اثربخشي مداخله مددكاري گروهي با شيوه آموزش مهارت‌هاي اجتماعي بر سازگاري اجتماعي سالمندان

فصلنامه پژوهشي توانبخشي

دوره 18 - شماره 3

نوع مقاله: Original Article
چكيده: هدف: سالمندي مرحله‌اي طبيعي از رشد انسان است كه در ادامه مراحل رشد قرار دارد و به عنوان مرحله نهايي رشد افراد در نظر گرفته مي‌شود كه با ديگر مراحل زندگي تفاوت بسياري دارد. ادامه رشد در اين دوره منوط به توجه و بازنگري در شيوه‌هاي زندگي و استمرار نقش‌هاي پيشين و معنابخشي به زندگي است. در اين دوره فرد با كمبودهايي نظير فوت همسر، مشكلات خانواگي، بازنشستگي، ضعف قواي رواني و جسماني، ازدست‌دادن نقش‌ها و حضور فعال نداشتن در جامعه روبه‌رو مي‌شود. اين عوامل مي‌تواند باعث سازگاري ضعيف اين گروه شود. پژوهش‌هاي مختلف نشان داده است آموزش‌هاي گروهي مي‌تواند سبب افزايش بهزيستي و سلامت روان اين گروه از افراد شود. با توجه به آمار رو به رشد اين گروه در جامعه ما و اهميت موضوع، پژوهش حاضر با هدف بررسي اثربخشي مداخله مددكاري گروهي با شيوه آموزش مهارت‌هاي اجتماعي بر سازگاري اجتماعي سالمندان تدوين شده است.
روش بررسي: پژوهش حاضر از نوع آزمايشي با طرح پيش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه كنترل است. جامعه آماري در اين پژوهش شامل تمام سالمندان عضو فرهنگسراي سالمند شهر تهران در زمستان سال 1394 بود كه تعداد اين افراد 100 نفر (60 زن و 40 مرد) بود. نمونه‌اي به حجم 60 نفر (شامل 36 زن و 24مرد) با توجه به معيارهاي ورود و خروج (داشتن سن بالاي 60 سال، سلامت ذهني و رواني و عضويت در فرهنگسرا) به روش تصادفي ساده انتخاب شدند و بر اين اساس در دو گروه مداخله و كنترل قرار گرفتند. برنامه آموزش مهارت‌هاي اجتماعي در 8 جلسه و هر جلسه 90 دقيقه براي گروه آزمايش انجام شد. به منظور سنجش سازگاري اجتماعي افراد، قبل از شروع اولين جلسه و بعد از پايان آخرين جلسه، پرسش‌نامه سازگاري اجتماعي بل و پرسش‌نامه جمعيت‌شناختي بين افراد شركت‌كننده در پژوهش توزيع و توسط آنان تكميل شد. نقشبندي‌روا و پايا در سال 1378 روايي و پايايي پرسش‌نامه سازگاري بل را به دست آوردند. ضرايب پايايي به‌دست‌آمده براي سازگاري كل 0.93، سازگاري اجتماعي 0.86, سلامت جسماني 0.77، سازگاري خانوادگي 0.88، سازگاري هيجاني 0.85 و سازگاري شغلي 0.70 است. اعتباريابي پرسش‌نامه بل بيشتر به اعتبار سازه اختصاص يافته است. نتايج تحليل عاملي نشان مي‌دهد پنج عامل اندازه‌گيري‌شده در اين پرسش‌نامه درمجموع 0.213 واريانس نمره‌ها را تبيين مي‌كند. اين آزمون روايي محتوايي مناسبي دارد. براي تحليل داده‌ها از نسخه 16 نرم‌افزار SPSS، آمار توصيفي نظير ميانگين، فراواني و انحراف‌معيار و آمار استنباطي شامل آزمون‌هاي يومن ويتني، لوين، كولموگروف اسميرنف، t وابسته و t مستقل و كوواريانس استفاده شد. 
يافته‌ها: نتايج اين پژوهش نشان داد بين سازگاري اجتماعي كل و هريك از خرده‌مقياس‌هاي آن شامل سازگاري خانوادگي، هيجاني، شغلي، اجتماعي و سلامت جسماني افراد قبل و بعد از آموزش مهارت‌هاي اجتماعي (P<0/05) و نيز بين سازگاري اجتماعي كل و خرده‌مقياس‌هاي آن نظير سازگاري خانوادگي، هيجاني، شغلي، اجتماعي و سلامت جسماني در بين افراد آموزش‌ديده و آموزش‌نديده (P<0/05) تفاوت معناداري وجود دارد. 
نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج اين مطالعه مي‌توان گفت كه برگزاري جلسات آموزش مهارت‌هاي اجتماعي به روش مددكاري گروهي بر سازگاري اجتماعي و خرده‌مقياس‌هاي آن شامل سازگاري خانوادگي، هيجاني، سلامت جسماني (سازگاري بهداشتي) و سازگاري شغلي سالمندان مؤثر است. بنابراين به‌كارگيري گسترده‌تر اين نوع مداخله توسط متخصصان حوزه سالمندي شامل مددكاران اجتماعي، مشاوران و روان‌شناسان مي‌تواند بر بهزيستي و سلامت روان اين گروه از افراد جامعه مؤثر باشد.
Effectiveness of Social Skills Training on Social Adjustment of Elderly People
Article Type: Original Article
Abstract: Objective: The social adjustments decrease with increasing age, which can have a major impact on the lives of the elderly. According to different studies, using different trainings can increase social adjustment in the elderly group. Therefore, the purpose of the current research is to study the effectiveness of social skills training on social adjustment of elderly. 
Materials & Methods: The current research is experimental with pre-test and post-test patterns and a control group. The statistical population in this study includes 60 elderly people (36 women and 24 men) of the Elderly Cultural Center in Tehran who were chosen randomly. They were grouped into intervention and control groups. Social skills instruction program was done for all groups undergoing experiments in 8 sessions each with 90 min duration for evaluating the social adjustment of participants before the first session and after the last session. Social adjustment bell (1961) and demographic surveys were filled by participants. Valid and reliable Bell compatibility questionnaire 1378 was measured by Naqshbandi. Reliability coefficient of 0.93 was obtained for the total adjustment, 0.86 for social adjustment, 0.77 for physical health, 0.88 for family harmony, 0.70 for job is emotional adjustment, and 0.85 for compatibility. Bell further validated the construct validity. For data analysis, software SPSS version 16 was used, and descriptive statistics like average, frequency variance, and deductional statistics including U-man Whitney, Leven, Kolmogorov–Smirnov and independent (t) and Dependent (t) and covariance (ANCOVA) examination were used. 
Results: The result of this research showed that considerable difference can be found between ultimate total social adjustment and each of its subscales, including compatibility of family, emotional, occupational, social and physical health before and after social skills training (P<0.05). Significant differences were found between total and subscales of social adjustment among trained and untrained (P<0.05) people. 
Conclusion: According to the results of this study, it can be said that holding social skills instruction social work group on social adjustment method is effective among the elderly. The wider use of this type of intervention by specialists in the field of aging can affect well-being and mental health of this group.
قیمت : 20,000 ريال