مقايسه تاثير دو روش آموزش بهداشت بر عملكرد مادران و تغذيه دختران نوجوان به منظور پيشگيري از فقر آهن در دبيرستان هاي شمال شهر اصفهان، 78-1377

دانشور، مجله علمي پژوهشي دانشگاه شاهد

دوره 8 - شماره 34

نوع مقاله: ---- Unspecified ----
چكيده:

پژوهش حاضر، تحقيقي نيمه تجربي است كه در سال 78-1377 انجام شده است. ابزار گردآوري اطلاعات شامل «پرسشنامه اطلاعات پايه و دموگرافيك»، «فرم راهنماي مصاحبه سنجش عملكرد مادران» و «بسامد خوراك يك ماهه دختران» بود كه پس از تاييد روايي و اعتبار، مورد استفاده قرار گرفت. نمونه گيري به صورت تصادفي در طي چند مرحله از 10 كلاس در 7 دبيرستان دخترانه از مناطق 4 و 5 شهر اصفهان انجام شد. از 81 دختر دبيرستاني واجد شرايط، 69 نفر همراه با مادرانشان به مرحله پيگيري نهايي رسيدند كه از اين تعداد 37 نفر از 5 كلاس در گروه «مشاوره» و 43 نفر از 5 كلاس ديگر در گروه «كتابچه» قرار داشتند. پس از سنجش عملكرد مادران و بسامد خوراك دختران، براي هر يك از زيرگروههاي مشاوره، 12-10 جلسه مشاوره گروهي (در گروههاي 8-5 نفره) برگزار شد و به نمونه هاي گروه دوم، كتابچه آموزشي ارائه شد. پس از گذشت 3 ماه از اتمام جلسات مشاوره، عملكرد مادران و آهن دريافتي از رژيم غذايي دختران بار ديگر اندازه گيري شد. نتايج زير از تجزيه تحليل داده ها توسط آزمونهاي آماري تي، تي مزدوج و مجذور كاي به وسيله نرم افزار SPSS به دست آمد: 1) ميانگين امتياز عملكرد مادران در هر دو گروه نسبت به قبل از مداخله افزايش داشت (0.000>P) كه اين افزايش در مورد عملكرد تغذيه اي با P=0.004 و عملكرد كلي با P=0.006 گروه مشاوره بيشتر از كتابچه بود؛ به اين ترتيب كه در پايان مداخله، ميانگين امتيازات مشاوره در برابر گروه كتابچه به ترتيب در مورد عملكرد تغذيه اي 65 در برابر 59 و در مورد عملكرد كلي 81 در برابر 74 بود. 2) ميزان آهني دريافتي از نظر كمي فقط در گروه مشاوره افزايش يافته بود (P?0.006)، بدين نحو كه ميانگين متوسط آهن دريافتي نوع هم از 0.9 به 1.3، غير هم از 18 به 20.7 و كل آهن دريافتي از 18.9 به 22 ميليگرم روزانه افزايش داشت، ولي در گروه «كتابچه» اين مقادير به ترتيب در همان سطوح 0.9، 20 و 20.9 ميليگرم روزانه باقي ماند كه با P>0.2 تفاوتي با قبل نداشت. همچنين گروه مشاوره، رژيم غذايي متعادل تري از نظر فراهمي زيستي آهن در پيش گرفته بودند. بنابراين فرضيات پژوهش مبني بر تاثير بيشتر مشاوره گروهي نسبت به كتابچه تاييد مي شود. براساس يافته هاي فوق توصيه مي شود با برگزاري جلسات مشاوره گروهي، از دختران به عنوان رابطين بهداشتي براي اصلاح عملكرد مادران و ارتقاي رفتارهاي بهداشتي خود و مادرانشان استفاده شود و به اين ترتيب، سلامت زنان و دختران كه جزو آسيب پذيرترين افراد در برابر فقر آهن هستند فراهم شود. در اين باره، پرستاران با مهارت هاي علمي و عملي خود مي توانند نقش موثري ايفا كنند.

Comparison of the effects of the two health education methods on the mothers’ practice & adolescent girls nutrition in preventing Iron deficiency at highschools in the northern Esfahan city, 1998-99
Article Type: ---- Unspecified ----
Abstract:

This research is a quasi-experimental study, carried out in 1998-99 “to compare the effects of two health educational methods on the mothers’ practice and the daughters’ nutrition in preventing iron deficiency”. For this purpose, 81 adolescent girls from seven highschools in the northern Esfahan city who had criterias for inclusion, with their mothers selected by stratified cluster random sampling. Finally 69 girls with their mothers remained in the study. Samples were divided into two groups: counselling program (32 girls with their mothers) and booklet receivers (37 girls with their mothers). The data were gathered by means of questionnaires about Demographic data, Mother’s practice score and Daughters’ food frequency questionnaire (completed by conducting interview). At first pretest was done, then designed counselling program was carried out for group I with 5 subgroups (of 5-8 girls) in 10-12 sessions for each subgroup. Group II only received booklets about “iron deficiency and it’s prevention”. Three months after last counselling session, post test was done for two groups. Mothers’ practice scored at nutritional, health & total practices. Daughters’ iron intake calculated in Quattro pro PC and classified in heme, non heme & total iron. Percentage of heme iron intake calculated for classification of the iron bioavailability of diet in low, moderate & high categories. After matching two groups for dependent and independent variables, analysis of data was performed by SPSS software with, T, pair T and X² tests. Results were as follows: there was significant improve in mother’s practice after intervention it two groups (P<0.000 paire T-test) but counselling program was more effective than booklet in correcting mothers’ nutritional practice (P<0.006 T-test). Daughters’ iron intake specially heme iron, increased only in the counselling group (P<0.006 pair T-test). At this group iron intake increased as follows: Heme iron from 0.9 to 1.3, Non heme iron from 18 to 20.7 and total iron from 18.9 to 22 mg/day, but in the booklet group heme, non heme & total iron intake remained at 0.9, 20 and 20.9 mg/day respectively and there hadn’t been any significant changes in quality and quantity of iron intake (P>0.20 pair T-test). Thus the counselling program was more effective in correcting health and nutritional behaviors of mothers and daughters, therefore through educational programs for adolescent girls, we can improve their health behaviors as well as their mothers’ and the whole society, for present and future.