بررسي تاثيرگذاري بافت نرم در نتايج BMD به روش DXA با استفاده از فانتوم ساخته شده Spine

نويسنده: افسانه باجوري
استاد راهنما: سعيد سركار، باقر اردشير لاريجاني
استاد مشاور: علي قاسم زاده
تاريخ دفاع: 1384/04/01
مدرك: كارشناسي ارشد مهندسي هسته اي- پرتو پزشكي
دانشگاه: دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات تهران، فني و مهندسي،
چكيده: مقدمه: يكي از بهترين روشهاي سنجش تراكم استخوان روش Dual Energy X-Ray Absorptiometry) DXA) مي باشد ولي اين روش نيز داراي خطاهايي مي باشد، با توجه به اهميت Follow up بيماران استئوپروتيك و تغيير بافت نرم در اين افراد به لحاظ گذشت زمان، حصول اطمينان از تغييرات ناشي از بافت نرم حائز اهميت است.
هدف: هدف از اين مطالعه اندازه گيري تغييرات (BMd (Bone Mineral Density)، BMC (Bone Mineral Content و (BA (Bone Area ناشي از اثر ضخامت بافت نرم براي دستگاه سنجش تراكم استخوان Lunar DPX-MD، Norland XR-46 و Hologic QDR-4500C با استفاده از فانتوم ساخته شده Spine مي باشد.
مواد و روشها: فانتوم Spine با همكاري مركز تحقيقات علوم و تكنولوژي در پزشكي (RCSTIM) و مركز تحقيقات غدد و درون ريز (EMRC) ساخته شده است كه اين فانتوم شامل 1300mg،1550 mg و 2000mg پودر K2HPO4 به ترتيب براي شبيه سازي به حالت هاي استئوپروز، استئوپني و نرمال مي باشد و براي شبيه سازي افزايش ضخامت بافت نرم از لايه هاي 10، 15 و 20 لايه پلاكسي گلس استفاده كرديم و 10 اسكن از فانتوم (L2-L4) براي بدست آمدن BMD، BMC و BA بدون جا به جايي اسكن به عمل آمده و براي دستگاه Lunar از مد Medium و براي دستگاه Norland از مد High Precision و براي دستگاه Hologic از مد Fast Array استفاده كرديم، انجام تست و آناليز آنها توسط يك تكنولوژيست آموزش ديده انجام شد.
نتايج: براي دستگاه Hologic و Norland تغييرات بافت نرم (تعداد لايه هاي پلاكسي گلس) تغيير در ميانگين BMD و BMC مشاهده شده معني دار نبود در حاليكه براي دستگاه Lunar تغييرات معني دار بود (P<0.005) به طوريكه با كاهش لايه هاي پلاكسي گلس از 20 به 15 و 10 لايه كاهشي در نتايج BMD مشاهده گرديد. براي BA تغييرات براي سيستم هاي Hologic و Norland معني دار نبود ولي براي دستگاه Lunar معني دار بود. مطالعه حاضر نشان مي دهد كه اندازه گيري هاي BA وابسته به توده استخوان بوده و با كاهش بافت نرم باعث underestimation توده استخواني مي گردد.
نتيجه گيري: براي پايش مطالعات اثر وزن بدن و تغيير ضخامت بافت نرم به خصوص در ناحيه كمري (Spine) قابل توجه است و بايد در نظر گرفته شود. در مطالعات متوالي تست BMD مخصوصا براي دستگاه Lunar حتما بايد تغييرات بافت نرم اطراف شكم و نهايتا وزن بيمار بايد در نظر گرفته شود.
كلمات كليدي: Phantom, DXA, %CV