بررسي اثر اسيد اسكوربيك بر ترميم زخم موشهاي صحرايي ديابتي مزمن

نويسنده: عليرضا رضائي زاده
استاد راهنما: محمد مرداني، محمد خاكساري حداد
استاد مشاور:
تاريخ دفاع: 1381/01/01
مدرك: كارشناسي ارشد بافت شناسي
دانشگاه: دانشكده علوم پزشكي اصفهان، پزشكي،
چكيده: مقدمه: ويتامين C، يك تركيب فيزيولوژيك با توان آنتي اكسيداني در پلاسماي خون است، گزارش شده است كه افزايش راديكالهاي آزاد اكسيژن در ديابت شيرين همراه با كاهش ساخت كلاژن است. بنابراين به منظور مشخص نمودن اثر احتمالي مصرف اسيد اسكوربيك به صورت خوراكي در ترميم زخم موشهاي ديابتي مزمن اين پژوهش انجام شد.
مواد و روشها: اين مطالعه تجربي تصورت دوسوكور روي 140 سر موش صحرايي نر بالغ انجام شد. ديابت تجربي در موش ها با تزريق زير جلدي 50mg/kg استرپتوزوتوسين (STZ) ايجاد شد. حيوانها بطور تصادفي به 4 گروه 35 تايي تقسيم شدند و سپس همه گروهها مورد مطالعه هشت هفته در شرايط ديابتي باقي ماندند. گروه شاهد (I)، حيوانهاي ديابتي كه آب آشاميدني آنها آب معمولي بود، گروه پروفيلاكسي (II)، فقط يك ماه قبل از القاء ديابت، غلظت اسيد اسكوربيك فوق را دريافت كردند. گروه تركيبي (IV)، يك ماه قبل از ايجاد ديابت و همچنين بعد از ايجاد ديابت تا ترميم كامل زخم اسيد اسكوربيك (1gr/lit) را در آب آشاميدني دريافت كردند. هشت هفته بعد از القاء ديابت و پس از بيهوشي، زخمي به مساحت 3cm2 در پشت حيوان ها ايجاد شد. ميانگين سطح زخم، درصد بهبودي و مدت زمان لازم براي بهبودي كامل زخم و نيز شاخص هاي مطالعه هيستولوژيكي (تراكم سطحي عروق خوني و اپيدرم و مقدار كلاژن) و همچنين اندازه گيري بيوشيميايي هيدروكسي پرولين در روزهاي 1، 3، 7، 11، 15 و 20 پس از ايجاد زخم انجام شد.
نتايج: نتايج اين مطالعه نشان داد كه ميانگين سطح زخم در همه روزهاي پس از جراحت در گروه I كمتر از گروههاي III و IV است، هرچند كه اين اختلاف از روز يازدهم به بعد معني دار است. در حاليكه ميانگين سطح زخم در گروه I از روز يازدهم به بعد كمتر از گروه II مي باشد و قبل از آن معكوس است (P<0.05). همچنين ميانگين سطح زخم در همه روزهاي بعد از جراحت در گروه IV كمتر از گروه III است، در حاليكه اين اختلاف از روز پانزدهم به بعد معني دار (P<0.05) است.
ميانگين درصد بهبودي زخم در همه روزهاي بعد از جراحت در گروه I بيشتر از گروههاي III و IV است، هرچند كه اين اختلاف از روز پانزدهم به بعد معني دار (P<0.01) است، هميشه درصد بهبودي زخم در روز سوم و هفتم در گروه II بيشتر از همه گروههاي مورد مطالعه مي باشد، در حاليكه از روز يازدهم به بعد اين رابطه معكوس مي باشد.
ميانگين مدت زمان لازم براي بهبودي كامل زخم به شرح روبرو مي باشد: Iنتايج حاصل از مطالعات هيستولوژيكي بر روي عروق خوني نشان داد كه ميانگين تراكم سطحي عروق خوني در مناطق مختلف مورد مطالعه تا روز هفتم در گروه II بيشتر از ساير گروهها بوده است، هرچند كه از روز يازدهم به بعد اين رابطه معكوس شده است، همچنين تراكم سطحي عروق خوني در همه مناطق مورد مطالعه در همه روزها، گروه I بيشتر از دو گروه III و IV بوده است و نيز از روز يازدهم به بعد گروه I بيشتر از همه گروهها مي باشد، همچنين از روز هفتم به بعد تراكم سطحي عروق خوني در گوره IV بيشتر از گروه III است.
نتايج حاصل از مطالعات هيستولوژيكي بر روي اپيدرم نشان داد كه ميانگين تراكم سطحي اپيدرم در مناطق مختلف مورد مطالعه تا روز هفتم در گروه II بيشتر از ساير گروهها بوده است، هر چند كه از روز يازدهم به بعد اين رابطه معكوس شده است. همچنين تراكم سطحي اپيدرم در همه مناطق مورد مطالعه در همه روزها در گروه I بيشتر از دو گروه III و IV بوده و نيز از روز هفتم به بعد گروه I بيشتر از همه گروهها است، همچنين در همه روزهاي مورد مطالعه و در همه مناطق تراكم سطحي اپيدرم در گروه IV بيشتر از گروه III است.
نتايج حاصل از مطالعات هيستولوژيكي و بيوشيميايي بر روي مقدار كلاژن و هيدروكسي پرولين نشان داد كه ميانگين مقدار كلاژن و هيدروكسي پرولين از روز يازدهم به بعد در گروه I بيشتر از همه گروهها بوده، ولي در روز هفتم گروه II بيشتر از همه گروهها بوده است، همچنين در همه روزهاي بعد از جراحت گروه IV بيشتر از گروه III بوده است.
بحث و نتيجه گيري: براساس نتايج اين مطالعه پيشنهاد مي شود كه مصرف اسيد اسكوربيك با غلظت 1gr/lit در حيوان با ديابت مزمن پس از القاء ديابت و همچنين به صورت پروفيلاكسي و تركيبي ترميم زخم را مختل مي كند كه براي شناخت چگونگي از عملكرد بيشتر اين ماده احتياج به پژوهش هاي بيشتري مي باشد.
كلمات كليدي: اسيد اسكوربيك، ديابت مزمن، ترميم زخم، تراكم سطحي عروق خوني و اپيدرم، كلاژن، هيدروكسي پرولين