كيفيت بهداشت محيط شهرستان يزد

نويسنده: ميرزامحمود حبوباتي
استاد راهنما: محمود شريعت
استاد مشاور: مصداقي نيا، غياث الدين، علي ناصري
تاريخ دفاع: 1364/04/08
مدرك: كارشناسي ارشد مهندسي بهداشت محيط
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، دانشكده بهداشت، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: شهرستان يزد يكي از پنج شهرستان استان يزد و مركز آن مي باشد كه مساحت آن حدوداً 6305 كيلومتر مربع يعني قريب10/1 مساحت كل استان مي باشد. اين شهرستان از نظر جمعيت، پرجمعيت ترين شهرستان هاي استان يزد بوده به نحوي كه از 473900 نفر جمعيت برآورده شده استان در سال 1362 بر پايه سرشماري سال 1350 و نرخ رشد 69/ 3، جمعيت آن 256600 نفر و در اين ميان شهر يزد با 195000 نفر جمعيت مركزيت ويژه اي را از نظر اجتماعي اقتصادي و سياسي استان دارا مي باشد و بطور خلاصه استان يزد 69% شهر نشين و 31% روستانشين در حال حاضر دارد كه اين رقم با مقايسه از سال 1345 تا بحال معادل 25% افزايش شهرنشيني و همين درصد را كاهش روستاها از جمعيت ( مهاجرت) نشان مي دهد. در اين پايان نامه فهرست مطالب مورد مطالعه و بررسي و بازديدها در 4 فصل كلاً قابل اختصار مي باشد كه قبل از شروع بررسي و تحقيق مقدمه و هدف از انتخاب موضوع و در خاتمه پيشنهادات كلي و اين خلاصه را بهمراه خود دارد. اين چهارفصل به ترتيب: فصل اول كلياتي را در خصوص آشنائي هر چه بيشتر با استان و شهرستان يزد از ديدگاههاي مختلف و اشاره اي مختصر به پاره اي از اصول و ضوابط علمي فاكتورهاي مورد بررسي در پايان نامه خواهد داشت. در فصل دوم برنامه و شيوه عمل بررسي و تحقيق در زمينه كليه بررسيهاي انجام شده بطور كلي مطرح گرديده است، درفصل سوم حاصل بررسي و بازديد و تحقيقها آورده شده است. و در فصل پاياني چهارم موارد بازديد و بررسي و تحقيق شده در فصل قبلي مفصلاً مورد بحث و نقد قرار گرفته و پيشنهادات اجمالي در خصوص هر يك از موارد بررسي شده ارائه گرديده است و همان گونه كه ذكرگرديد در خاتمه پيشنهادات كلي كه دربرگيرنده چهارچوب بهداشت محيط استان و شهرستان يزد مي باشد با توجه به اهميت ويژه آنها و نقش تكميل كننده اي كه درباب پيشنهادات داشته اند ارائه گرديده است. موارد و فاكتورهاي مورد بررسي قرارگرفته عبارتند از: تشكيلات و فعاليت هاي واحدهاي بهداشتي و درماني، بيمارستانها، راديولوژي ها، كارگاهها و كارخانجات، اماكن تهيه و توزيع و فروش مواد غذائي، آرايشي، بهداشتي، بازرسي گوشت و وضع بهداشتي كشتارگاه يزد، آب مشروب يزد، دفع فاضلاب و دفع مدفوع، چگونگي جمع آوري و دفع زباله و وضع بهداشتي خيابانها و معابر شهر، آلودگي هوا و بررسي بهداشتي روستاهاي شهرستان يزد. بديهي است به ساير فاكتورهاي موثر در بهداشت محيط مانند مسئله اسكان آوارگان افاغنه و مهاجرين جنگ تحميلي و اماكني از قبيل ترمينالهاي مسافربري و امثالهم در متن پايان نامه اشاره اي داشته ايم. دراينجا به جهت جلوگيري از طولاني شدن كلام و ضمن دعوت خواننده ارجمند به مطالعه مشروح هر يك از موارد بررسيهاي در متن پايان نامه شرح اجمالي هر يك از موارد بررسي انجام يافته جهت ارائه حداقل اطلاعات بدست آمده داده مي شود:

-در بررسي تشكيلات و فعاليتهاي واحدهاي بهداشتي و درماني ضمن معرفي كلي سازمان منطقه اي بهداري استان يزد از نظر تشكيلات، آمار امكانات و تسهيلات بهداشتي و درماني و فعاليتهاي آنها در سال 1362 بررسي گرديده است و در اين بررسي واحدهائي كه در حوزه امور بهداشتي واقعند مانند اداره ريشه كني مالاريا، اداره آموزش بهداشت، اداره خدمات بهداشتي ويژه، اداره نظارت بر مواد خوراكي، آشاميدني، آرايشي و بهداشتي و اداره بهداشت محيط جايگاه خاصي در مطالعه و بررسي تشكيلاتي و فعاليتهاي آنها داشته اند.
-در بررسي بيمارستانها، بيمارستان و آسايشگاه موجود در سطح شهر يزد بررسي گرديده و فاكتورهاي بررسي شده بهداشت محيطي با در نظر داشتن آئين نامه و ضوابط بهداشت محيط در بيمارستانها و مراكز درماني وزارت بهداري بر محور بررسي وضعيت بهداشتي آب آشاميدني، دفع فاضلاب، دفع زباله و نحوه كار زباله سوز درصورت وجود، بهداشت محيط آشپزخانه و انبار مواد غذائي و رختشوي خانه، و بررسي امكانات اضطراري مانند موتور برق و بهداشت و نظافت عمومي بيمارستان بوده است و اين در حالي است كه موارد ديگر كه در بازديدها جلب توجه نموده است در متن بررسي آورده شده است.
-در بررسي راديولوژي ها در سطح شهر يزد12 واحد راديولوژي بصورت بخشي از بيمارستان و يا موسسه مستقل مورد بازديد و بررسي قرار گرفته و حاصل آنها بصورت جدا ولي كه نشان دهنده مشخصات دستگاههاي راديوگرافي و چگونگي وجود ضوابط و عوامل بهداشتي و حفاظتي اين مراكز مي باشد، ارائه گرديده است.
-در بررسي بهداشتي كارگاهها و كارخانجات ضمن معرفي استان از نظر صنايع و تمركز آن در شهرستان يزد، 201 پرونده بهداشتي تشكيل يافته و موجود براي كارگاهها و كارخانجات مختلفه در گروههاي صنايع نساجي، صنايع فلزي، صنايع غذائي و بهداشتي، صنايع ساختمان، صنايع پلاستيك و مواد شيميائي مورد بررسي قرار گرفته و وضعيت فاكتورهاي مختلفه بهداشت محيط كار آنها مورد مطالعه قرار گرفته است و با بازديدهاي انجام شده از اين كارگاهها در موارد لزوم براي تكميل و اصلاح اطلاعات، سعي گرديده است تصوير واقعي بهداشت صنعتي يزد ارائه گردد.
-در بررسي اماكن تهيه و توزيع و فروش مواد غذائي، آرايشي و بهداشتي، مسائل چگونگي بازديد و بررسيهاي بهداشتي و ضوابط اجرائي آن براي 2376 واحد امكنه مذكور موجود در 12 منطقه شهر يزد مورد بررسي قرار گرفته است.
-بازرسي گوشت و بررسي وضع بهداشت كشتارگاه از مرحله شروع بازرسي و معاينه قبل از ذبح تا مرحله توزيع و چگونگي تاسيسات و تجهيزات و امكانات كشتارگاه مورد بررسي قرار گرفته و كليه عواملي كه در هنگام بازديدهاي مكرر از نظر بهداشتي و باالخص بهداشت محيطي حائز اهميت بوده است، مطرح گرديده است و سيماي كشتارگاه يزد را از عدم انجام معاينه قبل از ذبح تا آلودگي شديد محيط ناشي از آن و آلودگي ثانويه گوشت و مسائل و مشكلات غيربهداشتي بودن آن به تصوير كشيده شده است.
-در بررسي آب مشروب يزد ضمن تاكيد بر انجام طرح آبرساني به استان يزد با توجه به كمبود حجم منابع آب زيرزميني موجود و فراواني و تزايد آب در چند سال اخير بررسي گرديده و با ارائه چندين فقره از آزمايشات شيميائي آب شهر يزد تصويري از كيفيت شيميائي آن داده شده است و اين درحالي است كه عدم وجود آلودگي باكتريولوژيكي آب مشروب يزد و وجود كلر باقيمانده در شبكه از نقاط مثبت حاصله از اين بررسي مي باشد. ضمناً تاسيسات و تجهيزات و منابع تامين كننده آب شهر يزد بصورت خلاصه درحد اولي تهيه و تنظيم و ارائه گرديده است.
-بررسي دفع فاضلاب در سه بخش فاضلاب هاي خانگي- سطحي و صنعتي انجام يافته كه تاكيد اصلي بر مسئله فاضلاب هاي صنعتي موجود و بدون برنامه ريزي شده در سطح استان بوده است كه با توجه به تخليه در پوكه هاي قنوات قديمي، مسئله بسيار مهم آلودگي آبهاي زيرزميني منطقه را بهمراه دارد.
-در بررسي دفع مدفوع شهر يزد ضمن نشان دادن دوگانگي موجود در توالت هاي بهداشتي در ساختمان هاي با معماري سنتي و قديمي و خانه هاي نوساز فعلي موضوع بررسي گرديده است.
-در بررسي دفع زباله و رفت و روب شهر يزد مراحل مختلف جمع آوري تا دفع زباله بررسي گرديده است و طرح اقتصادي و فني انجام يافته اي كه در خصوص چرخهاي جمع آوري زباله وجود داشت مورد بررسي و بحث و نقد قرار گرفته است و سعي گرديده است نقطه نظرهاي- اساسي موجود در طرح جمع آوري زباله در كليه مراحل آن ذكر گردد. بررسي آلودگي هواي شهر يزد هر چند كه مسئله چنداني با خود ندارد معذالك چهار محل استقرار 342 كوره آجرپزي دستي و 98 كوره آجر فشاري به عنوان عوامل اصلي توليدكننده آلودگي در هوا مورد بررسي و نقد از نقطه نظر نوع كوره ها و جايگاه استقرار آنهااز نظر جهت وزش بادهاي غالب قرار گرفته است.
-در بررسي بهداشتي روستاها تقسيمات بخش و دهستان و تعداد روستاهاي شهرستان بر اساس آمارهاي ارگان هاي مختلف بررسي گرديده است كه بر اساس آمار جهاد سازندگي استان مشتعل بر 68 روستا در سه بخش و چهار دهستان موجود در شهرستان يزد مي باشد سپس با تنظيم شناسنامه روستائي با اطلاعات و آمارهاي مختلفه موجود و بررسي و بازديد از روستاها فاكتورهاي بهداشت محيطي مورد بررسي و بحث و نقد قرار گرفته است و فاكتورهاي بهداشت محيط بصورت اطلاعات خلاصه شده در جداول شناسنامه روستائي و متن بررسي، آمده است و ارزشيابي آنها اعمال گرديده است.

در خاتمه توجه به اين نكته كه بحث و پيشنهادات درخصوص هر يك از اين بررسيها و بازديدها در متن پايان نامه آمده است كه مختوم به ارائه پيشنهادات كلي در پايان اين رساله مي باشد، مي تواند راهگشاي موارد بررسي شده و پيشنهادات ارائه شده در خصوص آنها باشد و اميدوارم كه توانسته باشم قدمي در جهت تامين هدف هاي انتخاب موضوع كه در صد رساله بدان اشاره گرديده است و ازاهم آنها موارد ذيل است برداشته باشم : انشا ا...
-چگونگي اجراي كارهاي بهداشتي توسط دوائر زيربط و ارائه پيشنهادات در خصوص هر يك از مشكلات موجود و ميزان ارتباط و تداخل امور علمي و فني دانشگاه در زمينه هاي اجرائ طرح هاي بهداشتي و بالاخره راهگشا و راهنما بودن براي دست اندركاران طرحهاي مطالعاتي و تحقيقاتي- و اجرائي بهداشتي براي استان يزد جهت نشان دادن اولويت هاي بهداشتي مورد نياز.
كلمات كليدي: