بررسي مقادير TSP و Pm 10 و تركيب مواد تشكيل دهنده آنها در هواي محدوده بيمارستان دكتر شريعتي تهران

نويسنده: مجيد كرماني
استاد راهنما: كاظم ندافي
استاد مشاور: محمود شريعت، اشرف السادات مصباح
تاريخ دفاع: 1381/11/21
مدرك: كارشناسي ارشد مهندسي بهداشت محيط
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، دانشكده بهداشت، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: اهميت استنشاق هواي پاك و توجه به آنچه از طريق تنفس وارد بدن مي كنيم روز به روز نمود بارزتري پيدا مي كند. از طرفي آلودگي هواي تهران بر كسي پوشيده نيست و با توجه به اينكه ذرات معلق به عنوان يكي از آلاينده هاي اصلي شهر تهران به شمار مي رود، در اين تحقيق تلاش شد تا غلظت ذرات معلق موجود در هوا (TSP و PM10 ) با تكيه بر شاخص AQI، تعداد كلني تشكيل شده در هر متر مكعب هوا (CFU/m3)، ارتباطات بين غلظتهاي PM10 TSP , و تعداد كلني تشكيل شده، نسبت PM10،TSP و ميزان مواد آلي و معدني موجود در TSP و PM10، مقادير سرب موجود در TSP و PM10، نسبت سرب موجود در PM10 به سرب موجود در TSP، درصد وزني سرب موجود در TSP ،PM10 و ارتباطات بين غلظتهاي TSP و PM10 و تعداد كلني تشكيل شده با شرايط محيطي اعم از رطوبت، دما و شرايط جوي مورد بررسي قرار گيرد. اين پروژه از مورخ 1/10/1380 لغايت 31/1/1381 در محدوده بيمارستان دكتر شريعتي تهران انجام شد. با توجه به محاسبات آماري و استانداردهاي موجود (WHO, USEPA) تعداد 61 نمونه براي TSP، 61 نمونه براي PM10 و 61 نمونه براي شمارش تعداد كلني تشكيل شده در هر متر مكعب هوا برداشت شد. لازم به ذكر است كه در طول دوره نمونه گيري پارامترهاي متداول جوي شامل رطوبت نسبي، درجه حرارت و فشار هوا به طور مرتب ثبت مي شد. همچنين به دليل كاهش قابل توجه فعاليت هاي تجاري، صنعتي و ترافيك در فروردين ماه 1381، اين ماه به عنوان شاهد در طي نمونه گيري انتخاب شد. بر اساس نتايج اين تحقيق :
•در طول نمونه گيري آلوده ترين ماه به TSPو PM10، اسفند ماه 1380 و پاك ترين ماه فروردين 1381 بود.
•در طول دوره نمونه گيري و با توجه به شاخص كيفيت هوا (AQI)، در 51% موارد آلاينده TSP در كمتر از حد استاندارد ( AQ<100)و در 49% ديگر موارد، آلاينده TSP بالاي حد استاندارد قرار داشته است( AQI>100 )
•در طول دوره نمونه گيري و با توجه به شاخص كيفيت هوا (AQI)، در 93% موارد آلاينده PM10 در كمتر از حد استاندارد (AQI<100) و در 7% ديگر موارد آلاينده PM10 بالاي حد استاندارد قرار داشته است .(AQI>100)
•در طول دوره نمونه گيري آلوده ترين ماه از لحاظ تعداد كلني تشكيل شده در هر متر مكعب هوا، بهمن ماه 1380 و پاك ترين ماهها دي ماه 1380 و فروردين ماه 1381 بود.
•ميانگين تعداد كلني ها تشكيل شده در روزهاي هفته و در طول دوره نمونه گيري، از شنبه تا چهارشنبه يك سير نزولي داشته و مجدداً در روز پنجشنبه افزايش مي يابد و نتايج حاصل نشان دهنده يك اختلاف نسبتاً معني داري بين ميانگين تعداد كلني تشكيل شده در روز جمعه با ساير ايام هفته مي باشد.
•نتايج حاصله حاكي از آن است كه در فصل زمستان، در شرايطي كه رطوبت هوا كمتر از 50 درصد و دماي هوا بين 10-6 درجه سانتيگراد باشد، به خصوص در روزهاي شنبه بيشترين غلظت TSP و PM10 وجود خواهد داشت، بويژه اگر اين شرايط با پديده وارونگي هم همراه باشد.
•نتايج حاصله حاكي از آن است كه در فصل زمستان، در شرايطي كه رطوبت نسبي هوا كمتر از 50 درصد و دماي هوا بين 10-6 درجه سانتيگراد و يا رطوبت هوا بين 70-61 درصد و دماي هوا بين 3-0 درجه سانتيگراد باشد، به خصوص در روزهاي شنبه تعداد كلني تشكيل شده در بيشترين حد خواهد بود، بويژه اگر اين شرايط با پديده وارونگي هم همراه باشد.
•ارتباطات بين TSP با PM10 ، TSP با تعداد كلني تشكيل شده در هر متر مكعب هوا و PM10 با تعداد كلني تشكيل شده در هر متر مكعب هوااز لحاظ آماري معني دار بود.
•متوسط نسبت PM10 بهTSP در طول دوره نمونه گيري (08/0±48/0) بدست آمده كه اين رنج نشانگر اين مطلب است كه 48/0 ذرات TSP، داراي قطر كمتر از 10 ميكرون هستند.
•در طول دوره نمونه گيري آلوده ترين ماه از لحاظ سرب موجود در TSP و M10 دي ماه 1380 و پاك ترين ماه فروردين ماه 1381 بود.
•ميانگين غلظت سه ماهه سرب موجود در TSP و PM10 در فصل زمستان 1380 به ترتيب برابر µg/m3 64/0 و µg/m3 41/0 بدست آمد(زير حد استاندارد)
•توزيع بنزين بدون سرب در سطح شهر تهران از اول بهمن 1380 دليل كاهش قابل ملاحظه سرب و سير نزولي آن در طي دوره نمونه برداي مي باشد، به طوريكه غلظت سرب موجود در TSP و PM10 در بهمن ماه 55% كاهش نسبت به دي ماه، در اسفند ماه 40% كاهش نسبت به بهمن ماه، در فروردين ماه 60% كاهش نسبت به اسفند ماه و در فروردين ماه 90% كاهش نسبت به دي ماه داشته است.
•متوسط نسبت سرب موجود در PM10 به سرب موجود در TSP در طول دوره نمونه گيري (094/0 ±64/0) بدست آمده كه اين رنج نشانگر اين مطلب است كه 64/0 ذرات سرب داراي قطر كمتر از 10 ميكرون هستند همچنين نتايج حاصله حاكي از آن است كه (196/0±26/0%) وزني ذرات PM10 و (173/0 ± 21/0%) وزني ذرات TSP را ذرات سرب تشكيل مي دهند.
•در طول نمونه گيري مشخص شده كه 24 درصد ذرات TSP و 32 درصد ذرت PM10 را بخش آلودگي 76 درصد ذرات TSP و 68 درصد ذرات PM10 را بخش معدني تشكيل مي دهد.
كلمات كليدي: