كاربرد لوله هاي آزبست سيمان در انتقال آب آشاميدني مجاز است يا غيرمجاز؟

سمينار لوله هاي آزبست سيمان و كاربرد آن در تامين آب آشاميدني

29 الي 30 آبان 1372، تهران - ايران

نوع ارائه: سخنراني
چكيده:

آزبست اصطلاح عمومي است كه به گروهي از مواد معدني سيليكات هيدرات گفته مي شود كه بسهولت بصورت الياف قابل انعطاف شكسته ميگردد.
بشر هزاران سال است كه از خواص مخصوص به خود آزبست اطلاع دارد و يونانيان قديم به آن نام آزبستوس يعني غير قابل سرد كردن داده اند، گر چه گذشتگان اشكال چنداني در تعريف و تشخيص آزبست نداشتند بشر مدرن اين امر را بصورت مشكلي درآورده است.
وقتي طبقه بندي عملي مواد معدني كه در قرن هيجدهم هم شروع شده بود در قرن نوزدهم به طبقه بندي شيميائي تبديل گرديد خانواده واحد انواع آزبست به چندين گروه نامرتبط تقسيم گرديد.
در قرن بيستم با رواج كريستالوگرافي آزبست مجدداً و اين بار به دو خانواده تقسيم شد و در حال حاضر شش نوع آزبست شناخته شده در اين دو خانواده يعني سرپانتين و آمفيبول قرار مي گيرد، تنها آزبست از نوع سرپانتين كريزوتيل يا آزبست سفيد است اين ماده معدني منحصر به فرد در حقيقت داراي دو لايه است يكي ورقه هشت ضلعي بروسيت يا هيدرات منيزيم كه روي يك ورقه چهار ضلعي سيليكات قرار مي گيرد عدم تناسب اندازه هاي بلورها (نانومتر 03/0) سبب مي شود كه دو ورقه رويهم لوله شده بشكل قاليچه لوله شده يا ليف درآيد. هر كدام از اين الياف تقريباً 3% ميكرومتر قطر و اغلب صدها و يا حتي هزاران ميكرون طول دارند نظر به اينكه بروسيت در سطح خارجي قرار مي گيرد كريزوتيل در مقابل اسيدها خيلي آسيب پذير است.
قابليت انعطاف و نقطه ذوب بالا و استحكام آنرا بعنوان بهترين ماده براي ساخت پارچه هاي نسوز تبديل مي كند. كريزوتيل تقريباً 95% (درصد) تمام آزبست هاي معدني را شامل مي شود و بزرگترين معادن آن در شوروي و كانادا است.
بقيه انواع آزبست آمفيبولهاي رشته اي هستند، مهمترين اين انواع كروسيدوليت است كه در آن سديم و آهن كاتيونهاي اوليه هستند و مقاومترين نوع در مقابل عوامل شيميائي است ساير انواع آزبست كاربرد چنداني ندارد.
در تكنولوژي قرن بيستم خصوصيات منحصر به فرد آزبست يعني مقاومت در مقابل حرارت انعطاف پذيري، عايق بودن كامل در مقابل حرارت و الكتريسيته و مقاومت شيميائي خوب و فراواني و قيمت بسيار پايين سبب شد كه در مصارف صنعتي مختلف مانند صفحه كلاچ، لنت ترمز، عايق كاري در مقابل آتش، آجرنسوز، محصولات سيماني مانند لوله آب، پوشش سقف، كف پوش و غيره بكار رود و در نتيجه توليد آن در اواخر سال 1978 به بيش از 6 ميليون تن بالغ گرديد.
سريكوف ولي روند شناخت بيماريهاي مربوط به آزبست را در قرن بيستم مورد بررسي دقيق قرار دادند گرچه نشانه هاي فراوان در دست بود كه كارگراني كه با آزبست كار مي كنند از نارسائي شديد تنفسي رنج ميبرند، تنها در حدود سالهاي 30 بود كه آزبستوزيس بصورت عملي مشخص گرديد اين بيماري فيبروز بدون برگشت ريه است كه بتدريج كارآئي ريه ها را از بين ميبرد و شدت آن كاملاً به مقدار دريافت شده ماده مربوط است، بعداً اثر سرطانزائي آزبست با مشاهده شيوع زياد سرطان ريه در كارگران معادن آزبست ثابت شد.
در نيمه دوم قرن مزوتليوما كه نوعي سرطان نادر پوششهاي دروني بدن است به ميزانهاي خطرناك در كارگران معادن آزبست كه اغلب دهها سال در معرض بودند ديده شد در پاسخ به اين خطرات بهداشتي كاملاً مستند در دو دهه اخير مقررات بسيار زياد در مورد برخورد شغلي، برخورد در مدارس، آلودگي آب آشاميدني حمل و نقل و دفع مواد حاوي آزبست و بالاخره حتي منع كامل كاربرد آزبست و مواد حاوي آن در ايالات متحده منتشر شده است.

كلمات كليدي: