فرمولاسيون، ساخت و بررسي باليني يك داروي ضد ديابت از گياه مريم گلي (.Salvia officinalis L)

نويسنده: عبدالرضا آخاني
استاد راهنما: فريبرز معطر، عبدالرحيم امامي
استاد مشاور:
تاريخ دفاع: 1373/05/01
مدرك: دكتراي داروسازي
دانشگاه: دانشكده علوم پزشكي اصفهان، داروسازي و علوم دارويي مركز مطالعات طب سنتي و گياه درماني، فارماكوگنوزي- گروه تغذيه
چكيده: ديابت شيرين بيماري است با انتشار جهاني كه حدود 5.6% افراد جهان به اين بيماري مبتلا مي باشند. ديابت بعنوان يك بيماري متابوليكي شناخته شده است. كه در آن راههاي متابوليكي مواد قندي، پروتئين و چربي در بدن مختل مي شود. امروز با تحقيقات در زمينه داروهاي گياهي، تجويز و كاربرد آنها در دنيا رو به افزايش است. با توجه به قدمت شناخت بيماري قند، دانشمندان گذشته، گياهان متعددي را براي درمان ديابت توصيه كرده اند. و تحقيقات بسيار زيادي بر روي گياهان داروئي صورت گرفته است تا بتوان به يك داروي گياهي موثر بر ديابت دست يافت.
در اين بررسي گياه مريم گلي كه در منابع عملي گذشته به عنوان گياه موثر بر ديابت ذكر شده بود و به صورت فرم داروئي قطره مورد مطالعه قرار گرفت. براي اين منظور عصاره هيدروالكلي به روش پركلاسيون مطابق دستورالعمل فارماكوپه اطريش از گياه فوق تهيه، و پس از انجام كنترل هاي كمي و كيفي لازم به صورت فرم قطره خوراكي بسته بندي و جهت بررسي بالييني در اختيار مركز تحقيقات تغذيه اصفهان قرار گرفت؛ كه در كلينيك ويژه ديابت مورد استفاده قرار گيرد.
نحوه بررسي اثر داروي تهيه شده بر روي قند خون افراد سالم و ديابتيك به شكل ذيل صورت گرفت. ابتدا قند خون ناشتا افراد اندازه گيري و پس از تجويز داروي گياهي به مقدار روزي سه دفعه هر دفعه 40 قطره،‌ بعد از 24 ساعت مجددا قند خون ناشتا اندازه گيري شد. براي انجام بررسي باليني از 85 نفر در سه گروه شاهد (سالم)، افراد ديابتيك وابسته به انسولين و افراد ديابتيك غيروابسته به انسولين استفاده شد. متد اندازه گيري قند خون روش نلسون سوموگي بود. كليه بررسي هاي باليني در كلينيك مركز تحقيقات تغذيه اصفهان انجام پذيرفت كه نتايج آن بشرح زير مي باشد.
1- مطالعه و بررسي اثر داروي گياهي بر قند خون افراد سالم كه نتايج بدست آمده نشان دهنده تاثير اين دارو و كاهش ميزان قند خون افراد سالم بود.
2- مطالعه و بررسي اثر داروي گياهي بر قند خون افراد ديابتيك وابسته به انسولين كه نتايج حاصله مويد كاهش قند خون اين بيماران مي باشد.
3- مطالعه و بررسي اثر دارو بر قند خون افراد ديابتيك غيروابسته به انسولين كه نتيجه بررسي هاي آماري نمايانگر عدم تاثير اين دارو در مورد كاهش قند خون اين افراد بود.
با توجه به تاثير قابل توجه اين دارو بر قند خون افراد وابسته به انسولين و با در نظر گرفتن اينكه تاكنون داروي موثري كه بتواند بصورت خوراكي جايگزين انسولين گردد به بازار داروئي عرضه نشده است. لذا مطالعات گسترده در مورد مكانيسم اثر اين دارو بسيار اميد بخش مي باشد.
كلمات كليدي: