كنترل سرپايي بيماران ديابتي نوع يك در منزل و مطب

پانزدهمين همايش بين المللي بيماريهاي كودكان

25 الي 1 مهر 1382، تهران - ايران

نوع ارائه: سخنراني
چكيده:

ديابت شايعترين بيماري ناشي از اختلال متابوليسم و پنجمين علت مرگ و مير در جوامع غربي است . بيماري زايي اين عارضه چه از نظر هزينه هاي درماني و چه از نظر از كار افتادگي بسيار بالاست و يكي از عمده ترين مسائل بهداشتي درماني انسان است.
كنترل ديابت در كودكان نياز به رعايت تعادل بين مصرف انسولين، غذا و فعاليت بدني دارد با روشهاي معمولي كنترل ايده آل امكان پذير نيست. براي كنترل قند و حفظ آن در ميزانهاي نزديك طبيعي نياز به تزريق هاي چند نوبتي (بيش از 2 نوبت) در شبانه روز دارد كه با توجه به خطرات موجود خصوصاً هيپوگليسمي نياز به مشاركت و همكاري بيمار و والدين او دارد و اگر چه ايده آل است ولي در عمل در اغلب بيماران امكان پذير نيست.
شواهد و مدارك موجود براساس مطالعات انجام شده دال بر وجود ارتباط بين عوارض ميكروواسكولر ديابت (رتينوپاتي، نفروپاتي، ...) با طول مدت بيماري و شدت هيپرگليسمي دارد و در بيماراني كه از كنترل متابوليك بهتري برخوردار بوده اند به ميزان 75-35% كاهش در شيوع عوارض در مطالعات مختلف گزارش شده است.
بنابراين با توجه به اهميت كنترل دقيق ديابت جهت پيشگيري از عوارض عروقي و نيز شناسايي زود رس عوارض در مراحل اوليه كنترل روزانه ديابت بايستي روزانه در خانه بوسيله بيمار يا والدين او و حداقل هر 3 ماه بوسيله پزشك انجام گيرد.
بهترين روش كنترل ديابت در خانه اندازه گيري قند خون با استفاده از دستگاه گلوكومتر است كه حداقل دو بار در روز قبل از غذا و در صورتي كه لازم باشد بيش از دو بار اندازه گيري ميشود. كه با اين روش ميتوان به بالا يا پايين بودن قند در ساعات مختلف روز پي برد و بر حسب ضرورت دوز انسولين، زمان تزريق و يا دريافت غذا را تنظيم كرد هدف از درمان و تنظيم ميزان قند بسته به سن و شرايط بيمار متفاوت خواهد بود.
در كودكان زير 5 سال قند خون 200- 100 (100 در حالت ناشتا و 200 در ساعت بعد از غذا)، در كودكان سن مدرسه قند 180-80 و در نوجوانان قند خون 150-70 ميليگرم دردسي ليتر به شرط آنكه علائم هيپوگليسمي در بيمار ظاهر نشود ايده آل است.
فواصل زماني ويزيت كودك ديابتي به وسيله پزشك به مدت زمان شروع ديابت بستگي داشته و در بيماران جديد بعد از ترخيص از بيمارستان براي 4-2 هفته براي تنظيم دوز قند و انسولين و بعد از آن تا 3-2 ماه ماهيانه و سپس حداقل هر 3 ماه بايستي انجام گيرد.
معاينه باليني كودك ديابتي بايستي شامل اندازه گيري قد و وزن و ثبت آن در روي منحني هاي رشد مربوطه باشد. لمس غده تيروئيد در كودكان مبتلا به ديابت الزامي است و در صورت بزرگي تيروئيد حتي در غياب علائم واضح هيپوتيروئيدي، اندازه گيري TSH با يا بدون اندازه گيري آنتي باديها لازم است انجام گيرد. در معاينه فيزيكي بيمار بايستي به محل تزريق انسولين از جهت ايجاد تغييرات ليپو اتروفيك و ليپوهيپرتروفيك توجه كرد. در هر نوبت ويزيت بايستي فشار خون بيمار اندازه گيري و چشم بيمار از جهت وجود كاتاراكت معاينه و ته چشم بيمار ديده شود.
متاسفانه در اغلب شرايط به اندازه گيري هاي قند خون يا ادرار كه توسط بيمار در خانه انجام مي گيرد اطمينان كافي نمي توان داشت كه در اين شرايط اندازه گيري HbA1C بهترين روش ارزيابي كنترل بيمار در طول 4-3 ماه است كه اندازه گيري آن در 3 ماه يكبار توصيه مي شود. بايد توجه داشت كه در بيماران دچار هموگلوبينوپاتي ها كه ميزان هموگلوبين هاي C، F يا S بالا است اشكال تشخيصي ايجاد كه در اين شرايط و نيز اگر لازم باشد كنترل ديابت هر 3-2 هفته بررسي شود از اندازه گيري فروكتوزامين استفاده ميشود.