بررسي غلظت فلزات سنگين كروم و آرسنيك در رودخانه‌هاي حوضه سدهاي بافت و رابر

طلوع بهداشت(فصلنامة پژوهشي دانشكده بهداشت يزد)

دوره 15 - شماره 1

نوع مقاله: Original Article
چكيده:

مقدمه: فلزات سنگين از عناصر سمي و پايدار در محيط هستند كه با ورود به منابع آبي نهايتاً وارد چرخه زيستي جانداران شده و اثرات نامطلوبي ايجاد مي‌نمايند. پژوهش حاضر جهت بررسي تغييرات غلظت فلزات سنگين كروم و آرسنيك در رودخانه‌هاي حوضه سد بافت و سد رابر كه بعضاً به مصرف شرب رسيده و يا به اين منظور پيش‌بيني‌شده‌اند، مي‌پردازد.
روش: مطالعه حاضر از نوع توصيفي است كه از تابستان 1392 لغايت بهار سال 1393 انجام گرفت. طي بازديد ميداني 4 ايستگاه نمونه‌برداري از رودخانه‌هاي حوضه سدهاي بافت و رابر انتخاب شد. تعداد 1 نمونه مركب از رودخانه‌هاي مذكور و سدهاي بافت و رابر در نيمه هرماه برداشت شد. غلظت فلزات سنگين كروم و آرسنيك در رودخانه‌هاي (بافت، سلطاني) حوضه سد بافت، و رودخانه‌هاي (رابر، سرمشك، سيد مرتضي، رود در) حوضه سد رابر، به مدت 12 ماه اندازه‌گيري شد. غلظت كروم و آرسنيك با جذب اتمي كوره گرافيتي سنجش شد. داده‌ها با نرم‌افزار spss تجزيه‌وتحليل شد.
يافته‌ها: ميانگين غلظت كروم در رودخانه‌هاي حوضه سد بافت به ترتيب 5.01 و 5.19 ppb و در رودخانه‌هاي حوضه سد رابر به ترتيب 5.44، 5.5، 5.42 و 5.45 ppb به دست آمد. ميانگين غلظت آرسنيك در رودخانه­هاي حوضه سد بافت به ترتيب 16.52 و 11.71 ppb و در رودخانه‌هاي حوضه سد رابر به ترتيب 12.28، 13.6، 7.13 و 8.78 ppb حاصل شد. ميانگين غلظت كروم در سدهاي بافت و رابر به ترتيب 5.02 و 5.38 ppb و آرسنيك به ترتيب 23.53، 9.12 ppb به دست آمد.
نتيجه‌گيري: بر اساس نتايج به‌دست‌آمده غلظت فلز كروم در ايستگاه‌هاي موردمطالعه از رهنمود سازمان جهاني بهداشت، حد مجاز استاندارد سازمان حفاظت محيط‌زيست آمريكا و حد مجاز موسسه استاندارد تحقيقات صنعتي ايران كمتر بود. غلظت فلز آرسنيك از رهنمود سازمان جهاني بهداشت، حد مجاز استاندارد سازمان حفاظت محيط‌زيست آمريكا و از حد مجاز موسسه استاندارد تحقيقات صنعتي ايران بيشتر بود. اين تفاوت ازنظر آماري معني‌دار بود (p<0.0001). با توجه به اهميت اين موضوع ضرورت دارد كه اين مسئله رسيدگي و در ارتباط با تقليل آن برنامه‌ريزي‌هاي لازم به عمل آيد.

Concentration Assessment of Chromium and Arsenic Heavy Metals in Rivers Basins of Baft and Rabor Dams
Article Type: Original Article
Abstract:

Introduction: Heavy metals are regarded as toxic stable elements in the environment that with the entry into water sources, finally it enters into the biological cycle of life and develops some adverse effects. Therefore, the present study aimed to determine the concentration of chromium and arsenic heavy metals in the river basins of Baft and Ravar dams.
Methods: This descriptive cross-sectional study was conducted from August 2013 to June 2014. During the field surveys of the river basins, 4 sampling stations of river basins of Baft and Rabor dams were selected. One combined sample was taken on 15th of each month from the mentioned river basins as well as Baft and Rabor dams. The chromium and arsenic concentrations were measured for 12 months in river basins of Baft and Rabar dams by Furnace Atomic Absorption device, and the study data were analyzed applying SPSS software.
Results:. The mean concentration of chromium was reported 5.01 and 5.19 in the river basins of Baft dam and 5.44, 5.5, 5.42 and 5.45 ppb in river basins of Rabor dam. The mean concentration of arsenic in the river basins was demonstrated to be 16.52 and 11.71 ppb in Baft dam, and 12.28, 13.6, 7.13 and 8.78 ppb in Rabor dam. In addition, the mean concentration of chromium was reported 5.02 and 5.38, and arsenic concentration was obtained 23.53 and 9.12 ppb, respectively in Baft and Rabar dams.
Conclusion: Based on the study results, the chromium concentration in the studied stations was demonstrated to be significantly less than guidelines of WHO, EPA and Institute of Standards and Industrial Research of Iran, whereas arsenic concentration was demonstrated to be significantly higher compared to these guidelines(p<0.0001). As a result, this difference needs to be diminished via implementing the required plans.