائي كه از نظر فسفات غني هستند خودداري گردد.
2- مطالعه حاضر وقوع 120 مورد بيماري را كه پيگيري و ثبت شده اند. مورد بررسي قرار مي دهد. بيماران مبتلا به سنگ كليه كه در اين گزارش ثبت شده اند از بيمارستان دولتي طالقاني در طي دوره زماني 1365- 1361 مورد جراحي و درمان قرار گرفته اند. از نتايج بدست آمده چنين برمي آيد كه وقوع سنگهاي مجاري ادرار در مردان بيشتر از زنان است اما از نقطه نظر تجزيه آماري هيچ ارتباط مشخص بين نوع سنگ، سن، و جنس، وجود ندارد، بيشترين ميزان وقوع در سنگهاي اگزالات كلسيمي بود. با وجود اين ميزان شيوع سنگهاي كلسيمي در افراد متاهل درصد بيشتري از افرادمجرد داشت اما اين ارتباط از نظر آماري معني دار نيست. داده هاي آماري نشان دادند كه هيچ ارتباط معني داري بين نوع سنگ، شغل، و فصل ديده نمي شود. به منظور پي بردن به ارتباط ميزان كلسيم در آب آشاميدني با وقوع سنگ در افراد مبتلا به سنگ در اروميه، ما ارتباط سختي آب آشاميدني با وقوع سنگ مجاري ادرار را در اين استان بررسي كرديم تجزيه آب آشاميدني نشان داد كه سختي كلسيم، منيزيم و كل سختي آب بترتيب عبارت بودند از 69، 32 و 300 ميلي گرم در ليتر كه بصورت كربنات كلسيم در آب وجود داشت كه با توجه به طبقه بندي تايلر و ليپتيك اين آب جزء آبهاي سخت بشمار مي رود.
كلمات كليدي: