تعيين گونه هاي آرسنيك معدني موجود در هواي شهر اصفهان

نويسنده: طاهر شهرياري
استاد راهنما: مرتضي طالبي، اردشير كلانتري
استاد مشاور:
تاريخ دفاع: 1378/04/01
مدرك: كارشناسي ارشد مهندسي بهداشت محيط
دانشگاه: دانشكده علوم پزشكي اصفهان، بهداشت،
چكيده: يكي از خطرناكترين عناصري كه همراه با ذرات معلق هوا و در اتمسفر شهرهاي بزرگ و صنعتي پراكنده گرديده است، آرسنيك مي باشد. از آنجايي كه از ميان گونه هاي مختلف آرسنيك، گونه (As(III خاصيت سمي و سرطانزايي بيشتري داشته و از قدرت مسموم كنندگي زياد برخوردار است لذا اندازه گيري گونه هاي مختلف آرسنيك از نظر مطالعات زيست محيطي از اهميت خاصي برخوردار است. بمنظور بررسي و تعيين گونه هاي آرسنيك معدني در هواي شهر اصفهان در ماههاي تير و مرداد و شهريور و روزهاي مختلف هفته، نمونه برداري از ذرات معلق هوا انجام گرفت. تعداد 59 نمونه برداشته شد. نمونه برداري با استفاده از دستگاههاي، هاي – واليوم و فيلتر سلولزي انجام شده متوسط كل ذرات معلق (TSP) در تير ماه 223 ميكروگرم در متر مكعب محاسبه گرديد. TSP در مرداد ماه 172 ميكروگرم در متر مكعب و در شهريور ماه 247 ميكروگرم در متر مكعب محاسبه گرديد و ميانگين كل ذرات معلق در سه ماهه تابستان 214 ميكروگرم در متر مكعب هوا محاسبه گرديد.
براي اندازه گيري گونه هاي مختلف آرسنيك نمونه ها، از روش توليد هيدريد گازي و متعاقب آن استفاده از دستگاه جذب اتمي استفاده شد. از نمونه هاي مختلف جمع آوري شده بر روي فيلترها آزمايشات لازم به منظور تعيين بهترين روش هضم صورت گرفت كه روشهاي هضم عبارت بودند از:
1- هضم فيلتر با مخلوط اسيد نيتريك و اسيد سولفوريك -7/7 (2:1)
2- هضم فيلتر با اسيد نيتريك و آب اكسيژنه
3- هضم فيلتر با اسيد كلريدريك يك نرمال
4- هضم فيلتر با اسيد كلريدريك 4-10 نرمال
نتايج بدست آمده نشان مي دهد كه درصد آرسنيك استخراج شده در روشهاي مختلف هضم تفاوت چنداني ندارند و ساده ترين روش كه استفاده از اسيد كلريدريك 4-10نرمال بود انتخاب شد چون بيش از 96% آرسنيكي كه با روشهاي ديگر استخراج مي شود با اين روش بسادگي استخراج مي شود.
– شرايط اندازه گيري گونه هاي مختلف آرسنيك به روش توليد هيدريد از نقطه نظر حجم و غلظت سديم بر هيدريد بهينه گرديد.
– رابطه pH و جذب براي(As(III و(As(V مورد بررسي قرار گرفت كه در PH=5 و (As(V جذبي را نشان نمي دهد و از اين خاصيت براي اندازه گيري (As(III استفاده شد.
– 47 نمونه براي تعيين غلظت آرسنيك كل اندازه گيري گرديد.
– ميانگين غلظت آرسنيك كل در تير ماه و مرداد ماه و شهريور ماه به ترتيب عبارت بود از 31/3، 01/2، 6/2 نانوگرم در متر مكعب و ميانگين غلظت آرسنيك كل در سه ماهه تابستان 63/2 نانوگرم در متر مكعب بود.
– بطور كلي از نتايج بدست آمده معلوم گرديد كه بيش از 50% آرسنيك كل را (As(III تشكيل مي دهد كه گونه مورد توجه براي متخصصان محيط زيست مي باشد.
كلمات كليدي: