بررسي اثرات انتقال آبهاي سطحي از شرق به غرب تهران بر كيفيت

نويسنده: بنفشه رزاقي خمسي
استاد راهنما: محمد كارآموز
استاد مشاور: عليرضا مصداقي نيا
تاريخ دفاع: 1378/10/01
مدرك: كارشناسي ارشد بهداشت محيط
دانشگاه: دانشگاه تربيت مدرس، علوم پزشكي،
چكيده: شهر تهران يكي از معدود شهرهاي بزرگ جهان است كه تا به امروز، قسمت عمده آن فاقد شبكه اي سازمان يافته براي جمع آوري فاضلابهاي سطحي، شهري و صنعتي مي باشد. روانابهاي سرچشمه گرفته از دامنه هاي جنوبي سلسله جبال البرز، از طريق يك شبكه جمع آوري سنتي در قسمتهاي جنوبي وارد انهار فيروزآباد، سرخه حصار و ياخچي آباد مي گردند. اين انهار در مسير حركت خود از مناطق پرجمعيت و صنعتي عبور كرده و عملا به پذيرنده فاضلابهاي شهري و صنعتي تبديل مي گردند، به نحوي كه در قسمتهاي انتهايي انهار مزبور عملا فاضلاب بسيار آلوده در آنها جريان دارد. قسمت اعظم اين آبها به همراه آبهاي زيرزميني در جنوب شهر تهران در 13442 هكتار از اراضي كشاورزي واقع در محدوده مطالعاتي به مصرف آبياري كشاورزي مي رسند. استفاده از اين آبهاي آلوده موجب گسترش آلودگي در محصولات كشاورزي، خاك و آبهاي زيرزميني مي گردد كه ادامه اين وضع در آينده با هيچگونه معيار زيست محيطي قابل توجيه نمي باشد. بدين جهت و به منظور مقابله با اين وضعيت نامناسب، طرحهاي متعددي در گذشته مورد مطالعه قرار گرفته است كه به علت عدم جامع نگري غالبا قرين موفقيت نبوده اند.
در چهارچوب طرح جامع توسعه منابع آب تهران، پيشنهاد شده است كه آبهاي سطحي مزبور از شرق به غرب تهران انتقال يافته و پس از تصفيه مورد مصرف قرار گيرند. از آنجاكه در قالب اين طرحها، غالبا تنها به بررسيهاي كمي پرداخته شده و معمولا به بررسي اثرات كيفي توجه كامل منظور نمي گرديد ، لذا در اين پژوهش در قالب 4 گزينه، وضع موجود (بدون انتقال آب)، انتقال آب به ميزان 5 متر مكعب در ثانيه، انتقال آب به ميزان 10 متر مكعب در ثانيه و انتقال آب به ميزان 15 متر مكعب در ثانيه، تغييرات غلظت فلزات كروم، كبالت، كادميم، نيكل، مس، سرب، روي، آهن و منگنز در آبخوان تهران به كمك محاسبه ويژه كامپيوتري و با استفاده از قانون بقاي جرم ، براي دوره 20 ساله طرح مورد بررسي قرار گرفت. تغييرات حجم آبخوان در اين دوره نيز بر اثر مفروضات اصلي به عمل آمده در اين مطالعات، با كمك نرم افزار كمي Graphic Ground Water كه از روش تفاضل محدود استفاده مي كند، محاسبه و نتايج حاصله مستقيما در محاسبات كيفي به كار برده شد.
نتيجه بررسيها به صورت نمودارها و جداول ارايه گرديده است. براساس اين دستاوردها مشاهده مي گردد كه در صورت عدم اجراي طرح انتقال، غلظت فلزات حتي در بعضي از موارد تا 18.75برابر حالت اوليه افزايش مي يابند، اما در اثر اجراي طرح انتقال، در گزينه دوم و سوم، بسته به ميزان انتقال، روند افزايش غلظتها به ميزان قابل ملاحظه اي كاهش يافته و سطح آب زيرزميني نيز متعادل مي گردد. در گزينه چهارم، با توجه به اينكه قسمت اعظم آب خارج مي گردد، سطح آب زيرزميني به طور قابل ملاحظه اي افت پيدا كرده و غلظت فلزات نيز به تبع آن بسيار كاهش مي يابد.
نتايج اين پايان نامه نشان دهنده اهميت استفاده از ابزار كارهاي تحليلي، مدلهاي كامپيوتري و مطالعات زيست محيطي در انتخاب گزينه هاي مناسب در طرحهاي توسعه منابع آب مي باشد.
كلمات كليدي: ارزيابي اثرات زيست محيطي، آلورتي آب، آبهاي سطحي، آبهاي زيرزميني