بررسي جذب و مجتمع فلورايد منتشره از كوره هاي آجرپزي بوسيله گياهان

نويسنده: عليرضا ساعي فر
استاد راهنما: منصور غياث الدين
استاد مشاور: شريعت، ايماندل، مشكي
تاريخ دفاع: 1358/01/01
مدرك: كارشناسي ارشد مهندسي بهداشت محيط
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، دانشكده بهداشت، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: خاك رس كه براي تهيه آجر بكار مي رود، عموماً حاوي3/0- 2/0 درصد فلورين بصورت ميكاي هيدراته مثل مسكويت وايليت مي باشد. براي تهيه آجر رس با تركيب مناسبي در كوره هاي آجرپزي حرارت داده مي شود. در خلال پختن آجرها فلورايدهاي گازي شكل آزاد شده و همراه با ذرات در هوا منتشر مي گردد.
فلورايد هوا از طريق استماتها و احتمالاً كوتيكول در برگ گياه جذب و تجمع مي نمايد. افزايش غلظت فلورايد در برگها موجبات كاهش محصول رشد و ارزش غذايي و اقتصادي گياهان را فراهم مي سازد. بعلاوه، مصرف چنين گياهاني بوسيله حيوانات، مي تواند مسبب بروز عارضه فلوروزيس در آنها شود. انسان نيز بايد با مصرف مواد غذايي و دامي حاوي فلورايد اضافي، مقداري فلورايد دريافت مي نمايد كه ازنظر بهداشتي اهميت دارد.
فلورايد جذب شده در گياهان يا به صورت سطحي است كه با شستشو جداسازي مي شود و يا عمقي است كه در بافتهاي گياهي جذب شده و غير قابل شستشو مي باشد. به طور كلي مسئله جذب و ذخيره فلورايد در گياهان از جنبه هاي اقتصادي، زيبايي، اكولژيكي و بهداشت مورد توجه است.
جهت بررسي جذب و تجمع فلورايد در گياهان مناطق كوره هاي آجرپزي نمونه هايي از گونه هاي مختلف گياهي از منطقه خاتون( از مجاورت مجتمع كوره ها و فواصل 5، 10، 15و 20 كيلومتري آن) جمع آوري گرديد.
غلظت فلورايد در اين نمو نه ها با استفاده از روش پتانسيومتري و كاربرد الكترود انتخابي فلورايد اندازه گيري شده و با بررسي غلظت فلورايد درنمونه ها نتايج زير بدست آمده است.
1- آلودگي گياهان( مجموع فلورايد سطحي و عمقي) در مجاورت كوره ها بسيار شديد است و با دور شدن از مجتمع كوره ها غلظت فلورايد در برگ ها كاهش مي يابد.
2- با شستشوي تعدادي از نمونه ها مشاهده گرديد كه فلورايد سطحي در نمونه هاي جمع آوري شده از مجاورت كوره ها بيشتر از نمونه هايي است كه از فواصل 5، 10و 15 كيلومتر جمع آوري شده اند.
3- غلظت فلورايد در برگ گونه هاي درختي بيشتر از گونه هاي علفي است.
4- غلظت فلورايد در گونه هاي مختلف گياهي متفاوت مي باشد.
5- آلودگي تا حدود 10 كيلومتري مجتمع بطرف خراسان مشاهده مي شود.
بعلاوه، جذب و ذخيره فلورايد در گياهان منطقه اثرات سويي در خود گياهان، حيوانات و ساكنين منطقه خواهد داشت كه بطور خلاصه بشرح زير مي باشد.
1- فلورايد موجود در گياهاني كه در فاصله نزديك مجتمع كوره ها واقع مي باشند، مي تواند با اثر روي كيفيت و كميت محصول موجب خسارات اقتصادي شود.
2- با توجه به غلظتهاي فوق العاده زياد فلورايد در نمونه هاي جمع آوري شده از مجاورت كوره ها، احتمال بروز عارضه فلوروزيس در حيواناتي كه از اين گياهان تغذيه مي نمايند، قطعي به نظر مي
رسد.
3- ورود فلورايد به بدن ساكنين منطقه درنتيجه استنشاق هواي آلوده و مصرف مواد غذايي حاوي فلورايد اضافي، از نقطه نظر بهداشتي حائز اهميت است.
كلمات كليدي: