بررسي قابليت استفاده مجدد از پساب صنايع غذايي و دارويي تهران بزرگ

نويسنده: محمد مسافري
استاد راهنما: سيمين ناصري
استاد مشاور: محمود شريعت،‌ امير حسين محوي
تاريخ دفاع: 1377/11/28
مدرك: كارشناسي ارشد مهندسي بهداشت محيط
دانشگاه: دانشگاه علوم پزشكي تهران، دانشكده بهداشت، مهندسي بهداشت محيط
چكيده: تهران به عنوان پايتخت ايران به دلايل مختلف شاهد تمركز انواع صنايع مي باشد. گسترش روز افزون جمعيت و فعاليتهاي صنعتي باعث افزايش نيازهاي آبي اين شهر شده است و در نتيجه با توجه به محدود بودن منابع آب و همچنين آلودگي منابع آب زيرزميني به دليل تخليه بودن تصفيه فاضلابهاي خانگي و صنعتي، كمبود آب در آينده محسوس تر خواهد بود.
يكي از راههاي توسعه منابع آب حفظ آنها از ورود آلودگي واستفاده مجدد و باز چرخش آب در موارد مختلف از جمله مصارف صنعتي آب است.
صنايع غذايي و دارويي تهران بزرگ 3/20%صنايع تهران را شامل مي شوند. تعداد واحدهاي صنعتي تهران در دو گروه غذايي و دارويي به ترتيب برابر 51 و 26 واحد مي باشد.
در اين تحقيق مصارف آب و همچنين فاضلابهاي صنايع غذايي و دارويي مستقر در تهران بزرگ از نظر كمي و كيفي مورد بررسي قرار گرفته و راهكارهاي مناسب جهت باز چرخش آن در داخل صنعت و يا استفاده مجدد در آبياري اراضي كشاورزي و تغذيه مصنوعي مطالعه گرديد.
نتايج اين بررسي نشان داد كه صنايع غذايي و دارويي در كل ساليانه 10231680 متر مكعب آب مصرف مي نمايند كه منبع عمده آب اين صنايع آبهاي زيرزميني مي باشد. از اين مقدار 9593080 متر مكعب توسط صنايع غذايي مصرف مي شود ( 85/92%) و بيشترين سهم نسبت به كل مصرف متعلق به صنايع روغن نباتي،‌نوشابه سازي و لبنياتي به ترتيب با 3/36%، 29/29% و 2/14% مي باشد. كمترين سهم را صنايع كمپوت و كنسرو سازي با 76/0% نسبت به كل مصرف دارا مي باشد.
صنايع دارويي ساليانه 738600 متر مكعب آب مصرف مي نمايند كه 66/5% مصرف كل را شامل مي شود. همچنين صنايع غذايي و دارويي در تهران ساليانه 7495897متر مكعب فاضلاب توليد مي نمايند كه از اين مقدار 7071202 متر مكعب با 03/34%، 31/30% و 44/14% مي باشد. صنايع دارويي ساليانه 424695 متر مكعب فاضلاب توليد مي نمايند كه 66/5% كل توليد را شامل مي شود. آلوده ترين فاضلاب در اين دو گروه در صنعت الكل سازي با mg/l 65000= COD بوده است.
60% صنايع مورد بررسي فاقد سيستم تصفيه بوده و از تصفيه خانه هاي موجود تنها يك چهارم كارايي مطلوب داشتند. بخش عمده فاضلاب اين صنايع بدون تصفيه وارد چاههاي جذبي يا رودخانه شده و باعث آلودگي منطقه مي گردد. در اين تحقيق همچنين مشخص گرديد كه قسمت عمده اراضي كشاورزي تهران از نوع درجه 1 و درجه 2 مي باشند كه محدوديتي از نظر كاربرد پساب ندارند. در نهايت جهت انجام عمليات باز چرخش پساب در هر صنعت و نيز امكانات موجود از نظر استفاده مجدد در كشاورزي در منطقه، پيشنهادات متعددي ارائه گرديد كه از ميان آنها مي توان به موارد زير اشاره نمود:
-انجام باز چرخش در مرحله شستشوي بطريها در صنايعي مانند نوشابه سازي و شير پاستوريزه كه از بطري استفاده مي كنند، تاثير مطلوبي در كاهش مصارف آب و توليد فاضلاب خواهد داشت.
-كارخانه هايي كه داراي فضا سبز با وسعت حداقل يك هكتار هستند مي توانند قسمتي از فاضلاب خود ( حداقل 80 متر مكعب در روز ) را پس از تصفيه به آبياري فضاي سبز اختصاص دهند.
-فاضلابهاي انساني صنايع پس از تصفيه با سپتيك تانك و كلرزني مي تواند از طريق چاههاي جذبي براي تغذيه آبهاي زيرزميني بكار رود. فاضلاب كارخانه هاي داروسازي با حجم حداكثر 300 متر مكعب در روز پس از تصفيه به روش راكتور ناپيوسته با عمليات متوالي (SBR) براي فضاي سبز قابل استفاده مجدد خواهد بود.
-فاضلاب صنايع غذايي مي تواند پس از پيش تصفيه مناسب از قبيل چربي گيري، ته نشيني اوليه و تنظيم PH و ترفيع كافي با آب آبياري، براي كشاورزي مورد استفاده قرار گيرد.
كلمات كليدي: